Nasıl hesaplanır?
IBAN geçerli ⇔ (IBAN'ın ilk 4 karakteri sona alınmış sayısal hâli) mod 97 = 1Örnek: TR33… → …2927 33 → kalan 1
Kontrol basamağı = 98 − (ülke kodu + 00 ile kurulan sayı mod 97)Örnek: Eksik ya da yanlış kontrol basamağını bulur
Örnek kontroller
| Soru | Cevap |
|---|---|
| TR IBAN kontrol | Geçerli |
| Son hanesi yanlış IBAN | Geçersiz |
| Eksik haneli IBAN | Geçersiz |
| İngiltere IBAN örneği | Geçerli |
IBAN doğrulama nasıl yapılır? Mod 97 adım adım
IBAN'ın ilk dört karakterini sona taşıyın, harfleri sayıya çevirin ve çıkan uzun sayının 97'ye bölümünden kalanı bulun. Kalan 1 ise IBAN doğru yazılmıştır. Bu kural ISO 13616 standardındadır ve bütün ülkelerin IBAN'ına aynen uygulanır.
Aşağıdaki örnekte kullanılan TR62 1234 5000 0000 0012 3456 78 numarası kurgusaldır: banka kodu ve hesap kısmı yalnız hesabı göstermek için seçildi, gerçek bir kişiye ya da hesaba ait değildir. Kontrol basamağı ise gerçek kurala göre hesaplandı, bu yüzden numara araçta geçerli çıkar.
- İlk dört karakter (TR62) sona alınır: 1234500000000012345678TR62.
- Harfler iki haneli sayılara çevrilir: A = 10, B = 11 … Z = 35. Burada T = 29, R = 27. Bu değerler harflerin 36 tabanındaki rakam karşılığıdır; 36'lık sayı tabanı dönüşümüyle herhangi bir harfin değerini görebilirsiniz.
- Ortaya 28 haneli bir sayı çıkar: 1234500000000012345678292762.
- Bu sayı 97'ye bölünür. Kalan 1, yani IBAN geçerli.
28 haneli bir sayı telefon hesap makinesine sığmaz, ama bölmeyi parçalara ayırabilirsiniz: ilk 9 haneyi 97'ye bölün, kalanı sonraki hanelerin önüne yazıp 9 haneye tamamlayın ve tekrar bölün.
| Adım | Birleştirilen | Bölünen sayı | 97'ye bölümden kalan |
|---|---|---|---|
| 1 | 123450000 | 123450000 | 40 |
| 2 | 40 + 0000012 | 400000012 | 45 |
| 3 | 45 + 3456782 | 453456782 | 18 |
| 4 | 18 + 92762 | 1892762 | 1 |
Son kalan yine 1. Her satırı mod hesaplama aracında tek tek deneyebilirsiniz. Araç büyük sayıları yuvarlamadan böler.
IBAN hesaplama: kontrol basamağı nasıl bulunur?
Kontrol basamağının yerine 00 yazın, aynı dönüşümü yapın ve 97'ye bölümden kalanı 98'den çıkarın. Sonuç iki haneli kontrol basamağıdır. Örnekteki hesap kısmı için kalan 36, kontrol basamağı 98 − 36 = 62.
Araç bunu kendiliğinden yapar: kontrol basamağı 00 yazılmış hâlini girdiğinizde sonuç geçersiz çıkar ve sonuç tablosunda "bu hesap kısmı için doğru kontrol basamağı" satırında 62 görünür. Tek haneli sonuçların başına 0 konur; 98 − 91 = 7 ise kontrol basamağı 07 olur.
"IBAN hesaplama" diye aranan işlem çoğu zaman hesap numarasından IBAN üretmektir. Bunu dışarıdan yapamazsınız: 16 hanelik hesap kısmının içinde şube kodu, müşteri numarası ya da ek hanelerin nasıl dizildiği bankadan bankaya değişir ve standart bunu bankaya bırakır. IBAN'ınızı bankanızın mobil uygulamasından, internet şubesinden ya da hesap cüzdanından alın. Bizim hesapladığımız tek şey son iki hanenin, yani kontrol basamağının doğruluğudur.
Algoritma ISO/IEC 7064'teki MOD 97-10 yöntemidir. 97, iki haneye sığan en büyük asal sayıdır (araç sonucu: asal sayı); bir sayının asal olup olmadığını nasıl kontrol edeceğinizi ayrı sayfada anlattık. Asal bir bölen, hanelerin yer değiştirmesi gibi hataların kalanı değiştirmesini sağlar.
IBAN'dan hangi banka ve hesap anlaşılır?
TR ile başlayan bir IBAN'dan yalnız alıcının bankası anlaşılır, hesap sahibinin adı, şubesi ya da bakiyesi IBAN'ın içinde yazmaz. 26 karakterin dizilişi SWIFT'in tuttuğu IBAN kayıt listesinde tanımlıdır.
| Hane | Ne anlatır | Örnekte |
|---|---|---|
| 1-2 | Ülke kodu | TR |
| 3-4 | Kontrol basamağı (mod 97) | 62 |
| 5-9 | Banka kodu (5 rakam) | 12345 |
| 10 | Rezerv hane, şu an 0 | 0 |
| 11-26 | Hesap numarası kısmı (16 karakter) | 0000000012345678 |
Banka kodu 5 hanedir ve alıcı bankayı gösterir. Araç banka adını yazmaz, çünkü kod listesini güncel bir resmî kaynaktan doğrulayamadık. Para gönderirken bankanızın ekranında çıkan alıcı banka ve alıcı adı bu işi görür. TR yapısında şube için ayrı bir alan tanımlanmamıştır, hesap kısmındaki 16 hanenin nasıl dizildiğini banka belirler ve şube bilgisini de güvenilir biçimde yalnız banka verebilir.
Standart hesap kısmını "16c" diye tanımlar, yani harf de içerebilir. Banka kodu ve rezerv hane ise rakamdır, araç bu iki alanda harf görürse IBAN'ı geçersiz sayar.
Mod 97 kontrolü hangi yazım hatalarını yakalar?
Tek bir hanenin yanlış yazılmasını ve yan yana iki hanenin yer değiştirmesini yakalar. İki ya da daha fazla hane birlikte yanlışsa, yanlış numara da kontrolden geçebilir.
Örnek IBAN üzerinde bütün olasılıkları araçta denedik. Kontrol basamağından sona kadar her haneyi 9 farklı rakamla değiştirmek 216 deneme eder; 216 tanesi geçersiz çıktı. Farklı iki komşu hanenin yer değiştirdiği 15 durumun 15 tanesi yakalandı.
| Hata | Denenen | Geçersiz bulunan |
|---|---|---|
| Tek hane yanlış | 216 | 216 |
| Komşu iki hane yer değiştirmiş | 15 | 15 |
| Son hane eksik | 1 | 1 |
| Rakam 0 yerine O harfi | 1 | 1 |
İki hanenin birlikte yanlış olduğu durumda ise şans işin içine girer. Örnek numaranın 11. ve 12. hanesi değiştirilerek elde edilen TR62 1234 5097 0000 0012 3456 78 de kontrolden geçiyor. İki numara da kurgusal, ama gerçek hayatta bunun anlamı şu: geçerli sonuç numaranın size verilen numarayla aynı olduğunu göstermez.
Kontrol basamağı bir özet değildir. Dosyaların değişip değişmediğini anlamak için kullanılan MD5 ve SHA-256 hash değerlerinden farklı olarak IBAN'daki iki hane yalnız yazım hatasını yakalamak için vardır. Bilerek üretilmiş bir numarayı ayırt etmez.
IBAN hatası nasıl düzeltilir, geçerli IBAN neyi kanıtlamaz?
Araç "geçersiz" diyorsa numarayı tahmin ederek düzeltmeye çalışmayın. Alıcıdan yeniden, mümkünse kopyalanabilir metin olarak isteyin. Araç hesap kısmına uyan kontrol basamağını gösterir, ama hatanın kontrol basamağında mı yoksa hesap kısmında mı olduğunu söyleyemez. Kontrol basamağını araçtaki değerle değiştirmek yanlış hesabı geçerli gösterir.
Sık görülen hatalar şunlar:
- Ekran görüntüsünden elle yazarken 0 ile O, 1 ile I, 5 ile S karışır ve harf, sayıya çevrilince iki hane tuttuğu için kontrolü bozar.
- Kopyalanan metinde bir hane düşer. Araç uzunluğu sayar, 26 değilse uyarır.
- Dörtlü gruplardan biri iki kez yapıştırılır. Bu da uzunluk hatası verir.
Geçerli sonuç hesabın açık olduğunu, kime ait olduğunu ya da güvenilir olduğunu kanıtlamaz. Mod 97 yalnız yazımı denetler.
Dolandırıcılıkta kullanılan hesapların IBAN'ları da kontrolden geçer. Tanımadığınız birine para göndermeden önce bankanızın gösterdiği alıcı adını karşı tarafın size söylediği adla karşılaştırın, ad tutmuyorsa göndermeyin. Kendi IBAN'ınızı bilen biri hesabınızdan para çekemez. Para çekmek için internet bankacılığı şifreniz ve onay kodlarınız gerekir. Bu şifreler için tahmin edilmesi zor bir şifre oluşturmak ve onay kodlarını kimseyle paylaşmamak asıl korumadır.
Yurt dışı IBAN'ları nasıl kontrol edilir?
Aynı mod 97 kuralıyla. Değişen şey uzunluk ve hesap kısmının biçimidir: IBAN en fazla 34 karakter olabilir ve bazı ülkelerde hesap kısmında harf bulunur.
IBAN anlatımlarında sık kullanılan İngiltere örneği GB82 WEST 1234 5698 7654 32, 22 karakter uzunluğundadır ve araçta geçerli çıkar. Hesap kısmında banka kodunun yerine WEST harfleri var. Hepsi aynı tabloyla sayıya çevrilir: W = 32, E = 14, S = 28, T = 29, G = 16, B = 11. Türkiye dışındaki IBAN'larda araç yalnız 15-34 karakter aralığını ve mod 97'yi denetler, ülkeye özgü uzunluğu denetlemez. Ülke uzunluklarının güncel listesi SWIFT kayıt listesindedir.
Yurt dışına para gönderirken bankanız IBAN'ın yanında alıcı bankanın BIC (SWIFT) kodunu da isteyebilir. IBAN kontrolü BIC kodunu denetlemez. Gönderilecek tutarın TL karşılığını önceden döviz çeviricide TCMB kuruyla hesaplayın. Bankanın uygulayacağı kur ve masraf farklı olabilir.
Sık sorulan sorular
IBAN kaç hanelidir?
Türkiye'de 26 karakterdir (TR dahil). Ülkeye göre 15 ile 34 karakter arasında değişir.
IBAN doğrulama hesabın kime ait olduğunu gösterir mi?
Hayır. Yalnız numaranın matematiksel olarak doğru yazılıp yazılmadığını gösterir. Alıcı adını bankanızın havale ekranında görürsünüz.
IBAN'da boşluk ve küçük harf sorun olur mu?
Olmaz. Araç boşlukları ve tireleri siler, harfleri büyütür. Bankalar da IBAN'ı dörder karakterlik gruplar hâlinde gösterir.
IBAN'dan şube nasıl anlaşılır?
TR IBAN'ında şube için ayrı bir alan yoktur; 5 haneli banka kodundan sonra 1 haneli rezerv alan ve 16 haneli hesap numarası gelir. Şube bilgisinin bu 16 haneye nasıl yerleştiği bankadan bankaya değişir; kesin şube bilgisini bankanızın uygulamasından ya da hesap cüzdanından öğrenin.
Kaynak ve yöntem
- ISO 13616-1:2020 Financial services: International bank account number (IBAN)
- SWIFT IBAN Registry (ülke uzunlukları, TR: 26)
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin