Döviz çevirici: dolar, euro kaç TL?

Dolar kaç TL eder, hesabı nasıl yapılır?

Dolar tutarını o günkü dolar kuruyla çarpın; sonuç TL karşılığıdır. TL'yi dolara çevirirken tersini yapıp TL tutarını kura bölersiniz.

Kur her iş günü değiştiği için aşağıdaki tabloya rakam yazmadık. Her satırdaki bağlantı, aracı o tutarla ve TCMB'nin son ilan ettiği kurla açar. Elinizdeki doları bankaya ya da bir kişiye satacaksanız döviz alış kuru, dolar alacaksanız döviz satış kuru esas alınır; bağlantılar da bu yüzden dolardan TL'ye çevirmede alış, TL'den dolara çevirmede satış kuruyla açılır.

Bir sonucu elle kontrol etmek kolaydır: tutar 10 katına çıkınca sonuç da 10 katına çıkar. 100 doların karşılığını bildiğinizde 1.000 dolar için virgülü bir basamak sağa kaydırmanız yeter. Örnek bir kurla (1 USD = 40,00 TL) 100 dolar 4.000,00 TL, 1.000 dolar 40.000,00 TL eder.

Büyük tutarlarda hesap makinesinde kur çarpımını kendiniz de yapabilirsiniz. Kuru virgülden sonra dört haneyle girin; TCMB kurları dört ondalıkla ilan eder ve iki haneye yuvarlanmış kur, 10.000 dolarlık bir tutarda liralarca fark çıkarabilir.

Döviz alış ve satış kuru arasındaki fark ne kadar tutar?

Dövizi aldığınız kur, sattığınız kurdan her zaman yüksektir; aradaki farka makas denir. Aynı gün döviz alıp hemen geri satarsanız bu fark kadar kaybedersiniz.

TCMB aynı döviz için dört kur ilan eder. Örnek kurlarla 500 dolar; döviz satış kuruyla 20.040,00 TL, döviz alışla 20.000,00 TL, efektif satışla 20.080,00 TL, efektif alışla 19.990,00 TL eder. Efektif kurlar nakit (banknot) içindir ve makası daha geniştir.

Tablo iki şeyi gösterir. Makas yüzde olarak küçük görünse de gidiş-dönüşte iki kez ödenir. Nakit işlemde kayıp, hesaptan yapılan işlemin iki katından fazladır. Dövizi kısa süre tutacaksanız bu maliyet kur değişiminden önce gelir.

Bankalar kendi makaslarını TCMB'ninkinden geniş tutabilir. Ayrıca bankadan döviz alırken döviz alımındaki kambiyo vergisi de ödenir; tablodaki kayba bu vergi dahil değildir.

Merkez Bankası kuru saat kaçta belirlenir, saatlik kur nedir?

TCMB gösterge kurları her iş günü saat 15.30'da belirlenip ilan edilir. Hafta sonu, resmî tatil ve yarım gün çalışılan günlerde kur belirlenmez.

TCMB'nin açıklamasına göre hesap şöyle yapılır: 10.00 ile 15.00 arasında her saat başı, bankalararası piyasada dolar için kotasyon veren bankaların alım ve satım fiyatlarının ortalaması alınır. Bu 6 ortalamanın ortalaması "orta değer" olur; orta değere iskonto uygulanınca alış, prim uygulanınca satış kuru çıkar. Diğer dövizler, uluslararası piyasadaki çapraz kurların aynı saatlerdeki ortalaması dolar orta değerine uygulanarak bulunur.

"Merkez Bankası saatlik kur" diye aranan şey bu saat başı ortalamalardır. TCMB'nin istatistik menüsünde Saat Başı Belirlenen Döviz Kurları başlıklı ayrı bir sayfa bulunur; açıklama sayfasına göre saat başı ortalamalar ile orta değer, ertesi iş günü Piyasa Verileri sayfasında ilan edilir. Gün içinde anlık kur arıyorsanız TCMB kuru bunu vermez; gösterge kur günde bir kez belirlenir.

Bugünkü kur ne zaman değişir?

• İş günü 15.30'dan önce: geçerli bülten, bir önceki iş gününün bültenidir.
• 15.30'dan sonra: o günün yeni bülteni yayımlanır.
• Cumartesi, pazar, bayramlar ve arefe gibi yarım günler: yeni kur yoktur, son iş gününün bülteni geçerli kalır.

Araç sonucun altında hangi günün bültenini kullandığını yazar. TCMB, belirlenen kurların ertesi gün Resmî Gazete'de de yayımlandığını belirtir.

TCMB kuru, banka kuru ve serbest piyasa: hangi kur nerede geçer?

TCMB kuru bir göstergedir, kimseyi bağlamaz. Bankanın, döviz bürosunun ya da Kapalıçarşı'daki serbest piyasanın fiyatı kendi alım satım kurudur ve gün içinde değişir.

TCMB bunu açıkça yazar: yayımlanan kurlar "hiçbir kişi veya kurumu bağlamamakla birlikte" Merkez Bankası'nın gişe ve bazı muhasebe işlemlerinde kullanılabilir; "Merkez Bankası dışındaki gerçek ve tüzel kişiler arasında yapılan işlemlerde ise, hangi kurun uygulanacağına bu kişilerin kendileri karar verir." Yani bir kira ya da satış sözleşmesinde hangi kurun esas alınacağını taraflar yazar. Sözleşme "TCMB döviz satış kuru" diyorsa bu araç o kuru verir.

Son satır için geçmiş tarihli TCMB döviz kurlarını gösteren araç 1996'dan bugüne her iş gününün bülten kurlarını verir. Serbest piyasa ve Kapalıçarşı fiyatları TCMB bülteninde yer almaz; bu araç onları göstermez.

Euro, sterlin ve yen hesaplama: çapraz kur ve 100 birim kuralı

Dolar dışındaki dövizler de aynı formülle TL'ye çevrilir. İki döviz arasında çevirme yapılacaksa önce TL'ye, sonra hedef dövize geçilir; buna çapraz kur denir.

Örnek kurlarla 250 euro 11.522,50 TL eder. Aynı 250 euroyu dolara çevirmek için önce TL'ye, sonra TL'den dolara geçilir ve 287,49 USD çıkar. Araç bu iki adımı tek seferde yapar; örnek kurlarla 1 euro 1,15 USD'dır. Euro için güncel sonucu 250 euronun TL karşılığında görebilirsiniz.

Japon yeni neden 100 birim üzerinden?

TCMB bazı dövizlerin kurunu 1 birim için değil 100 birim için ilan eder; bültende Japon yeni böyledir. Bülteni kendiniz okurken bu kuru 100'e bölmeyi unutursanız sonuç 100 kat büyür. Örnek kurla (100 JPY = 27,20 TL) 10.000 yen 2.720,00 TL eder; kuru 1 yen için sanarsanız 272.000,00 TL gibi yanlış bir sonuç bulursunuz. Araç yayım birimine kendisi böler.

TCMB bülteninde İsveç kronu, İsviçre frangı, sterlin ve diğer dövizler de var; örnek kurla 1.500 İsveç kronu 6.345,00 TL eder. İsveç kronunu güncel kurla TL'ye çevirmek için bağlantıyı kullanın.

Dövizle yazılmış borç hangi günün kuruyla TL'ye çevrilir?

Sözleşmede "aynen ödeme" şartı yoksa dövizle belirlenmiş borç, ödeme günündeki kurla TL olarak da ödenebilir. Borç zamanında ödenmezse alacaklı, vade günündeki ya da fiilî ödeme günündeki kuru seçebilir.

Bu kural Türk Borçlar Kanunu'nun 99. maddesinde yazılıdır. Madde, borcun "vade ya da fiilî ödeme günündeki rayiç üzerinden" ödenmesini isteme hakkını alacaklıya verir; iki günden hangisinin kuruyla ödeneceğini seçme hakkı gecikme hâlinde alacaklıdadır.

Örnek kurlarla 2.000 dolarlık bir borç düşünün. Vade gününde kur 40,08 TL ise borç 80.160,00 TL, ödeme 40,90 TL'lik kurla yapılırsa 81.800,00 TL eder. Aradaki 1.640,00 TL, gecikme yüzünden kurdaki artışın bedelidir. Kurdaki değişim %2,0459 artış. İki kur arasında yüzde kaç değişim olduğunu kendi rakamlarınızla da hesaplayabilirsiniz.

Vade gününü bilmiyorsanız önce onu bulun: fatura tarihine vade süresi kadar gün eklenir, son gün tatile düşerse ertesi iş gününe geçer. Bu hesabın ayrıntısı faturadaki vade gününün nasıl bulunduğunu anlatan bölümde. O günün TCMB kurunu geçmiş kur arşivinden alırsınız; hafta sonuna denk gelen bir vade için önceki iş gününün bülteni görünür.

Vergi ve muhasebe kayıtlarında hangi kurun kullanılacağı ayrıca kendi mevzuatında düzenlenir; bu tür işlemlerde mali müşavirinize danışın.