Para ve vergi hesaplamaları

Bu bölümde en çok KDV, zekât, gelir vergisi, değer artış kazancı vergisi ve tapu harcı hesaplanır. KDV hesabı 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'na dayanır. Gelir vergisi ve değer artış kazancında 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, tapu harcında 492 sayılı Harçlar Kanunu uygulanır. Vergi borcunun gecikme zammı 6183 sayılı Kanun'a göre işler. Zekâtta nisap ve ölçüler Diyanet İşleri Başkanlığından alınır. Araçlar ödeme öncesi tahmin içindir. Ödenecek kesin vergi, vergi dairesinin ya da tapu müdürlüğünün tahakkuku ile kesinleşir.

KDV dahil mi, hariç mi

Önce fiyatın KDV dahil mi hariç mi yazıldığına bakın. İki yön farklı işlem ister. KDV hariç tutara vergi eklerken tutar (1 + oran ÷ 100) ile çarpılır, KDV dahil fiyattan vergiyi ayırırken aynı sayıya bölünür. Sık yapılan hata, dahil fiyatın yüzde 20'sini vergi saymaktır. 1.200 TL'lik %20 KDV dahil fiyatta vergi 240 TL değil 200 TL'dir.

KDV dahil ve hariç fiyat hesabı iki yönü de yapar. Oran mal ya da hizmetin türüne göre değişir, doğru oranı siz seçersiniz. Faturada tevkifat varsa KDV tevkifatı tutarı ayrıca bulunur: tevkifat bedele değil yalnız KDV tutarına uygulanır ve o kısmı alıcı vergi dairesine öder.

Gelir vergisi dilimleri ve stopaj

Gelir vergisi artan oranlıdır. Ama her dilimin oranı yalnız o dilime düşen kısma uygulanır; üst dilime geçmek bütün gelirin yüksek oranla vergilenmesi demek değildir. Dilim dilim gelir vergisi hesabı her dilimin payını ayrı gösterir.

Stopajda vergiyi geliri elde eden değil, ödemeyi yapan keser ve vergi dairesine yatırır. İşyeri kirasında net tutar konuşulduysa brüt kira, net tutarın (1 − stopaj oranı) değerine bölünmesiyle bulunur; kira stopajında netten brüte geçiş bunu yapar. Serbest meslek makbuzu düzenlerken brütten stopaj düşülür. KDV ise brüte eklenir.

Gecikme zammı, gecikme faizi ve tapu harcı

İki kavram sık karışır. Vadesinde ödenmeyen vergi borcuna 6183 sayılı Kanun'un 51. maddesine göre vergi borcunun gecikme zammı işler ve ay kesirleri de günlük olarak hesaba girer. Vergi sonradan tarh edildiyse normal vadeden tahakkuka kadar sonradan tarh edilen vergide faiz uygulanır; bunda yalnız tam aylar sayılır.

Tapu harcını alıcı ve satıcı ayrı ayrı öder. Tapuda yazılan bedel emlak vergi değerinden düşükse matrah olarak emlak vergi değeri esas alınır. Satıştan önce alıcı ve satıcının tapu harcı hesabı iki payı ayrı gösterir.