Nasıl kullanılır?
İşlem sırası: parantez → üs → çarpma ve bölme → toplama ve çıkarmaÖrnek: 2 + 3 × 4 = 14 (20 değil)
Yüzde tuşu: 150 × 10% = 15; 150 + 10% ifadesi 150 + 0,1 olarak okunurÖrnek: Artış için Yüzde hesaplama aracındaki "ekle" seçeneğini kullanın
Hesap makinesinde yüzde hesaplama nasıl yapılır?
Hesapçı'nın makinesinde % tuşu, önündeki sayıyı 100'e böler ve başka bir şey yapmaz. 200×10% yazınca 20 çıkar. 200+10% ise 200,1 verir, çünkü makine bunu 200 + 0,1 diye okur.
Zamlı ya da indirimli tutarı tek satırda almak için yüzdeyi parantez içinde 1'e ekleyin veya 1'den çıkarın. Tabloda solda sorulan hesap, ortada Hesapçı'ya yazılacak ifade ve sonucu var. Son sütunda aynı hesabın Casio'nun S100 ve S200 masaüstü modellerinin kullanım kılavuzundaki tuş sırası duruyor; kılavuzdaki sonuçlar Hesapçı'nınkiyle aynı.
| Hesap | Hesapçı'ya yazın | Sonuç | Casio S100/S200 |
|---|---|---|---|
| 200'ün %5'i | 200×5% | 10 | 200 × 5 % |
| 100'e %5 ekle | 100×(1+5%) | 105 | 100 × 5 % + |
| 500'den %20 düş | 500×(1−20%) | 400 | 500 × 20 % − |
| 30, 60'ın yüzde kaçı? | 30÷60×100 | 50 | 30 ÷ 60 % |
| 10'dan 12'ye artış yüzde kaç? | (12−10)÷10×100 | 20 | 12 − 10 % |
| Maliyet 120, kâr satış fiyatının %25'i: satış fiyatı | 120÷(1−25%) | 160 | 120 + 25 % |
Son satır en çok şaşırtan satır. Bu iki Casio modelinde 120 + 25 % tuş sırası 120'ye %25 eklemez; kârın satış fiyatının %25'i olduğu fiyatı bulur, 160 gösterir; ardından − tuşuna basınca kârı (40) verir. 120'nin %25 fazlası ise 150 eder. Aynı hesap iki makinede farklı çıkıyorsa önce % tuşunun nasıl çalıştığına bakın.
Telefonunuzdaki makinenin ve Excel'in yüzdeyi nasıl işlediğini yüzde hesaplama rehberindeki Excel ve telefon bölümü anlatıyor. Mağazada art arda uygulanan iki indirim toplanmaz: %20 ve ardından %10 indirim, 100×(1−20%)×(1−10%) = 72 olduğu için toplamda %28 eder. İki kademeli indirimde her adımın tutarını indirimli fiyat hesabı ayrı ayrı gösterir.
Parantez, üs ve karekök hangi sırayla hesaplanır?
Önce parantez, sonra üs ve kök, ardından çarpma ile bölme, en son toplama ile çıkarma. Aynı düzeydeki işlemler soldan sağa gider; üsler ise tersine, sağdan sola.
Tablodaki ifadeleri makineye olduğu gibi yazarsanız aynı sonucu görürsünüz; en sık karışan ikisi karekök ile negatif sayının üssü.
| İfade | Ekranda | Neden |
|---|---|---|
√9+7 | 10 | √ yalnız hemen sağındaki sayıya uygulanır |
√(9+7) | 4 | Parantez önce toplanır, kök toplamdan alınır |
2^3^2 | 512 | Üsler sağdan sola: önce 3^2 = 9, sonra 2^9 |
48÷2×3 | 72 | Çarpma ve bölme soldan sağa; 48÷(2×3) ise 8 |
(−2)^2 | 4 | Negatif sayı parantez içinde, kare pozitif |
−(2^2) | -4 | Önce kare alınır, eksi sonra gelir |
27^(1÷3) | 3 | 1/3 üs küpkök demektir |
Negatif bir sayının üssünü alırken parantezi hiç atlamayın. (−2)^2 ile −(2^2) farklı sonuç verir ve parantezsiz yazımın hangisi olarak okunacağı makineden makineye değişir.
Makine çarpma işaretini kendisi eklemez: 2(3+4) yazarsanız ekranda sonuç yerine üç nokta (…) kalır, doğrusu 2×(3+4). Kapatmayı unuttuğunuz parantezi ise ifadenin sonunda kapanmış sayar. (2+3)×4 yerine (2+3×4 yazarsanız 20 değil 14 bulursunuz.
M+, M−, MR ve GT tuşları ne işe yarar?
M+ ekrandaki sayıyı bağımsız belleğe ekler, M− bellekten çıkarır. MR bellekteki toplamı gösterir, MC belleği sıfırlar. Bazı küçük modellerde MR ve MC tek tuşta birleşir ve üzerinde MRC yazar; bu tuşun belleği kaç basışta sildiğini kendi modelinizin kılavuzundan kontrol edin.
Casio'nun S100/S200 kılavuzundaki örnek bir fatura toplamına benzer. 80 × 9 yapılıp M+, 50 × 6 yapılıp M−, 20 × 3 yapılıp yine M+ tuşuna basılır; MR tuşu 480 gösterir. Kılavuza göre AC tuşu bağımsız belleği silmez, yani yeni bir hesaba geçmeden önce MC ile belleği ayrıca boşaltmanız gerekir. Unutulan bellek, ertesi hesaba eski toplamı ekler.
GT (büyük toplam) başka bir bellektir. Bu modellerde = tuşuna her basışta sonuç kendiliğinden büyük toplama eklenir ve GT birikeni gösterir. Kılavuzdaki 5 × 6, 2 × 8 ve 4 sonuçlarından sonra GT 50 verir; bu toplamı AC sıfırlar.
Hesapçı'da bellek olmadan aynı hesap
Bu makinede bellek tuşu yok. Aynı hesabı tek satırda yazmak daha kısa: 80×9−50×6+20×3 = 480. Ekranın altındaki liste son 6 işlemi ifadesiyle birlikte tutar, ara sonuçları oradan okuyabilirsiniz. Liste sayfa yenilenince boşalır. Casio'daki sabit hesap özelliği de yok; = tuşuna ikinci kez basmak son işlemi tekrarlamaz, yalnız sonucu yeniden listeye ekler.
Hesap makinesi klavyeyle nasıl kullanılır?
Önce makinenin herhangi bir yerine fareyle ya da parmağınızla bir kez dokunun veya Tab tuşuyla makineye gelin. Klavyeden gelen tuşlar yalnız makine seçiliyken işlenir.
| Klavye | Makinede |
|---|---|
| 0–9 | Rakamlar |
| + ve - | Toplama ve çıkarma |
| * ve / | Çarpma (×) ve bölme (÷) |
| , ya da . | Ondalık virgül |
| ( ve ) | Parantez |
| % | Yüzde: sayıyı 100'e böler |
| ^ | Üs (xʸ) |
| Enter ya da = | Sonuç |
| Backspace | Son karakteri sil (SİL) |
| Esc ya da Delete | Hepsini temizle (AC) |
√ ve x² tuşlarının klavyede karşılığı yok. Bu ikisini ekrandaki düğmeyle girin. Sonuç çıktıktan sonra bir işlem tuşuna basarsanız hesap o sonuçtan devam eder; rakama, virgüle, açılan parantez ya da √ tuşuna basarsanız yeni bir işlem başlar. Nokta tuşu da virgül yazar, bu yüzden binlik ayırıcı olarak nokta koymayın: 1.500 yazmak isterken makine 1,5 okur.
Hesap makinesinde leblebi nasıl yazılır?
1837837 yazıp ekranı ters çevirin. Yedi çizgili (LCD) ekranlarda ters dönen 7 L'ye, 3 E'ye, 8 B'ye, 1 de I'ya benzer ve rakamlar sağdan sola okunur. Hesapçı'nın ekranı sıradan bir yazı tipi kullandığı için bu oyun burada iyi görünmez; cep ya da masa hesap makinesinde deneyin.
Ondalıklı sonuç neden yuvarlanıyor?
Ekranda en çok 12 anlamlı basamak ve virgülden sonra en çok 10 basamak görünür. 1 ÷ 3 için ekranda 0,3333333333 yazar.
Bu yuvarlama işe de yarar. Bilgisayarlar ondalık sayıları ikilik tabanda sakladığı için 0,1 + 0,2 işleminin ham sonucu 0,30000000000000004 olur; makine 12 basamağa yuvarladığından ekranda 0,3 görürsünüz.
1 ÷ 3 = deyip çıkan sonucu 3 ile çarparsanız 1 yerine 0,9999999999 bulursunuz. Devam eden hesap ekrandaki yuvarlanmış değeri kullanır. İşlemi tek satırda yazın: 1÷3×3 = 1. Kur çevirme, birim fiyat gibi bölme içeren hesaplarda bölmeyi satırın sonuna bırakmak aynı kaymayı önler.
Sıfıra bölme gibi tanımsız bir işlemde ekranda üç nokta (…) görünür ve = tuşu işlem yapmaz; Casio kılavuzu da 6 ÷ 0 için ekranda ERROR yazdığını belirtiyor. Karekök içine negatif sayı yazdığınızda da aynı üç noktayı görürsünüz.
Bilimsel hesap makinesi ne zaman gerekir?
Sinüs, kosinüs, logaritma ya da faktöriyel gerektiğinde. Bu sayfadaki makine x², √ ve xʸ tuşlarıyla üs ve kök alır; trigonometri, logaritma ve kesirle çalışmaz.
Üs tuşuyla birkaç bilimsel işlemi yine de yapabilirsiniz. Küpkök için 1/3 üs kullanılır: 27^(1÷3) = 3. Karekök yerine 2^0,5 yazmak 1,4142135624 verir, √2 ile aynı sonuç; negatif üs ise sayının tersini verir, 2^(−3) = 0,125.
Logaritma için ayrı bir araç var: log, ln ve istediğiniz tabanda logaritma hesabı taban değiştirmeyi adım adım gösterir. Kesirli işlemde ondalık sonuç yerine kesir görmek istiyorsanız kesirleri toplayan ve sadeleştiren araç 3/4 + 5/6 gibi bir işlemi tam sayılı kesir olarak verir. Grafik çizme ve denklem çözme için yine de fonksiyonlu (bilimsel) bir hesap makinesi gerekir.
Matematik problemi çözme aracı olarak ne yapar, ne yapmaz?
Bu makine yazdığınız işlemi hesaplar; problemi işleme çevirme işi sizde kalır: bilinmeyeni (x) olan denklemi çözmez, sözel problemi ya da fotoğrafı okumaz, çözüm adımlarını yazmaz. Bir sayının asal olup olmadığını da söylemez; bunun için asal sayı testi ve asal çarpanlara ayırma aracı bölmeleri adım adım gösterir.
Bir örnek: kırtasiyeden tanesi 37,50 TL olan 4 defter ve tanesi 12,75 TL olan 3 kalem aldınız, 500 TL verdiniz. Para üstü tek satırda 500−(4×37,5+3×12,75) olur ve 311,75 TL çıkar. Parantezi unutup 500−4×37,5+3×12,75 yazarsanız kalemlerin tutarı çıkarılacağı yerde eklenir, ekranda 388,25 gibi yanlış bir sonuç görürsünüz.
Bilinmeyen içeren bazı soru tipleri için Hesapçı'da ayrı araçlar var: "3 kilosu 475 TL ise 10 kilosu kaç TL" gibi sorularda doğru ve ters orantıda bilinmeyeni bulan araç işe yarar.
Sınav notlarınızın ya da birkaç ölçümün aritmetik ortalamasını ayrı bir sayfada hesaplayabilirsiniz. Bir sayının 1'den 10'a kadar bütün katlarını tek tek çarpmak yerine o sayının çarpım tablosunu açmak daha kısadır; tablo 11–20 gibi aralıklarda da çıkar.
Sık sorulan sorular
Klavyeyle kullanabilir miyim?
Evet. Rakamlar, + − * / tuşları, parantez, virgül ya da nokta, Enter (eşittir), Backspace (sil) ve Esc (temizle) çalışır.
Ondalık için virgül mü nokta mı kullanmalıyım?
İkisi de kabul edilir. Sonuç Türkçe biçimde, virgülle gösterilir.
Hesap makinesi işlem önceliğine uyuyor mu?
Evet. 2 + 3 × 4 işleminin sonucu 14'tür; soldan sağa hesaplayan basit makineler 20 verir.
Kaynak ve yöntem
- İşlem önceliği kuralları (MEB matematik müfredatı)
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- Hesapçı yayın ekibi
- Son kontrol
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin