Kâr payı hesaplama: katılım hesabı getirisi

Katılım bankası kâr payı nasıl hesaplanır?

Tahmini kâr payı, anapara × bankanın ilan ettiği yıllık kâr payı oranı × gün ÷ 365 ile bulunur; çıkan brüt tutardan vadeye göre stopaj düşülür. Örnek %38 oranla 100.000 TL'lik 31 günlük katılma hesabı 3.227,40 TL brüt, 2.662,60 TL net kâr payı eder.

Elle kontrol etmek isterseniz önce yıllık tutarı bulun: 100.000 TL'nin %38'i 38.000,00 TL. Bunun 365'te 31'i 3.227,40 TL eder, araçtaki brüt tutarla aynı. Stopaj %17,5 olduğu için 564,80 TL kesilir ve elinize 2.662,60 TL geçer.

Formül vadeli mevduatın kesin faiz getirisini veren hesapla aynıdır; değişen, orana ne kadar güvenebileceğiniz. Mevduat faizi hesap açılırken sabitlenir, kâr payı ise vade sonunda havuzun kârına göre kesinleşir. Bu yüzden bulduğunuz tutar bir tahmindir.

Gün sayısını ürün belgesinden alın. Bankalar "1 ay" vadeyi farklı sayabiliyor; örneğin Türkiye Finans kâr payı oranları sayfası 1 ayı 31, 3 ayı 91, 6 ayı 180, 1 yılı 364 gün olarak tanımlıyor.

Kendi bankanızın oranını 100.000 TL'lik 31 günlük örnekte değiştirerek sonucu görebilirsiniz.

1 milyon TL aylık kâr payı ne kadar?

Örnek %38 kâr payı oranıyla 1.000.000 TL, 31 günlük katılma hesabında stopajdan sonra 26.626,03 TL, 32 günlükte 27.484,93 TL getirir. Tek günlük kâr payı aynı oranla 858,91 TL eder.

Aylık getiri sorusunda gün sayısı sonucu değiştirir: 32 günlük vade, 31 günlüğe göre bir günlük kâr payı kadar fazla gösterir. Açılış ile vade arasındaki gün sayısını iki tarih arasındaki günleri sayan hesapla kontrol edebilirsiniz. Aynı örnek oranla diğer tutarlar:

Tablodaki %38 bir bankanın ilanı değil, karşılaştırma için seçilmiş bir oran. Bankalar oranı tutar dilimine ve vadeye göre ayrı ayrı yayımlıyor; aynı bankada 100.000 TL ile 1.000.000 TL'ye farklı oran düşebilir.

Kâr payı ile faiz arasındaki fark ne?

Faizde getiri baştan bellidir, kâr payında değildir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 3. maddesi katılma hesabını, yatırılan fonların "kullandırılmasından doğacak kâr veya zarara katılma sonucunu veren, karşılığında hesap sahibine önceden belirlenmiş herhangi bir getiri ödenmeyen ve anaparanın aynen geri ödenmesi garanti edilmeyen" hesap olarak tanımlıyor.

Hesap formülü ikisinde de aynı: anapara × yıllık oran × gün ÷ 365, ardından stopaj. Fark, mevduatta oranın sözleşmeyle bağlı olması, katılma hesabında ise sonradan gerçekleşen kâra göre değişebilmesi. Kredi ve basit ya da bileşik faiz gibi öteki hesap türlerini basit, bileşik ve kredi faizi hesaplarını bir arada gösteren sayfada bulabilirsiniz.

"Kâr payı" kelimesi şirket hisselerinden gelen dağıtım için de kullanılır. Borsadaki bir şirketin dağıttığı kâr payı bu sayfanın konusu değil; onun için şirket hissesinin net temettüsünü hesaplayan aracı kullanın. Orada stopaj oranı da farklıdır.

Kâr paylaşım oranı 90/10 ne anlama gelir?

90/10, havuzun kârının %90'ının hesap sahiplerine, %10'unun bankaya ayrıldığını gösterir; ilk sayı sizin payınızdır. Havuz yıllık %45 getirdiyse size düşen oran %40,5 olur.

Paylaşımın dayanağı mudârebe sözleşmesidir. TKBB Mudârebe Standardı'nın 2.4.1 maddesi kâr paylaşımının "oluşacak kârın yüzdelik bir oranı olarak sözleşme kurulurken belirlenmesi" gerektiğini, kârın maktu ya da sermayenin belirli bir oranı olarak belirlenemeyeceğini yazar. Yani banka size "%40 vereceğim" diyemez, "kârın %90'ı sizin" der.

Aynı havuz getirisinde paylaşım oranının etkisi (100.000 TL, 31 gün, örnek havuz getirisi %45; paranızın havuzda ürettiği kâr her satırda 3.821,92 TL):

Bazı bankalar paylaşım oranını tutar dilimine göre değiştirir; Vakıf Katılım örneğin oranın hesaptaki bakiyeye göre belirlendiğini yazıyor. Havuzun brüt getirisini çoğu zaman bilemeyeceğiniz için bu yöntem daha çok iki paylaşım tablosunu karşılaştırırken işe yarar; tek bir hesabın tahmini için bankanın yayımladığı kâr payı oranını yazmak yeterli.

Türkiye Katılım Bankaları Birliği hesap cüzdanındaki "hesap değeri"ni de bu mantıkla açıklıyor: paranızın yatırıldığı anda aynı vadedeki toplam tasarruf içindeki yüzdesi hesaplanır, kâr bu hisse oranında dağıtılır.

İlan edilen kâr payı oranı neden kesin değil?

Çünkü geçmişi gösterir. TKBB'ye göre gazetelerde ya da şubelerde ilan edilen kâr payları "bir önceki hafta sonu itibariyle vadelere göre oluşmuş ve dağıtılmış kâr paylarını" gösterir ve "ileriye yönelik bir taahhüt değildir".

Vade içinde havuzun kârı değişirse elinize geçen tutar da değişir. 250.000 TL'lik 91 günlük hesapta ilan edilen örnek oran %38 iken gerçekleşen oran farklı çıkarsa:

İlan edilen %38 yerine %34 gerçekleşirse net kâr payı 2.056,85 TL azalır. Bankaları karşılaştırırken aynı vade grubuna ve aynı tutar dilimine bakın, oranları stopaj sonrası net orana çevirin. Vadesi dolan tutarı her dönem yeniden yatırırsanız kâr payı anaparaya eklenir; bu etkiyi kâr payının yeniden yatırıldığı bileşik büyümeyi net oranla hesaplayarak görebilirsiniz.

Kâr payında stopaj oranı vadeye göre kaç?

TL katılma hesabında stopaj 6 aya kadar vadede %17,5, 1 yıla kadar %15, 1 yıldan uzun vadede %10'dur; mevduat faiziyle aynıdır. Gelir Vergisi Kanunu'nun geçici 67. maddesinin 4. fıkrası mevduat faizini (md. 75/2-7) ve katılma hesabı kâr payını (md. 75/2-12) aynı kesintiye bağlar. Bugünkü oranları getiren 10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı 9 Temmuz 2025'ten itibaren açılan ya da vadesi yenilenen "vadeli hesaplara ödenecek faizler ve kâr payları" için uygulanır.

Karar vadeyi gün değil ay ve yılla anar: "6 aya kadar (6 ay dâhil)". Gün olarak girdiğinizde araç bankaların uygulamasını izler ve 180 günü 6 ay, 365 günü 1 yıl sayar. Vadeyi ay olarak girerseniz grup doğrudan ay sayısından belirlenir: 6 aylık hesap takvimde 182 gün sürse de %17,5, 29 Şubat'ı içeren 12 aylık hesap 366 gün sürse de %15 stopajla hesaplanır.

Döviz ve altın katılma hesaplarında oranlar ayrıdır ve bu araç yalnız TL hesabı hesaplar. Döviz hesabının kâr payında Cumhurbaşkanı oranı ayrıca %40'a kadar artırabilir (geçici 67/6); bankanızın dekontundaki oranı esas alın.

Katılma hesabı zarar ederse ne olur, TMSF güvencesi var mı?

Katılma hesabı zarar edebilir, ama paranız Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu güvencesindedir. TMSF'nin açıklamasına göre her bir katılım bankasında her bir kişiye ait katılım hesaplarının 1.200.000 TL'ye kadar olan kısmı sigortalıdır. Dayanağı Bankacılık Kanunu md. 63: mevduat ve katılım fonları aynı fon tarafından sigorta edilir.

Sınır banka başına ve kişi başınadır. Tek katılım bankasında 2.000.000,00 TL tutan biri için 800.000,00 TL güvence dışında kalır; aynı tutarı iki ayrı bankaya bölmek iki ayrı sınırdan yararlanmak demektir.

Güvence, bankanın faaliyet izni kaldırılırsa devreye girer; havuzun ticari zararını karşılamaz. Zarar ihtimali katılma hesabının doğasında var: Mudârebe Standardı'nın 2.4.6 maddesine göre mudârebede zarara sermaye sahibi katlanır, bankanın kusuru yoksa banka zarardan sorumlu tutulamaz. TKBB uygulamada bazı işlerden doğan zararın diğer işlerin kârından mahsup edildiğini ve kalan net kârın dağıtıldığını, bunun en çok dağıtılan kâr payını aşağı çektiğini yazıyor.

Kâr payının paranızın alım gücünü koruyup korumadığı ayrı bir soru. Net yıllık oranı aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırmak için kâr payının enflasyon sonrası reel getirisini hesaplayın.