İskonto hesaplama (iç ve dış iskonto)

İskonto nasıl hesaplanır?

Senet iskontosu, senet tutarı × yıllık oran × vadeye kalan gün ÷ 365 formülüyle hesaplanır ve bulunan tutar senetten düşülünce senedin bugünkü değeri çıkar. 75 gün sonra vadesi gelecek 120.000 TL'lik bir senet yıllık %42 ile kırdırılırsa dış iskonto 10.356,16 TL, elinize geçen tutar 109.643,84 TL olur.

Bu sayfadaki hesap, vadesi gelmemiş bir senedin ya da çekin bugün kaç lira ettiğini bulur. Aynı kelime ticarette fiyattan yapılan indirim için de kullanılır; "%15 iskonto", "çoklu iskonto" ya da "iskonto oranı" diye aradığınız şey bir fiyat indirimiyse hesap başkadır. %10 ve ardından %5 iskonto yapılan 10.000 TL'lik malın fiyatını çoklu iskontoyu indirim hesaplama sayfasında görebilirsiniz. Faturadaki iskontonun KDV'ye etkisi iskonto sonrası KDV matrahı bölümünde anlatılıyor.

Dış iskonto mu, iç iskonto mu?

Aynı senede iç iskonto uygulanırsa iskonto 9.533,42 TL, bugünkü değer 110.466,58 TL çıkar. Dış iskonto faizi senedin üzerindeki tutardan, iç iskonto bugün ödenen tutardan hesaplar; bu yüzden dış iskonto her zaman daha büyüktür. Senedi kırdıran için iç iskonto lehtedir. Bankaların senet kırdırmasında kullandığı yöntem genellikle dış iskontodur, sözleşmenizde hangisinin yazdığına bakın. Hesabı iki yöntemle 120.000 TL'lik senet örneğinde karşılaştırabilirsiniz.

Basit iskonto formülü ve vadeye göre fark tablosu

Basit iskontoda iki formül kullanılır: dış iskonto = N × r × g ÷ 365, iç iskonto = N × r × g ÷ (365 + r × g). N senet tutarı, r ondalık yıllık oran, g vadeye kalan gündür. Vade uzadıkça iki yöntem arasındaki fark hızla büyür.

Son sütun, dış iskontonun senet sahibine gerçekte hangi basit faiz oranına mal olduğunu gösterir: iskonto tutarı elinize geçen paraya bölünüp yıla çevrilir. 180 günde %45 dış iskonto 22.191,78 TL keser ve bu, ele geçen paraya göre yıllık %57,83 faiz demektir. Bir bankanın dış iskonto oranını başka bir teklifin faiz oranıyla karşılaştıracaksanız bu sütundaki oranı kullanın.

Sonucu kontrol yöntemi

İç iskontonun doğruluğu geriye doğru sınanabilir: bulunan bugünkü değer aynı oranla basit faize yatırılırsa vadede tam senet tutarına ulaşmalıdır. İlk bölümdeki 120.000 TL'lik örnekte 110.466,58 TL, %42 ve 75 gün için basit faiz hesabıyla 9.533,42 TL faiz getirir; anapara ile birlikte 120.000,00 TL eder.

Çek ve senet iskonto kredisi nasıl hesaplanır?

Bankada çek ya da senet kırdırdığınızda banka iskonto faizini peşin keser, kalan tutarı hesabınıza yatırır. 60 gün vadeli 200.000 TL'lik bir çek, örnek olarak yıllık %48 dış iskonto oranıyla kırdırılırsa faiz 15.780,82 TL, hesabınıza geçen tutar 184.219,18 TL olur.

Banka bu faize ayrıca banka ve sigorta muameleleri vergisi ekler; dosya masrafı ya da komisyon da alabilir. Bu kalemler iskonto hesabına girmez ve kredi sözleşmesinde ayrıca yazar. Ticari kredilerde uygulanan vergi oranlarını ticari kredi faizine eklenen vergilerle birlikte görebilirsiniz.

Bankanın uyguladığı iskonto oranı nasıl bulunur?

Banka size yalnız ödeyeceği tutarı söylüyorsa oranı tersinden bulabilirsiniz. Kesilen tutar senet tutarına bölünüp 365 ÷ gün ile çarpılırsa dış iskonto oranı, ele geçen tutara bölünürse iç iskonto karşılığı çıkar. Yukarıdaki çekte 15.780,82 TL kesinti 200.000 TL'ye göre yıllık %48, ele geçen 184.219,18 TL'ye göre yıllık %52,11 eder. Bu hesap, "yüzde kaç iskonto yapıldı" sorusunun senetteki karşılığıdır.

Excel'de senet tutarı A2, ele geçen tutar B2, gün C2 hücresindeyse dış iskonto oranı =(A2-B2)/A2*365/C2, iç iskonto karşılığı =(A2-B2)/B2*365/C2 formülüyle bulunur; hücreyi yüzde biçimine alın.

Birden çok senet aynı gün kırdırılırsa toplam iskonto

Aynı gün kırdırılan senetlerde dış iskonto her senet için ayrı hesaplanıp toplanır; aynı sonuca, toplam tutarı ortalama vadeyle tek seferde iskonto ederek de ulaşırsınız. İç iskontoda bu kısa yol küçük bir fark bırakır.

1 Ekim 2026'da, örnek olarak yıllık %45 ile kırdırılan üç senet:

Üç senedin tutar ağırlıklı ortalama vadesi 9 Aralık 2026 Çarşamba, yani kırdırma gününden 69 gün sonradır; 200.000 TL'ye 69 gün için tek seferde dış iskonto uygulanınca yine 17.013,70 TL çıkar. İç iskontoda tek seferlik hesap 15.679,84 TL verir, ayrı ayrı hesabın toplamından farklıdır; iç iskontoda her senedi ayrı hesaplayın. Kendi senetlerinizin tutar ağırlıklı ortalama vadesini bulup bu sayfaya gün olarak girebilirsiniz.

Excel'de ve hesap makinesinde iskonto hesaplama

Excel'de senet tutarı A2, yüzde olarak yıllık oran B2, vadeye kalan gün C2 hücresindeyse dış iskonto =A2*B2/100*C2/365, iç iskonto =A2*B2/100*C2/(365+B2/100*C2) formülüyle bulunur. Bugünkü değer için sonucu A2'den çıkarın. Kuruşa yuvarlamak isterseniz formülü =YUVARLA(...;2) içine alın.

Formülü sınamak için ilk bölümdeki senedi kullanın: A2'ye 120000, B2'ye 42, C2'ye 75 yazınca dış iskonto 10.356,16 TL, iç iskonto 9.533,42 TL görünmelidir. Başka bir sonuç çıkıyorsa oranın 42 yerine 0,42 yazılıp yazılmadığına ve gün yerine ay girilip girilmediğine bakın.

Hesap makinesinde tuş sırası

1. Dış iskonto: 120000 × 42 ÷ 100 × 75 ÷ 365 = tuşlayın. Sonuç 10.356,16 olur.
2. İç iskonto: önce paydayı bulun: 42 ÷ 100 × 75 + 365 = sonucu not edin. Sonra 120000 × 42 ÷ 100 × 75 = ve çıkan sayıyı not ettiğiniz paydaya bölün. Sonuç 9.533,42 olur.

Aynı sırayı online hesap makinesinde de izleyebilirsiniz. Yüzde tuşu yerine ÷ 100 yazmanız, telefon hesap makinelerinin yüzde tuşunu farklı yorumlamasından doğan hatayı önler.

Vadesi gelmemiş senet reeskontu nasıl hesaplanır?

Reeskont, bilanço gününde elinizde duran ve vadesi gelmemiş senetlerin iskonto edilerek bugünkü değere indirilmesidir. Vergi Usul Kanunu'nun 281. maddesi bunu alacak senetleri için isteğe bağlı tutar: senette faiz oranı yazıyorsa o oran, yazmıyorsa Merkez Bankasının resmî iskonto haddi uygulanır.

31 Aralık 2026'da kasada 75 gün sonra tahsil edilecek 80.000 TL'lik faizsiz bir senet olduğunu düşünün. Örnek olarak yıllık %40 kullanılırsa dış iskontoyla 6.575,34 TL, iç iskontoyla 6.075,95 TL reeskont hesaplanır. Gerçek hesapta oranı TCMB'nin reeskont ve avans faiz oranları sayfasından değerleme gününde geçerli olan haliyle alın; vadeye kalan günü bilanço günü ile vade arasındaki gün sayısını sayarak bulabilirsiniz.

Kanun hangi iskonto yönteminin kullanılacağını yazmaz; ama bir sınır koyar. 285. madde, alacak senetlerini reeskonta tabi tutan mükellefin borç senetlerini de aynı şekilde değerlemek zorunda olduğunu söyler. Yani yalnız alacakları iskonto edip borçları nominal değerde bırakamazsınız; iki tarafta aynı iskonto yöntemini kullanmak kayıtları tutarlı tutar.