Nasıl hesaplanır?
Erkek: %yağ = 495 ÷ (1,0324 − 0,19077 × log(bel − boyun) + 0,15456 × log(boy)) − 450
Kadın: %yağ = 495 ÷ (1,29579 − 0,35004 × log(bel + kalça − boyun) + 0,22100 × log(boy)) − 450Örnek: Ölçüler cm, log 10 tabanında
Örnek ölçüler
| Soru | Cevap |
|---|---|
| Erkek 178 cm, boyun 38, bel 85 | %16,4 |
| Erkek 175 cm, boyun 40, bel 100 | %26 |
| Kadın 165 cm, boyun 33, bel 75, kalça 100 | %29,4 |
| Kadın 160 cm, boyun 32, bel 68, kalça 94 | %24,6 |
Vücut yağ oranı nasıl hesaplanır? Formülü adım adım kontrol etmek
Araç ABD Donanması'nın mezura yöntemini kullanır: boy ile boyun ve bel çevresinden (kadında kalça da eklenir) önce vücut yoğunluğu tahmin edilir, sonra bu yoğunluk yağ yüzdesine çevrilir. 178 cm boyunda, boyun çevresi 38, bel çevresi 85 cm olan bir erkekte sonuç %16,4 çıkar.
Denklemler J. A. Hodgdon ve M. B. Beckett'in 1984'te ABD Donanması Sağlık Araştırma Merkezi için hazırladığı raporlardan gelir. ABD Kara Kuvvetleri araştırmacılarının 2023 tarihli çalışmasında da orduda kullanılan çevre yönteminin 1984'te Donanma için geliştirildiği yazılıdır; aynı hesabı hesap makinesinin log tuşuyla kendiniz yapabilirsiniz:
- Bel çevresinden boyun çevresini çıkarın: 85 − 38 = 47 cm.
- 10 tabanlı logaritmaları alın: log(47) = 1,6721, log(178) = 2,2504.
- Yoğunluk = 1,0324 − 0,19077 × 1,6721 + 0,15456 × 2,2504 = 1,0612
- Yağ oranı = 495 ÷ 1,0612 − 450 = %16,44; araç bunu bir ondalığa yuvarlayıp %16,4 gösterir.
Kadında ilk adım bel + kalça − boyundur. Katsayılar da farklıdır (1,29579, 0,35004 ve 0,22100). 165 cm boyunda, boyun 33, bel 75, kalça 100 cm olan bir kadın için kadın ölçüleriyle hazır hesap %29,4 verir. Aracın sonuç kutusundaki hesap adımlarında aynı ara değerleri görürsünüz.
İnternette sık görülen "86,010 × log(bel − boyun) − 70,041 × log(boy) + 36,76" biçimi inç içindir. Yukarıdaki ölçüler santimetre olarak doğrudan yazılırsa sonuç %23,0 çıkar. Her ölçü önce 2,54'e bölünüp inçe çevrilince %16,5 olur. Bu, aracın %16,4 sonucundan 0,1 puan farklıdır; küçük fark, inç biçimiyle aracın kullandığı yoğunluk biçiminin katsayılarından gelir.
Vücut yağ oranı kaç olmalı? Kadın ve erkek için ACE tablosu
Amerikan Egzersiz Konseyi'nin (ACE) tablosunda erkekte %18–24, kadında %25–31 kabul edilebilir aralıktır; erkekte %25'in, kadında %32'nin üstü obezite sınıfındadır. Araç sonucu bu tabloya göre sınıflar.
Tablo, ACE'nin sitesindeki yağ oranı hesaplayıcı sayfasında "Percent Body Fat Norms for Men and Women" başlığıyla yayımlanıyordu. Sayfa artık ACE'nin sitesinde yok; bağlantı sayfanın 2023 arşiv kopyasına gider.
| Sınıf | Kadın | Erkek |
|---|---|---|
| Temel yağ (essential fat) | %10–13 | %2–5 |
| Sporcu (athletes) | %14–20 | %6–13 |
| Fit (fitness) | %21–24 | %14–17 |
| Kabul edilebilir (acceptable) | %25–31 | %18–24 |
| Obezite (obesity) | %32'nin üstü | %25'in üstü |
Araç dördüncü satırı "ortalama" diye gösterir; ACE'nin kullandığı ad "acceptable", yani kabul edilebilirdir. Temel yağ aralığının iki ucu da kadında erkeğe göre 8 puan yukarıdadır; diğer sınıflarda da kadın eşikleri yüksektir. Tabloda yaş ayrımı yoktur. Yaşa göre bölünmüş bir tablo kullanacaksanız hangi çalışmaya dayandığına bakın; kaynağı yazmayan tablo iki sonucu karşılaştırmak için güvenilir bir ölçü değildir.
%15, %20, %23 yağ oranı normal mi?
Aynı sayı kadında ve erkekte farklı sınıfa düşer. %20 erkekte kabul edilebilir, kadında sporcu sınıfındadır. Sık sorulan oranlar:
| Yağ oranı | Erkekte | Kadında |
|---|---|---|
| %15 | fit | sporcu |
| %18 | kabul edilebilir | sporcu |
| %20 | kabul edilebilir | sporcu |
| %23 | kabul edilebilir | fit |
| %28 | obezite | kabul edilebilir |
| %35 | obezite | obezite |
Sınıf adı bir tanı değildir. Mezura sonucu birkaç puan saptığı için sınır değerlere yakın bir sonuç, iki komşu sınıftan birine ait olabilir.
Kadınlarda yağ oranı hesaplama: kalça ölçüsü sonucu nasıl değiştirir?
Kadın denkleminde kalça çevresi bel çevresine eklenir, bu yüzden bel aynı kalsa bile kalça genişledikçe sonuç yükselir. 165 cm boyunda, boyun çevresi 33, bel çevresi 72 cm olan bir kadında 92 cm ile 104 cm kalça arasındaki fark 6,1 puandır.
| Kalça çevresi | Yağ oranı | ACE sınıfı |
|---|---|---|
| 92 cm | %23,8 | fit |
| 98 cm | %26,9 | kabul edilebilir |
| 104 cm | %29,9 | kabul edilebilir |
Ölçüm yerleri de erkekten farklıdır. Foulis ve arkadaşlarının çalışmasında kadında bel, gövdenin en ince yerinden; kalça, kalçanın en geniş yerinden alınır. Erkekte bel ölçüsü göbek hizasından alınır. Boyun her ikisinde de ölçülür. Mezura cilde düz oturmalı, sıkmamalıdır.
Cinsiyeti yanlış seçmek sonucu belirgin değiştirir. Aynı kadının ölçüleri erkek denklemine girilirse kalça hesaba katılmaz ve sonuç %11,9 çıkar; doğru denklemde %26,9 idi (98 cm kalçayla). Yağın karın çevresinde mi, kalçada mı toplandığını görmek isterseniz bel kalça oranını DSÖ eşikleriyle ayrıca hesaplayabilirsiniz.
Kiloya göre yağ oranı: kaç kilonuz yağ, kaç kilonuz yağsız kütle?
Yağ kütlesi, kilonuzun yağ oranı kadar yüzdesidir; kalanı yağsız kütledir. %16,4 yağ oranı çıkan 78 kg'lık bir erkekte 12,8 kg yağ, 65,2 kg yağsız kütle vardır.
| Kişi | Kilo | Yağ oranı | Yağ kütlesi | Yağsız kütle |
|---|---|---|---|---|
| Erkek, 178 cm (boyun 38, bel 85) | 78 kg | %16,4 | 12,8 kg | 65,2 kg |
| Kadın, 165 cm (boyun 33, bel 75, kalça 100) | 64 kg | %29,4 | 18,8 kg | 45,2 kg |
| Erkek, 175 cm (boyun 40, bel 100) | 92 kg | %26 | 23,9 kg | 68,1 kg |
Tablodaki kilo payları, kilonun belli bir yüzdesini bulan hesapla üretildi. Yağsız kütle kas kütlesiyle aynı şey değildir; kemik, organlar ve vücut suyu da bu kısımdadır. Bu yüzden "yağ kas oranı" diye verilen sonuçlar çoğu zaman yağ ile yağsız kütlenin oranıdır.
Yağsız kütleyi bilmek bir işe yarar. Dinlenirken harcanan enerjiyi kilodan daha iyi açıklar. Yağsız kütleye dayalı bazal metabolizma denklemi bu tablodaki değeri doğrudan kullanır.
Tartı aynı kalırken yağ oranınız değişebilir. İtalyan Donanması'ndaki 27 genç erkeği 9 ay izleyen Malavolti ve arkadaşlarının çalışması, kilo ve VKİ'nin eğitimin etkisini göstermekte yetersiz kaldığını, çünkü kas kazanımının yağ kaybını tartıda gizleyebildiğini yazar.
Yağ oranı düşerken mezura neyi gösterir? Bel ölçüsüne göre tablo
Formülde kilo yoktur; mezura yöntemi yağ oranındaki düşüşü yalnız bel (kadında bel ya da kalça) çevresi küçüldüğünde gösterir. 178 cm boyunda, boyun çevresi 38 cm olan bir erkekte bel 95 cm'den 90 cm'ye inerken her santimetre sonucu yaklaşık 0,7 puan düşürür; 165 cm boyunda, kalçası 100 cm olan bir kadında bel 80'den 75 cm'ye inerken santimetre başına düşüş 0,5 puandır.
| Bel çevresi | Erkek: 178 cm, boyun 38 | Kadın: 165 cm, boyun 33, kalça 100 |
|---|---|---|
| 75 cm | %7,9 | %29,4 |
| 80 cm | %12,4 | %31,9 |
| 85 cm | %16,4 | %34,3 |
| 90 cm | %20,1 | %36,6 |
| 95 cm | %23,6 | %38,9 |
| 100 cm | %26,7 | %41,2 |
| 105 cm | %29,7 | %43,4 |
"1 ayda yağ oranı ne kadar düşer" sorusunun mezuradaki karşılığı bu tablodadır, ama kısa süreli değişimi ölçmek zordur. Foulis ve arkadaşları 8 haftalık temel askerî eğitimde 481 kadın ve 926 erkeği hem DXA taramasıyla hem mezurayla ölçtü. DXA yağ oranında kadında 4,0, erkekte 3,3 puanlık düşüş buldu. Çevre denklemi aynı sürede erkekte 2,2 puanlık düşüş gösterdi, kadında hiç değişim göstermedi. Yazarlar, çevre yönteminin kısa süreli değişimi izlemek için uygun olmayabileceği sonucuna vardı.
Aynı çalışmanın aktardığı tekrarlanabilirlik de önemli. Eğitimli ölçümcüler aynı kişide sonucu 1 puan içinde tekrarlayabiliyor; bir aydan diğerine 1 puanın altında kalan değişim ölçüm farkından ayırt edilemez. Ölçümü aynı saatte, aynı mezurayla ve mümkünse aynı kişiye yaptırmak bu farkı daraltır. Yağ kaybının enerji tarafını görmek isterseniz kalori açığının kilo karşılığını anlatan bölüme bakın.
Yağ oranı nasıl ölçülür, hangi yöntem ne kadar tutar?
Mezura yönteminin tek kişideki tahmin hatası 3–4 puan kadardır; yani %16,4 çıkan biri gerçekte birkaç puan aşağıda ya da yukarıda olabilir. Laboratuvar yöntemleri daha dar hata payıyla ölçer ama her yerde bulunmaz.
| Yöntem | Nasıl ölçer | Kaynaktaki bilgi |
|---|---|---|
| Mezura (ABD Donanması) | Boyun, bel, kalça çevresi ve boy | Standart tahmin hatası %3–4; eğitimli ölçümcüde 1 puan içinde tekrarlanır (Foulis 2023) |
| Mezura, DXA ile kıyaslandığında | 1904 askerde | Hodgdon denklemi DXA'dan ortalama erkekte 5,88, kadında 4,39 puan düşük (McClung 2025) |
| Deri kıvrımı (kaliper) | Belirli noktalardan deri kalınlığı | Standart hata %3,5; su altı tartımında %2,7 (ACE) |
| Biyoelektrik empedans (tartı) | Vücuttan geçen zayıf akıma direnç | DXA'dan hem genel olarak hem cinsiyete göre farklı (McClung 2025) |
| DXA | Düşük dozlu röntgen taraması | Tekrar ölçümlerde değişkenlik %2'nin altında (Foulis 2023'ün aktarımı) |
Mezura hatası rastgele de değildir. Foulis ve arkadaşlarının aktardığına göre çevre denklemleri yağ oranı yüksek olanlarda sonucu düşük, yağ oranı düşük olanlarda yüksek tahmin etme eğilimindedir. Temel eğitime başlayan askerlerde mezura sonucu DXA'nın ortalama 6 puan altında kaldı.
Biyoelektrik empedans ölçen tartılar için Hodgdon ve arkadaşlarının 1996 çalışması ayrı bir uyarı yapar: vücut bileşimi hızla ve çok değiştiğinde vücut suyundaki sapmalar sonucu bozar. Hangi yöntemi seçerseniz seçin, iki ölçümü aynı yöntemle karşılaştırın; mezura sonucunu tartının yüzdesiyle kıyaslamak farklı iki tahmini karşılaştırmaktır.
Boy ve kiloyla hesaplanan VKİ ise yağ ölçmez. Aynı boy ve kiloda iki kişinin yağ oranının nasıl ayrıştığını vücut kitle indeksinin kas ile yağı ayıramadığı durumlar bölümünde örnekle görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Erkekte normal yağ oranı kaç olmalı?
ACE sınıflamasına göre erkeklerde %18–24 ortalama, %14–17 fit kabul edilir; %25 ve üzeri obezite sınırıdır.
Kadında normal yağ oranı kaç olmalı?
Kadınlarda %25–31 ortalama, %21–24 fit aralığıdır; %32 ve üzeri obezite sınırıdır. Kadınların temel yağ oranı biyolojik olarak daha yüksektir.
Tartıların gösterdiği yağ oranı doğru mu?
Biyoelektrik empedans kullanan tartılar vücuttaki su miktarından etkilenir; aynı gün farklı saatlerde farklı sonuç verebilir. Eğilimi izlemek için aynı koşullarda ölçüm yapın.
Vücuttaki yağ kaç kilo, nasıl bulunur?
Kilonuz yağ oranıyla çarpılır. 80 kg ve %20 yağ oranı olan birinde 16 kg yağ, 64 kg yağsız kütle vardır.
Kaynak ve yöntem
- Hodgdon JA, Beckett MB. Prediction of percent body fat for U.S. Navy men and women from body circumferences and height. Naval Health Research Center, 1984
- American Council on Exercise (ACE), vücut yağ yüzdesi kategorileri
- Peterson DD. History of the U.S. Navy Body Composition program. Mil Med 2015;180(1):91-6
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin