Faiz hesaplama: mevduat, kredi, basit ve bileşik faiz

Faiz hesaplama nasıl yapılır?

Faiz, anapara × yıllık oran × gün ÷ 365 ile bulunur: 100.000 TL yıllık %40 oranla 32 günde 3.506,85 TL brüt faiz eder. Bu sayıdan sonra yol, sorunun ne olduğuna göre ayrılır. Bankadaki para için stopaj düşülür, kredide vergi eklenir, faizin anaparaya eklendiği hesapta da faiz faize işler.

İlk iki satırdaki brüt faiz aynı sayıdır: 3.506,85 TL. Farkı yaratan, devletin faizden kestiği 613,70 TL stopaj. Üçüncü satırda yıllık %40 oran, faiz her ay eklendiği için yıl sonunda %48,21 etkin getiriye dönüşüyor; bu, ilan edilen oran ile gerçekleşen oranın ayrıldığı yer. Faiz yalnız anaparaya işliyorsa basit, her dönem anaparaya ekleniyorsa faizin anaparaya eklendiği bileşik hesabı seçin.

Elinizde tutar ve faiz olup oran yoksa formülü tersine çevirin: oran = faiz ÷ anapara × 365 ÷ gün × 100. 32 günde 3.506,85 TL faiz alan 100.000 TL'nin yıllık oranı bu yolla %40 çıkar. Anaparayı ya da süreyi bulmak da aynı eşitlikten yapılır; faizden oranı ve süreyi geri bulma bölümünde üç ters hesabın örnekleri var.

1 milyonun 32 günlük faizi orana göre ne kadar değişir?

Yıllık brüt oranın her 1 puanlık artışı 1.000.000 TL'nin 32 günlük net faizine yaklaşık 723,29 TL ekler. %40 oranla net faiz 28.931,50 TL, %45 oranla 32.547,94 TL olur.

Tablo bankaların oranı yıllık ve brüt ilan etmesinden doğan karışıklığı gösteriyor. %40 ilan eden bir bankada paranızın gerçek yıllık getirisi stopajdan sonra %33 dolayındadır. Tutar iki katına çıkınca faiz de iki katına çıkar. Oran artışı ise her tutarın net faizini aynı yüzdeyle büyütür.

"Aylık getiri" diye bakarken gün sayısını sabitleyin. 1.000.000 TL aynı oranla 30 günde 27.123,29 TL net getirir, 32 günde 28.931,50 TL. Bankalar vadeyi 32 gün yaptığında ilan edilen aylık getiri iki günlük faiz kadar yüksek görünür. Kendi bankanızın oranını 1 milyon TL'lik 32 günlük örneğe yazarak sonucu görebilirsiniz.

Net oran tek başına paranın değerini korumayı anlatmaz. Aynı dönemde fiyatlar %33 oranından hızlı arttıysa hesaptaki para çoğalsa da alım gücü düşer; bunu faiz getirisinin enflasyon sonrası kalan kısmını veren hesapla görürsünüz.

Günlük faiz mi kârlı, aylık faiz mi?

Oran aynıysa günlük faiz biraz daha kazandırır. Çünkü her günün net faizi ertesi gün anaparaya eklenir. 1.000.000 TL yıllık %40 oranla 30 gün günlük hesapta kalırsa, 30 günlük tek hesaba göre 358,59 TL fazla getirir.

Hesap şöyle kuruldu: günlük hesapta her gün brüt faiz işledi, %17,5 stopaj kesildi ve kalan net faiz ertesi günün anaparasına eklendi. 30 günün sonunda hesapta 1.027.481,88 TL vardı. 30 günlük tek hesapta ise faiz bir kez işledi: 1.027.123,29 TL. İkisinde de stopaj oranı aynı, çünkü 1 günlük vade de 6 aya kadar olan gruba girer.

Fark küçüktür ve oran farkı onu kolayca siler. Örnekteki hesapta günlük hesabın yıllık oranı %39,49 ya da altına indiğinde 30 günlük %40 hesap öne geçiyor. Günlük hesabın oranı vadeli hesabınkinden ayrı ilan edilir. İki teklifi karşılaştırırken her birini kendi oranıyla bu araca yazın.

Gecelik faiz ne kadar eder?

100.000 TL bir gece yıllık %40 oranla 109,59 TL brüt, stopajdan sonra 90,41 TL net faiz getirir; 1.000.000 TL için net tutar 904,11 TL. Hesap tek günlük vadeyle yapılır. Formülü ve elle kontrolü mevduatta günlük faizin adım adım hesabında anlatılıyor.

Kredi faizi neden mevduat faizi gibi hesaplanmaz?

Kredide oran aylık ilan edilir ve faiz her ay yalnız kalan borca işler; borç taksitlerle azaldığı için toplam faiz, anaparanın tamamına 12 ay faiz işletilerek bulunan tutardan düşüktür. 100.000 TL aylık %3,5 faiz ve 12 ay vadeyle 24.596,99 TL faiz öder, taksitiniz 10.998,01 TL olur.

En sık yapılan hata aylık oranı vadeyle çarpıp anaparaya uygulamaktır: 100.000 × %3,5 × 12 = 42.000,00 TL. Bu sonuç gerçek faizden 17.403,01 TL fazla. Hata, ilk aydan sonra borcun azaldığını hesaba katmamaktan geliyor. Taksitin her ay ne kadarının faize gittiğini taksitin faiz ve anapara payının ay ay değiştiği tabloda görebilirsiniz.

İkinci fark vergide. Mevduatta vergi faizden düşülür, tüketici kredisinde ise faize eklenir: %15 KKDF ve %15 BSMV faiz tutarı üzerinden hesaplanır. Örnekte 24.596,99 TL faize 3.689,55 TL KKDF ve 3.689,55 TL BSMV binince krediye ek maliyet 31.976,09 TL olur. Ticari kredide KKDF %0, BSMV %5 olduğu için aynı oran daha az vergi doğurur.

Ek hesap ve KMH faizi nasıl hesaplanır?

Kredili mevduat hesabında faiz, eksi bakiyede kalınan her gün için işler. 50.000 TL'yi 30 gün eksi bakiyede tutmak, TCMB'nin izin verdiği en yüksek aylık %4,25 akdi oranla 2.125,00 TL faiz ile 318,75 TL KKDF ve 318,75 TL BSMV eder, toplam 2.762,50 TL. Bankanızın oranı ve gün sayısıyla ek hesap borcunun faizini ve vergisini ayrıca hesaplayabilirsiniz.

İcra, mahkeme ve vergi borcunda faiz nasıl hesaplanır?

Bu faizlerin oranını banka değil kanun belirler. Bu yüzden mevduat ya da kredi oranıyla hesaplanmaz. Hangi oranın uygulanacağı alacağın türüne bağlıdır:

• Kira, tazminat, ödünç para gibi adi alacaklarda 3095 sayılı Kanun'un yasal faizi işler.
• İki tacir arasındaki ticari işte temerrüt faizi TCMB'nin avans işlemlerindeki orana bağlanır.
• Vergi ve SGK prim borcu gibi kamu alacaklarında faiz değil gecikme zammı uygulanır ve oranı Cumhurbaşkanı Kararıyla belirlenir.
• Kredi kartında gecikme faizi TCMB'nin ilan ettiği azami oranı geçemez; tüketici kredisi taksitinde ise gecikme faizi sözleşmedeki akdi faizin %30 fazlasıyla sınırlıdır.

Mahkeme kararında ya da icra emrinde "yasal faiz" yazıyorsa, dönem dönem değişen oranı gün sayısıyla çarpan alacağın yasal faizini dönem dönem hesaplayan araç kullanılır. Kararda "en yüksek mevduat faizi" yazıyorsa durum farklıdır. Bu ifade en çok geç ödenen kıdem tazminatında geçer; 1475 sayılı İş Kanunu md. 14'e göre hâkim, gecikilen süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.