Nasıl hesaplanır?
NBD = −Yatırım + Σ CFₜ ÷ (1 + r)ᵗÖrnek: −100.000 + 40.000/1,2 + 50.000/1,44 + 60.000/1,728 = 2.777,78
Karlılık endeksi = nakit girişlerinin bugünkü değeri ÷ yatırımÖrnek: 102.777,78 ÷ 100.000 = 1,0278
Örnek NBD hesapları
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 100 bin yatırım, 40-50-60 bin, %20 | 2.777,78 TL |
| Aynı proje %30 iskontoyla | -12.335,00 TL |
| 1 milyon yatırım, 5 yıl 300 bin, %25 | -193.216,00 TL |
| Tek ödeme: 1 yıl sonra 110 bin, %10 | 100.000,00 TL |
Net bugünkü değer formülü ve adım adım hesaplama örneği
Net bugünkü değer formülü NBD = −yatırım + CF1 ÷ (1 + r) + CF2 ÷ (1 + r)² + … + CFn ÷ (1 + r)ⁿ şeklindedir: her dönemin nakit akışı iskonto oranıyla bugüne indirilir, toplanır ve bugün yapılan yatırım düşülür. 250.000 TL'lik bir makine üç yılda 90.000, 100.000 ve 110.000 TL net nakit getirecekse %25 iskonto oranıyla NBD -57.680,00 TL olur.
Hesap dört adımdır. Önce her yılın iskonto çarpanını bulun: 1 ÷ (1 + 0,25)ᵗ. Sonra o yılın nakdini bu çarpanla çarpın. Ardından bu bugünkü değerleri toplayın ve toplamdan yatırımı çıkarın:
| Dönem | Nakit akışı | İskonto çarpanı | Bugünkü değeri |
|---|---|---|---|
| 1. yıl | 90.000,00 TL | 0,8 | 72.000,00 TL |
| 2. yıl | 100.000,00 TL | 0,64 | 64.000,00 TL |
| 3. yıl | 110.000,00 TL | 0,512 | 56.320,00 TL |
Bugünkü değerlerin toplamı 192.320,00 TL. Yatırım düşülünce -57.680,00 TL kalır; sonuç sıfırın altında olduğu için bu makine, parayı yıllık %25 getiren başka bir yerde tutmaktan daha az kazandırır. Nakitlerin toplamı 300.000 TL, yani yatırımdan 50.000 TL fazla olduğu hâlde NBD eksi çıkıyor. Paranın zamanla değer kaybını hesaba katmayan basit toplama bu yüzden yanıltır.
Tabloyu 250.000 TL'lik makinenin NBD hesabı bağlantısıyla araçta açıp kendi rakamlarınızı yazabilirsiniz. NPV (net present value) ile NBD aynı hesabın İngilizce ve Türkçe adlarıdır.
İskonto oranı nasıl seçilir, NBD'yi ne kadar değiştirir?
İskonto oranı, aynı parayı benzer riskle başka bir yerde değerlendirseydiniz bekleyeceğiniz yıllık getiridir; bir şirkette çoğunlukla sermaye maliyeti kullanılır. Oran yükseldikçe NBD düşer: önceki makine %5 ile 21.439,37 TL, %25 ile -57.680,00 TL verir.
| İskonto oranı | Girişlerin bugünkü değeri | NBD |
|---|---|---|
| %5 | 271.439,37 TL | 21.439,37 TL |
| %10 | 247.107,44 TL | -2.892,56 TL |
| %15 | 226.202,02 TL | -23.797,98 TL |
| %20 | 208.101,85 TL | -41.898,15 TL |
| %25 | 192.320,00 TL | -57.680,00 TL |
NBD'nin işaret değiştirdiği oran projenin iç verim oranıdır, burada %9,36. Oranın dört ondalıklı hâlini (%9,3635) araca yazarsanız NBD -0,19 TL çıkar; kalan küsur yuvarlamadan gelir.
Oranı seçerken iki kurala dikkat edin:
- Dönem ile oran aynı birimde olmalı: nakit akışlarını ay ay giriyorsanız aylık oran yazın. Yıllık %40'ın aylık karşılığı 40 ÷ 12 değildir; bileşik eşdeğeri %2,8436 olur.
- Enflasyon iki tarafta da aynı biçimde yer almalı. Nakit akışlarını beklenen fiyat artışlarıyla (nominal) tahmin ettiyseniz iskonto oranı da nominal olur, bugünkü fiyatlarla (reel) tahmin ettiyseniz reel oran kullanılır.
Oranın bir iki puan değişmesi sonucu eksiden artıya çevirebildiği için bir tek oranla karar vermek yerine tablodaki gibi birkaç oran deneyin.
NBD ile iç verim oranı (IRR) farklı projeyi seçerse hangisine bakılır?
İki proje arasında seçim yaparken NBD'si yüksek olanı seçin; iç verim oranı projenin büyüklüğünü görmez. %20 iskonto oranıyla aşağıdaki A projesinin iç verim oranı daha yüksek, ama B projesi bugünkü değer olarak 36.574,07 TL daha fazla kazandırıyor.
| Proje | Yatırım | Nakit akışı | NBD | İç verim oranı |
|---|---|---|---|---|
| A | 100.000,00 TL | 1 yıl sonra 140.000 TL | 16.666,67 TL | %40 |
| B | 1.000.000,00 TL | 3 yıl, her yıl 500.000 TL | 53.240,74 TL | %23,38 |
A'nın yüksek getirisi 100.000 TL'lik küçük bir tutara ve tek bir yıla işliyor. Yalnız birini yapabiliyorsanız ve paranız yetiyorsa B'yi seçmek servete daha çok ekler. Paranız kısıtlıysa her liranın ne kadar kazandırdığını gösteren karlılık endeksine bakın; araç bu değeri yatırım sıfırdan büyükken sonuç satırlarında verir.
Nakit akışının işareti proje ortasında yeniden eksiye dönüyorsa (örneğin büyük bir yenileme harcaması) birden fazla iç verim oranı çıkabilir. Bu durumda karar yalnız NBD ile verilir. Tek bir projenin getirisini yüzde olarak görmek için projenin iç verim oranını hesaplayan araç, birden çok kök varsa hepsini listeler.
Excel'de net bugünkü değer (NPV) formülü nasıl yazılır?
Türkçe Excel'de işlevin adı NBD'dir ve bugünkü yatırım formülün dışında tutulur: yatırım B1'de eksi değer, yıllık nakitler B2:B4'teyse =NBD(%25;B2:B4)+B1 yazılır. Örnek makinede sonuç aracın verdiği -57.680,00 TL ile aynıdır.
Microsoft'un NBD sayfasına göre işlev, ilk değeri birinci dönemin sonunda sayar; ilk nakit akışı dönemin başındaysa "ilk değer NBD sonucuna eklenmeli, değerler bağımsız değişkenlerine dahil edilmemelidir".
=NBD(%25;B1:B4) yazıp yatırımı da aralığa katarsanız Excel yatırımı bir yıl sonra yapılmış sayar ve bütün akışları bir dönem fazla indirir. Sonuç -46.144,00 TL çıkar; bu, doğru sonucun 1,25'e bölünmüş hâlidir. Tutar küçük görünse de işaret aynı kaldığı için hata kolay fark edilmez.
Nakitler eşit aralıklı değilse, örneğin biri 45 gün, öteki 200 gün sonra geliyorsa ANBD işlevi kullanılır: =ANBD(oran;değerler;tarihler). Bu işlevde değerler aralığının ilk hücresi bugünkü yatırımdır ve eksi yazılır; oran yıllıktır, işlev dönemleri tarihlerden kendisi çıkarır. Aynı akışların iç verim oranı =İÇ_VERİM_ORANI(B1:B4) ile bulunur.
Paranın bugünkü değeri ve gelecekteki değeri nasıl hesaplanır?
Gelecekte alınacak bir tutarın bugünkü değeri, tutarın (1 + oran)ⁿ ile bölünmesidir; bugünkü paranın gelecekteki değeri ise aynı çarpanla çarpılmasıdır. Yıllık %30 örnek oranla 10 yıl sonra alınacak 100.000 TL'nin bugünkü değeri 7.253,82 TL, bugün elinizdeki 100.000 TL'nin 10 yıl sonraki değeri 1.378.584,92 TL.
| Süre | O tarihte alınacak 100.000 TL'nin bugünkü değeri | Bugünkü 100.000 TL'nin o tarihteki değeri |
|---|---|---|
| 1 yıl | 76.923,08 TL | 130.000,00 TL |
| 3 yıl | 45.516,61 TL | 219.700,00 TL |
| 5 yıl | 26.932,91 TL | 371.293,00 TL |
| 10 yıl | 7.253,82 TL | 1.378.584,92 TL |
| 20 yıl | 526,18 TL | 19.004.963,77 TL |
İki sütun birbirinin tersidir; aynı satırdaki iki tutarı çarpıp 100.000'in karesine bölerseniz 1 bulursunuz. Tek tutarın bugünkü değerini araçta bulmak için yatırıma 0 yazın, nakit kutusuna ödeme yılına kadar her yıl için 0, son satıra tutarı girin. Gelecekteki değer için bugünkü paranın bileşik faizle büyümesini hesaplayan araç daha pratiktir.
"20 yıl önceki paranın bugünkü değeri" başka bir sorudur: geçmişteki bir tutarın bugün hangi fiyat düzeyine karşılık geldiğini TÜİK'in fiyat endeksi ölçer ve orada iskonto oranı seçilmez. Bu hesap için geçmişteki paranın TÜFE ile parasal değerini bulan araca gidin.
Peşin indirim mi, taksit mi? NBD ile karar vermek
Taksitlerin bugünkü değeri peşin fiyattan yüksekse peşin almak ucuzdur. 60.000 TL'lik bir ürünü %10 indirimle 54.000,00 TL peşin ya da ilk taksiti bir ay sonra olmak üzere 12 × 5.000,00 TL taksitle alabildiğinizi düşünün; paranızı ayda %2 getiren bir yerde tutabiliyorsanız taksitlerin bugünkü değeri 52.876,71 TL eder.
| Paranızın aylık getirisi (örnek) | Taksitlerin bugünkü değeri | Peşin (54.000,00 TL) ile karşılaştırma |
|---|---|---|
| %1,5 | 54.537,53 TL | Peşin almak ucuz |
| %2 | 52.876,71 TL | Taksit ucuz |
| %3 | 49.770,02 TL | Taksit ucuz |
Başa baş noktası, peşin fiyat ile taksitlerin iç verim oranıdır: bu örnekte aylık %1,66. Paranızın güvenle getirebileceği aylık net oran bunun altındaysa peşin, üstündeyse taksitli almak daha ucuza gelir. Aylık getiri için bir ölçü arıyorsanız vadeli mevduatta paranın stopajlı net getirisini aylığa çevirerek kullanabilirsiniz. Peşin fiyattaki indirimin kendisini bulmak için de etiket fiyatındaki indirim tutarını hesaplayan araç var.
Aynı mantık kiraya verilecek bir dairenin, bir alacağın taksitle tahsilinin ya da uzun vadeli bir sözleşmenin değerlendirilmesinde de geçerlidir: her ödeme gerçekleştiği döneme göre indirilir, toplanır ve bugün ödenen tutarla karşılaştırılır. Faizsiz ve iki yıl ödemesiz bir borcun bugünkü maliyeti de böyle bulunur; faizsiz evlilik kredisinin bugünkü değerle kazancı bunun bir örneği.
Sık sorulan sorular
Net bugünkü değer negatif çıkarsa ne demek?
Nakit akışları, seçtiğiniz iskonto oranındaki getiriyi karşılamıyor demektir. Proje zarar ediyor anlamına gelmez; yalnız beklenen getirinin altında kalır.
NPV ile NBD aynı şey mi?
Evet. NPV İngilizce net present value kısaltmasıdır, Türkçede net bugünkü değer (NBD) denir.
Nakit akışları ay ay girilebilir mi?
Evet, her satır bir dönemdir. Aylık akış giriyorsanız iskonto oranı da aylık olmalıdır.
Karlılık endeksi nedir?
Nakit girişlerinin bugünkü değerinin başlangıç yatırımına bölünmesidir. Endeks 1'den büyükse NBD artı, 1'den küçükse eksidir. 100.000 TL yatırıma karşılık bugünkü değeri 102.777,78 TL olan akışların karlılık endeksi 1,0278'dir.
Net bugünkü değer sıfır çıkarsa ne demek?
Nakit akışları, seçtiğiniz iskonto oranındaki getiriyi tam karşılıyor demektir; bu oran projenin iç verim oranıdır. 100 TL yatırıp bir yıl sonra 110 TL alan yatırımda %10 iskontoyla NBD sıfırdır.
Kaynak ve yöntem
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin