Nasıl hesaplanır?
0 = −Yatırım + Σ CFₜ ÷ (1 + İVO)ᵗÖrnek: −100 + 110 ÷ (1 + İVO) = 0 → İVO = %10
Örnek iç verim oranları
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 100 bin yatırım, 30-40-50-20 bin | %15,32 |
| 100 yatır, 1 yıl sonra 110 al | %10 |
| 1.000 yatır, 3 yıl sonra 1.331 al | %10 |
| 500 bin yatırım, 5 yıl 150 bin | %15,24 |
| İki çözümlü örnek: −100, 230, −132 | %10 ve %20 |
IRR nasıl hesaplanır? Deneme yoluyla adım adım örnek
İç verim oranı (IRR), bir yatırımın nakit akışlarının net bugünkü değerini sıfıra indiren iskonto oranıdır. İki dönemden uzun akışlarda pratik bir kapalı formülü yoktur; NBD birkaç oranla hesaplanır ve işaretin değiştiği aralık daraltılarak bulunur. İç karlılık oranı ve IRR aynı ölçünün öteki adlarıdır.
400.000 TL'ye alınan bir makine dört yılda 120.000, 150.000, 160.000 ve 90.000 TL net nakit getirsin. İlk denemelerde NBD şöyle çıkar:
| Denenen oran | NBD | Sonraki adım |
|---|---|---|
| %5 | 62.597,37 TL | Oran düşük, artırın |
| %10 | 14.739,43 TL | Oran düşük, artırın |
| %12 | -2.196,59 TL | Oran yüksek, azaltın |
| %15 | -25.570,23 TL | Oran yüksek, azaltın |
NBD %10'da artı, %15'te eksi olduğuna göre aranan oran ikisinin arasında. İki noktayı düz bir çizgiyle birleştiren ara değer formülü ilk tahmini verir: 10 + 5 × 14.739,43 ÷ (14.739,43 + 25.570,23) ≈ %11,83. NBD eğrisi düz değil, bükük olduğu için bu tahmin gerçek oranın biraz üstünde kalır. Aralığı %11 ile %12 arasına daraltıp aynı işlemi tekrarladıkça sonuç yaklaşır; araç bu taramayı kendisi yapar ve %11,73 bulur.
Kontrol için bulunan oranı NBD formülüne geri koyun: %11,7328 ile NBD 0,33 TL çıkar, kalan küsur yuvarlamadan gelir. Denemeleri elle yapacaksanız üs alabilen bir hesap makinesiyle her yılın nakdini (1 + oran) üssü yıl ile bölmeniz gerekir. Aynı örneği 400.000 TL'lik makinenin İVO hesabı bağlantısıyla açabilirsiniz.
İç verim oranı formülü: tek ödemeli ve iki dönemli yatırımlar
İç verim oranının formülü 0 = −yatırım + CF1 ÷ (1 + İVO) + CF2 ÷ (1 + İVO)² + … + CFn ÷ (1 + İVO)ⁿ denklemidir. Genel durumda çözümü sayısaldır, ama iki özel durumda oran elle de bulunur.
Ara nakit yoksa: tek ödemeli yatırım
Para bir kez yatırılıp tek seferde geri alınıyorsa İVO, (son tutar ÷ yatırım) oranının n'inci kökünden 1 çıkarılarak hesaplanır. Bugün 250.000 TL verip üç yıl sonra 400.000 TL alacağınız bir yatırımda İVO %16,96 olur. Bu sonuç ilk ve son değerden bileşik büyüme oranını bulan hesapla aynıdır (%16,96); tek ödemede iki ölçü birbirine eşittir.
İki dönemli akış: ikinci derece denklem
Yatırımdan sonra yalnız iki nakit girişi varsa denklem, x = 1 + İVO olmak üzere yatırım × x² − CF1 × x − CF2 = 0 biçimine gelir ve artı kök x = (CF1 + √(CF1² + 4 × yatırım × CF2)) ÷ (2 × yatırım) ile bulunur. 100.000 TL yatırıp bir yıl sonra 60.000, iki yıl sonra 70.000 TL alıyorsanız kök içi 31.600.000.000, karekökü 177.763,89 ve x = 1,188819 çıkar. İVO %18,8819; araç da aynı sonucu verir.
Excel'de iç verim oranı nasıl hesaplanır?
Türkçe Excel'de işlevin adı İÇ_VERİM_ORANI'dır ve NBD işlevinden farklı olarak bugünkü yatırım da aralığa eksi değer olarak girer. Makine örneğinde B1'e −400000, B2:B5'e dört yılın nakdi yazılırsa =İÇ_VERİM_ORANI(B1:B5) sonucu aracın verdiği %11,73 ile aynıdır.
Microsoft'un İÇ_VERİM_ORANI sayfasına göre işlev bir tahminden başlar ve sonucu %0,00001 duyarlılığa getirmeye çalışır; "20 denemeden sonra bir sonuç bulamazsa, #SAYI! hata değeri verir." Bu hatayı görürseniz ikinci bağımsız değişkene bir tahmin yazın, örneğin =İÇ_VERİM_ORANI(B1:B5;%30). Birden çok kök olan akışlarda Excel, tahmine bağlı olarak köklerden yalnız birini döndürür.
Ödemeler eşit aralıklı değilse AİÇVERİMORANI işlevi kullanılır: =AİÇVERİMORANI(değerler;tarihler). İşlev her ödemeyi ilk tarihten geçen gün sayısına göre 365 günlük yıl esasıyla indirir ve sonucu yıllık verir. Bulduğunuz oranı aynı değer ve tarihlerle =ANBD(oran;değerler;tarihler) işlevine koyduğunuzda sıfıra yakın sonuç almanız hesabın kontrolüdür.
- Nakitler yıllıksa İÇ_VERİM_ORANI yıllık oran verir; aylıksa sonuç aylık orandır ve yıllığa bileşik çevrilir.
- Boş hücreler ve metin yok sayılır. Nakit olmayan bir yılı boş bırakırsanız Excel o yılı atlar ve sonraki akışları bir dönem erkene çeker; o hücreye 0 yazın.
Birden çok IRR çıkarsa ya da hiç çıkmazsa ne yapılır?
Nakit akışının işareti bir kereden fazla değişiyorsa denklemin birden çok kökü olabilir ve tek bir İVO'dan söz edilemez; bu durumda karar net bugünkü değerle verilir. Bugün 1.000.000 TL yatırılan, bir yıl sonra 2.500.000 TL getiren ama ikinci yıl 1.540.000 TL kapatma ya da yenileme gideri çıkaran bir projenin iki iç verim oranı vardır: %10 ve %40.
| İskonto oranı | NBD |
|---|---|
| %5 | -15.873,02 TL |
| %10 | 0,00 TL |
| %20 | 13.888,89 TL |
| %30 | 11.834,32 TL |
| %40 | 0,00 TL |
| %50 | -17.777,78 TL |
NBD %10'un altında eksi, %10 ile %40 arasında artı, %40'ın üstünde yine eksi. Projenin değerli olup olmadığı sizin kullandığınız iskonto oranına bağlıdır: paranızın maliyeti %20 ise NBD artı, %5 ise eksi. "İVO %40, demek ki çok kârlı" yorumu bu akışta yanlıştır.
Hiç kök olmayan akışlar da vardır. Bütün nakitler aynı işaretteyse ya da eksi değerler ağır basıyorsa NBD hiçbir oranda sıfıra inmez; araç bu durumda sonuç yerine uyarı gösterir. Tek sonuç isteyen kullanıcılar Excel'deki D_İÇ_VERİM_ORANI işlevine (MIRR) başvurur; bu işlev eksi akışları bir finansman oranıyla, artı akışları bir yeniden yatırım oranıyla taşıyarak tek oran üretir, ama sonucu seçtiğiniz bu iki orana bağlıdır.
Akış tek kez işaret değiştirse bile iki projeyi İVO ile sıralamak yanıltabilir: küçük projenin oranı yüksek, kazandırdığı tutar düşük olabilir. Bunun sayısal örneği net bugünkü değer ile İVO'nun ayrıştığı durumu anlatan bölümde var.
Kredinin yıllık maliyet oranı da bir iç verim oranıdır
Bir kredinin gerçek maliyeti, elinize net geçen tutar ile ödediğiniz taksitlerin iç verim oranıdır; aylık İVO yıllık bileşik orana çevrildiğinde bankaların bilgi formunda yazan yıllık maliyet oranı çıkar. 200.000 TL'lik, 24 ay vadeli, aylık %3,2 akdi faizli (örnek oran) bir ihtiyaç kredisinde taksit 13.333,13 TL olur; kredi açılırken 1.000 TL peşin ücret ödendiyse elinize net 199.000,00 TL geçer.
| Ölçü | Değer |
|---|---|
| Akdi faizin yıllık basit karşılığı (× 12) | %38,4 |
| Nakit akışının aylık İVO'su | %4,21 |
| Aylık İVO'nun yıllık bileşik karşılığı | %64,01 |
| Yıllık maliyet oranı aracının sonucu | %64,0151 |
İki son satır aynı sonucu verir; küçük fark son taksitin kuruş yuvarlamasından gelir. Aylık İVO, akdi faiz olan %3,2'nin üstünde, çünkü taksite eklenen vergiler ve peşin ücret de maliyete girer. Vergilerin taksite nasıl eklendiğini kredi taksitine eklenen KKDF ve BSMV'yi anlatan bölümde görebilirsiniz.
Farklı vadeli ya da farklı masraflı iki teklifi karşılaştırmanın en sağlam yolu da budur: hepsini aynı iç verim mantığıyla yıllığa çevirmek. Bu hesabı ödeme planını kendisi kurarak taksit ve masraflarla yıllık maliyet oranını bulan araç yapar.
Her ay para eklenen birikimin gerçek getirisi nasıl bulunur?
Dönem içinde para eklenen bir hesapta gerçek getiri, eklediğiniz her tutarı tarihiyle hesaba katan iç verim oranıdır; buna para ağırlıklı getiri de denir. Bir yatırım hesabına 50.000 TL ile başlayıp sonraki 11 ay her ay 5.000 TL eklediğinizi, 12. ayın sonunda hesap değerinin 130.000 TL olduğunu düşünün.
Toplam yatırdığınız para 105.000,00 TL, kazanç 25.000,00 TL. Kazancı yatırılan paraya bölmek %23,81 verir, ama bu oran eklenen paraların yıl boyunca hesapta durduğunu varsayar. Oysa 11. ayda eklenen 5.000 TL yalnız bir ay çalıştı.
Araca başlangıç yatırımı olarak 50.000 yazın, nakit kutusuna 11 satır −5.000 ve son satıra 130.000 girin. Aylık İVO %2,4, yıllık bileşik karşılığı %32,86 çıkar. aylık eklemeli birikim örneğini hazır açabilirsiniz.
Hesaba yatırdığınız tutarlar sizin cebinizden çıkan paradır, bu yüzden eksi yazılır; yalnız son satırdaki hesap değeri artıdır. Eklemeleri artı yazarsanız araç onları hesaptan çektiğiniz para sayar ve oran gerçekte olduğundan çok yüksek çıkar.
Bireysel emeklilik ya da her ay düzenli yatırım yapılan fonlarda ileriye dönük tahmin için BES ve düzenli birikimin getirisini hesaplayan bölüme bakabilirsiniz. Bulduğunuz yıllık oranı aynı dönemin enflasyonuyla karşılaştırmak isterseniz bulunan oranın reel getiri karşılığını hesaplayın.
Sık sorulan sorular
İç verim oranı nasıl yorumlanır?
İVO, sermaye maliyetinden ya da beklenen getiriden yüksekse proje bu getiriyi aşar. Örneğin İVO %15,32, beklenen getiri %12 ise proje kabul edilebilir.
IRR Excel'deki İÇ_VERİM_ORANI ile aynı mı?
Aynı tanımdır. Excel tek bir tahminden başlayıp bir kök döndürür; bu araç aralığı tarayıp bütün kökleri gösterir.
Dönemler aylıksa sonuç nasıl yıllığa çevrilir?
Aylık İVO bulunduysa yıllık karşılığı (1 + aylık)^12 − 1'dir. %2 aylık, yıllık %26,82 eder.
NBD ile iç verim oranı arasındaki fark nedir?
Net bugünkü değer, seçtiğiniz iskonto oranına göre TL cinsinden bir tutar verir; iç verim oranı ise NBD'yi sıfır yapan oranı verir. 100.000 TL yatırıp 30.000, 40.000, 50.000 ve 20.000 TL alan projede İVO %15,32'dir; akışlar bu oranla iskonto edilince NBD sıfıra iner.
İç karlılık oranı nedir?
İç verim oranının başka bir adıdır. İngilizcede internal rate of return (IRR) denir; aynı kavram iç getiri oranı adıyla da geçer.
Kaynak ve yöntem
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin