Bursluluk net hesaplama: İOKBS (PYBS) sınavı

Bursluluk puanı nasıl hesaplanır?

MEB, bursluluk sınavında (İOKBS) her testin netini standart puana çevirir, dört standart puanı 3 katsayısıyla toplar ve çıkan toplamı en düşüğü 100, en yükseği 500 olacak biçimde ölçekler. Ölçeklemede kullanılan ortalamalar ve en küçük ile en büyük toplam yayımlanmadığı için netten kesin puan hesaplanamaz; bu sayfadaki araç neti ve yöntemi verir.

Yöntem İOKBS Başvuru ve Uygulama Kılavuzu 2026nun 11. maddesinde adım adım yazıyor:

1. Her testte yanlış sayısının üçte biri doğru sayısından çıkarılır. Bu ham puandır, yani net (md. 11 c).
2. Her testin ortalaması ve standart sapması, sınava giren öğrencilerin ham puanlarından hesaplanır (md. 11 ç-d).
3. Ham puan, ortalaması 50 ve standart sapması 10 olacak biçimde standart puana (SP) dönüştürülür.
4. Türkçe ya da Türk Dili ve Edebiyatı, Matematik, Fen Bilimleri ve Sosyal Bilgiler ya da Sosyal Bilimler standart puanları 3 ile çarpılıp toplanır. Toplama Toplam Ağırlıklı Standart Puan (TASP) denir (Tablo-6).
5. Puan = 100 + 400 × (TASP − en küçük TASP) ÷ (en büyük TASP − en küçük TASP).

Son adımda en küçük TASP, kılavuzun tanımıyla "hiçbir testi iptal edilmeyen öğrenciler içindeki" en küçük değerdir. Kopya nedeniyle bazı testleri iptal edilen öğrencinin TASP'ı bunun altında kalırsa puanı 100 kabul edilir. En büyük TASP bütün öğrenciler içindeki en yüksek değerdir; 80 sorunun hepsini doğru yapan öğrenci bu yüzden kesin olarak 500 alır.

Aynı 100-500 ölçeği LGS'de de kullanılıyor ve orada da ara puanlar netten çıkmıyor; nedeni LGS puanının netten neden kesin bulunamadığı bölümünde anlatılıyor. Bursluluk sınavında katsayılar eşit olduğu için tablo daha sade: hiçbir test diğerinden fazla katsayı almaz.

Cevap anahtarı hatası olursa

Kılavuz iki durumu ayırıyor. Cevap anahtarında hata olduğu Merkez Sınav Kurulu kararıyla belirlenirse soru iptal edilmez, doğru seçeneğe göre yeniden puanlanır (md. 11 ğ). Kurulun ya da yargının iptal ettiği soru ise değerlendirme dışı kalır ve geçerli soruların puan değeri yeniden belirlenir (md. 11 h). Sınava girip cevap kâğıdına hiç işaretleme yapmayan öğrencinin sınavı değerlendirmeye alınmaz (md. 11 ı).

Bursluluk sınavında kaç doğru kaç yanlış kaç net eder?

Net, toplam doğrudan toplam yanlışın üçte biri çıkarılarak bulunur; 57 doğru 12 yanlış 53, 60 doğru 9 yanlış 57, 70 doğru 6 yanlış 68 net eder. Aşağıdaki tablo her hücreyi araçla, doğru ve yanlışları dört teste dağıtarak hesapladı.

Tire konan hücrelerde doğru ve yanlış toplamı 80 soruyu aşıyor. Toplam net, yanlışların hangi testte yapıldığına bakmaz; puan ise bakar, çünkü her testin standart puanı o testin kendi ortalamasıyla hesaplanır.

Ders ders bakmak daha çok şey söyler. 6. sınıfta Türkçede 17 doğru 2 yanlış, Matematikte 11 doğru 6 yanlış, Fende 14 doğru 3 yanlış, Sosyal Bilgilerde 15 doğru 4 yanlış yapan bir öğrencinin ders ders netlerine araçta bakınca Matematik neti 9,00 çıkıyor ve yanlışlar toplamda 5 net götürüyor. Bu öğrencinin toplam neti 52.

Emin olmadığınız soruyu işaretlemeli misiniz?

Dört seçenekli soruda üç yanlış bir doğruyu götürdüğü için rastgele işaretlemenin ortalama getirisi sıfırdır. Hiç bilmeden işaretlenen 20 sorunun ortalamada 5'i doğru, 15'i yanlış çıkar ve net 0 olur.

Bir seçeneği kesin olarak elediğinizde tablo değişir. Kalan üç seçenekten biri işaretlenen 18 soruda ortalama 6 doğru 12 yanlış beklenir, bu da 2 net demektir. İki seçenek elenmişse aynı 18 soruda ortalama 9 doğru 9 yanlış ve 6 net beklenir. Bunlar ortalama değerlerdir. Tek bir sınavda şans iki yöne de sapar. LGS'de de yanlışın üçte biri düşülür; 8. sınıf öğrencisi LGS netini hesaplarken aynı mantığı kullanır.

Bursluluk taban puanları 2026: kaç netle kazanılır?

MEB bursluluk için bir taban puan, baraj ya da "şu kadar net yeter" sınırı yayımlamaz. Bursu kazanıp kazanmadığınız, o yılın kontenjanına, başvurduğunuz kontenjan türüne ve puanınızın diğer öğrencilere göre yerine bağlıdır.

Elde olan tek ölçü genel oran. MEB'in 31 Mayıs 2026 tarihli sonuç duyurusuna göre 26 Nisan 2026'daki sınava 971.786 öğrenci başvurdu, 70 bin öğrenci burs almaya hak kazandı. Burs alanların başvuranlara oranı yaklaşık %7,2. Duyuru sınava fiilen giren öğrenci sayısını vermiyor; oran bu yüzden başvuru sayısına göre hesaplandı.

"470 puan kaç net eder" ya da "440 puanla bursluluk kazanılır mı" sorularının da sabit cevabı yok. Aynı net, testlerin o yılki ortalamasına göre farklı puan eder ve kazanma sınırı her yıl yeniden oluşur. MEB'in yayımladığı kılavuz ve duyurularda "kazanan en düşük puan" listesi yok.

70 bin bursun kontenjan türlerine dağılımı

Kılavuzun 1.2.1 maddesi bursluluk kontenjanını dört türe ayırıyor. 2026'da ilan edilen 70 bin bursa bu oranları uygularsak ilk dağılım şöyle olur:

Bu dağılım yalnız başlangıçtır. 1.2.2 maddesine göre özel hak ve ortaokulu olmayan yerleşim yeri kontenjanları dolmazsa boş kalan yer %80'lik genel kontenjana eklenir. Öğretmen çocukları kontenjanı dolmazsa önce MEB'deki diğer eğitim personelinin çocuklarına, o da dolmazsa genel kontenjana geçer. Başvururken belge sunamayan öğrenci genel kontenjandan değerlendirilir.

5, 6, 7 ve 8. sınıf bursluluk sınavında hangi dersler var?

Bütün sınıf seviyelerinde sınav 80 soru ve 100 dakikadır, sorular dört seçeneklidir (md. 9 b). Dört test de 20 soru; seviyeye göre değişen, testlerin adı ve kapsadığı derslerdir.

Tablodaki son sütuna göre 10. ve 11. sınıf öğrencileri de 9. sınıf programından sorumlu. Din kültürü ve ahlak bilgisi dersinden muaf öğrencilere, din kültürü soruları kadar soru sosyal bilgiler ya da sosyal bilimler derslerinden sorulur (Tablo-4'ün altındaki açıklama).

Sınava ortaokul, imam hatip ortaokulu ve özel eğitim ortaokulunun 5-8. sınıfları ile ortaöğretimin hazırlık, 9, 10 ve 11. sınıfları başvurabilir (md. 1.1 c). 4. sınıf ve 12. sınıf öğrencileri İOKBS'ye giremez. "4. sınıf bursluluk sınavı" diye aranan sınavlar özel okulların kendi burs sınavlarıdır; soru sayıları ve puanlamaları okuldan okula değişir ve bu araç onlara uygulanmaz.

25 soruluk ya da 15 soruluk denemede net

Yayınevi denemeleri her testte 20 yerine 25 ya da 15 soru sorabilir. Net formülü değişmez, ama araç her testte en çok 20 soru kabul eder. Böyle bir denemeyi gerçek sınava benzetmek için neti soru sayısına oranlayın: 25 soruluk testte 20 net yüzde 80 eder, bu oran 20 soruluk testte 16 nete karşılık gelir. Oranı denemedeki başarı yüzdesini bulan hesapla da yapabilirsiniz. Denemelerin ortalamasını almak tek denemeye bakmaktan daha az yanıltır; birkaç denemenin toplam netini deneme netlerinin ortalamasını alarak izleyin.

Bursluluk başvurusunda aile geliri en fazla ne kadar olabilir?

2026 sınavında ailenin 2025 yılı gelirinden kişi başına düşen tutar 250.000 TL'yi geçemezdi; dört kişilik bir ailede bu, yıllık 1.000.000 TL, aylık ortalama 83.333 TL toplam gelir demek (kılavuz md. 1.1 d). Kanunlarla özel hak tanınan öğrencilerde bu sınır aranmaz.

Tablodaki her satır araçla denetlendi: tutarın tamamı sınırı sağlıyor, 1.000 TL fazlası aşıyor. Ailenin 2025'te toplam 1.060.000 TL geliri olduğunu ve dört kişi olduğunu düşünelim; dört kişilik ailenin gelir denetimi kişi başına 265.000,00 TL çıkarır ve başvuru şartı sağlanmaz. Sınır kişi başına konduğu için ailenin büyüklüğü sonucu doğrudan değiştirir.

Kılavuz, gelirin hesabında velinin ve çalışıyorsa eşinin 2025'e ait 12 aylık toplam gelirini gösteren belgeyi esas alıyor. Belge vergi dairesinden, muhasebe biriminden ya da işverenden alınır; çalışılmayan aylar da yazılır. Velinin bakmakla yükümlü olduğu anne, baba ve diğer kişiler belgeyle aile sayısına girer. Ücretli çalışanlar için belgedeki tutarı kontrol ederken brüt maaşın aylık net karşılığını hesaplayıp 12 ay için toplayabilirsiniz; kılavuz sınırı "fert başına düşen net miktar" olarak tanımlıyor.

Gelirin dışında başka şartlar da var. Açık öğretim ortaokulu ve liselerinin öğrencileri bursluluktan yararlanamaz. Taksirli suçlar ve kabahatler dışında bir suçtan hükümlü öğrenci, hüküm ertelenmiş olsa bile başvuramaz (Genel Açıklamalar 7 ve 8). Sınavın yapıldığı ders yılında okul değiştirme cezası almış olmak da başvuruyu engeller (md. 1.1 ç).

Devlet bursluluk parası ne zaman ve nasıl ödenir?

Burs, sınavı kazanıp okula kaydolunan tarihi izleyen Ekim ayının başından itibaren ödenir (kılavuz md. 13.1). 2684 sayılı Kanunun 7. maddesine göre bursu öğrencinin okulu öder ve ödeme tatil aylarında da sürer.

Aylık burs tutarı kılavuzda yazmaz. Kanunun 7. maddesi tutarın maliye bakanlığı ile Millî Eğitim Bakanlığınca "müştereken tespit edilen miktar" olduğunu söylüyor; güncel tutarı okul müdürlüğünden ya da MEB'in duyurusundan öğrenin. İnternette paylaşılan tutarlara bakarken hangi resmî yazıya dayandığını kontrol edin.

Özel okulda okuyan öğrenci de sınava başvurur. Kazanırsa bursu alabilmesi için 30 Eylül 2026'ya kadar MEB'e bağlı resmî bir okula kayıt ya da nakil yaptırması gerekir; kanunla özel hak tanınan öğrencilerin bursu özel okulda da devam eder (kılavuz, Genel Açıklamalar 9). Bursu kazanıp parasız yatılılığa yerleştirilen öğrenciye ayrıca burs verilmez. Ortaöğretim boyunca bir defaya mahsus olmak üzere burslu öğrenci parasız yatılılığa, parasız yatılı öğrenci bursluluğa geçme hakkına sahiptir; ikinci yönde geçiş için sınavı yeniden kazanmak gerekir (Genel Açıklamalar 10, Kanun md. 8).

Okulu bitiren son sınıf öğrencisinin bursu kanuna göre kesilir, 8. sınıftan ortaöğretime geçen öğrencinin bursu ise devam eder. Bursun devamı, kesilmesi ve itirazlar Yatılılık, Bursluluk, Sosyal Yardımlar ve Okul Pansiyonları Yönetmeliği'nin 18. maddesine göre yürür (md. 13.2). Diğer MEB ve ÖSYM sınavlarının hesapları sınav puanı hesaplama araçları sayfasında toplu duruyor.