Nasıl hesaplanır?
Emsale esas alan = parsel × KAKS; taban alanı = parsel × TAKSÖrnek: 500 × 1,50 = 750 m²; 500 × 0,30 = 150 m²
Emsal verilmemişse katlar alanı = parsel × TAKS × kat adedi (md. 21/4)Örnek: 400 × 0,40 × 4 = 640 m²
Örnekler
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 500 m² parsel, emsal 1,50, TAKS 0,30 | 750 m² |
| 1000 m² parsel, emsal 2,00, TAKS 0,40 | 2.000 m² |
| 300 m² parsel, emsal 0,60, TAKS 0,30 | 180 m² |
| 400 m² parsel, TAKS 0,40, 4 kat (emsal yok) | 640 m² |
400 m² arsaya kaç m² ev yapılır?
Net imar parseli alanı emsal (KAKS) ile çarpılarak bulunur: 400 m²'lik parselde emsal 1,60 ise emsale esas inşaat alanı 640 m², TAKS 0,40 ise binanın zemine oturacağı taban alanı 160 m² olur. Balkon, merdiven evi gibi emsal harici alanlar bunun üzerine en çok 192 m² daha eklenebilir.
Aynı 400 m²'lik parsel için farklı emsal ve TAKS değerleriyle hazır hesap tablosu:
| Emsal (KAKS) | TAKS | Taban alanı | Emsale esas alan | Emsal + %30 harici | Yaklaşık kat |
|---|---|---|---|---|---|
| 0,4 | 0,2 | 80 m² | 160 m² | 208 m² | 2 |
| 0,6 | 0,3 | 120 m² | 240 m² | 312 m² | 2 |
| 1 | 0,35 | 140 m² | 400 m² | 520 m² | 2,86 |
| 1,2 | 0,4 | 160 m² | 480 m² | 624 m² | 3 |
| 1,6 | 0,4 | 160 m² | 640 m² | 832 m² | 4 |
| 2 | 0,4 | 160 m² | 800 m² | 1.040 m² | 5 |
Son sütun emsalin TAKS'a bölümüdür ve tabanı tam kullanan bir binanın kaç kat edeceğini gösterir. Plan ayrıca kat adedi ya da bina yüksekliği vermişse o sınır da aşılamaz (Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği md. 5/11). Kendi parselinizin değerleriyle 400 m² ve emsal 1,60 örneğini açıp rakamları değiştirebilirsiniz.
Tapudaki alanla hesaplamayın
Yönetmeliğin 5/5. maddesine göre taban alanı ve emsal hesabı net imar parseli alanı üzerinden yapılır. İmar uygulaması görmüş bir arsada tapudaki eski yüzölçümünden yol, park gibi alanlar için düzenleme ortaklık payı (DOP) düşülmüş olabilir; 3194 sayılı İmar Kanunu md. 18 bu payın düzenlemeden önceki yüzölçümün yüzde kırk beşini geçemeyeceğini söyler. 1.000 m²'lik bir tarladan örnek %40 DOP kesilirse net parsel 600 m² kalır. Emsal 1,50 ile tapu alanı üzerinden yapılan hesap 1.500 m² gösterirken doğru sonuç 900 m² olur. Parselin şekli düzgün değilse köşe ölçülerinden düzgün olmayan parselin alanını kaba bir kontrol için bulabilirsiniz; esas alınacak rakam belediyenin imar durumu belgesindeki net parsel alanıdır.
Emsal 1,60 ya da 0,40 ne demek? TAKS ile farkı
Emsal 1,60, parselin 1,6 katı kadar emsale esas kat alanı yapılabileceği demektir; 400 m²'lik parselde bu 640 m² eder. TAKS ise yalnız zemindeki izdüşümü sınırlar: 0,40 TAKS, binanın parselin en çok %40'ına oturabileceğini gösterir.
Yönetmeliğin 4. maddesi iki terimi şöyle tanımlar: katlar alanı katsayısı (KAKS, emsal) "yapının inşa edilen tüm kat alanlarının toplamının imar parseli alanına oranı", taban alanı katsayısı (TAKS) "taban alanının imar parseli alanına oranı". Taban alanı, bahçedeki eklenti ve müştemilat dahil yapının zemin üzerinde kalan kısmının parseldeki izdüşümüdür.
0,40 değeri imar durumunda emsal olarak da TAKS olarak da yazılabilir; iki değeri karıştırmamak için belgede hangisinin karşısında yazdığına bakın. Gerçekten emsal 0,40 ve TAKS 0,40 ise 400 m²'lik parsele 160 m² yapılabilir ve bu tek katlık bir binadır. Emsal 1,50 ve TAKS 0,40'ta bölüm 3,75 çıkar: tabanı tam kullanırsanız 3 tam kat ve dördüncü katta 120 m² kalır, ya da aynı emsali 4 kata eşit dağıtıp tabanı küçültürsünüz.
Emsal alanı bir üst sınırdır, kat sayısı ise plandan gelir. Plan 3 kat izin veriyorsa emsal hakkı artsa bile 4. kat yapılamaz; kat adedi, kat yükseklikleri azaltılarak da artırılamaz (md. 5/11).
%30 emsal harici alan hesabı nasıl yapılır?
Emsal harici alanların toplamı, emsale esas alanın %30'unu aşamaz (md. 5/8). 400 m² parselde emsal 1,60 ile 640 m² emsale esas alan varsa emsal harici kullanımlar en çok 192 m² olabilir; bina, bu kalemlerle 832 m² büyüklüğe ulaşabilir.
Bu %30'luk sınıra giren başlıca kullanımlar md. 22/1'de sayılır:
- bağımsız bölüm net alanının %20'sini geçmeyen, açık çıkma şartlarını taşıyan balkonlar (100 m² net dairede en çok 20 m²), kat ve ara sahanlıkları dahil merdiven evi ve açık havuzlar,
- zorunlu kapıcı dairelerinin toplam 70 m²'si, ortak alan niteliğindeki mescit, otopark alanları ve bina için gereken asgari sığınak,
- tamamen toprak altındaki bodrumda, bağımsız bölüm net alanının %50'sini geçmeyen depo amaçlı eklentiler,
- ısıtma, soğutma, su deposu, jeneratör gibi tesisat alanları.
Bir grup kullanım ise %30 hesabına hiç girmez ve bu sınırın da dışında kalır: zorunlu yangın merdiveni ve korunumlu koridorun asgari alanı, yangın güvenlik holünün 6 m²'si, son katın üstündeki kullanılmayan teras çatı, bahçedeki açık otopark ve bodrum katlarda yapılan zorunlu otopark alanlarının 2 katı ile sığınak, asansör boşluğu, merdiven ve tesisat alanlarının asgari ölçüleri (md. 5/8). Toplam yapı büyüklüğü bu yüzden "emsal + %30" rakamını geçebilir.
Kontrol için emsal harici her kalemin alanını toplayın ve emsale esas alanın 0,30 katıyla karşılaştırın. Toplam aşıyorsa aşan kısım emsal harici sayılamaz ve proje küçültülmeden bu haliyle kurallara uymaz.
Toplam inşaat alanı, brüt ve net alan nasıl bulunur?
Toplam (brüt) inşaat alanı, emsale esas alan ile emsal harici bütün alanların toplamıdır. Yönetmelik buna "yapı inşaat alanı" der: ışıklık ve avlular hariç bodrum, asma kat, çatı arası, teraslar, balkonlar, açık çıkmalar ve ortak alanlar dahil bütün katların alanı (md. 4).
400 m² parselde emsal 1,60 ile hesap şöyle kurulur: emsale esas 640 m², %30 sınırındaki kullanımlar en çok 192 m², bunlara md. 5/8'deki sınır dışı alanlar (ör. bodrumdaki zorunlu otopark) eklenir. Son kalemin büyüklüğü projeye bağlı olduğu için toplam yapı inşaat alanını ancak mimari proje kesinleştirir.
"Kaba inşaat alanı" ve "net inşaat alanı" yönetmelikte tanımlı terimler değildir. Satış ve kat karşılığı sözleşmelerinde bu kelimeler her zaman aynı kalemleri kapsamaz; bir sözleşmede gördüğünüzde duvarların, balkonun ve ortak alan payının dahil olup olmadığını yazılı olarak netleştirin. Dairenin iç ölçüsünü oda oda brüt ve net metrekare farkını anlatan hesapla kendiniz çıkarabilirsiniz.
Emsal verilmemişse ya da bitişik nizamda hesap nasıl yapılır?
Planda emsal yoksa katlar alanı TAKS ile kat adedinin çarpımıdır (md. 21/4). 400 m² parselde TAKS 0,40 ve 3 kat izni varsa katlar alanı 480 m² olur.
Ayrık ve blok nizamda plan TAKS'ı açıkça belirlememişse TAKS %40'ı geçemez. 1 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 33297) yayımlanan değişiklikle md. 5/6'ya iki kural daha eklendi: KAKS verilmeyen parsellerde taban alanı yapı yaklaşma mesafelerine göre bulunur ve kat adediyle çarpılarak elde edilen emsal içinde kalmak şartıyla TAKS %60'ı geçemez; KAKS verilip TAKS verilmeyen parsellerde de TAKS %60 ile sınırlıdır.
Bitişik nizamda %40 kuralı uygulanmaz; bina komşu parsellerdeki binalara bitişik yapıldığı için taban alanını plan notları ve yönetmeliğin bahçe mesafesi hükümleri belirler. Bu parsellerde önce imar durumu belgesinden taban alanını öğrenin, sonra taban alanını kat adediyle çarpın. Araçta TAKS alanına taban alanının parsele oranını yazarak aynı sonucu alırsınız.
Arsadan kaç daire çıkar?
Kaba bir tahmin için emsale esas alanı bir dairenin emsale giren brüt alanına bölün. 400 m² parselde emsal 1,60 ile 640 m² alan, 110 m²'lik dairelerle 5 daire eder.
| Daire (emsale giren brüt) | Bölüm sonucu | Tam daire |
|---|---|---|
| 90 m² | 7,11 | 7 |
| 110 m² | 5,82 | 5 |
| 130 m² | 4,92 | 4 |
Balkonlar ve merdiven evi %30'luk emsal harici sınır içinde kaldığı için daire alanına eklenmez; bu yüzden hesaba dairenin emsale giren alanını yazın. Zemin katta dükkân ya da emsale giren başka bir kullanım varsa onun alanını önce emsale esas alandan düşün. Artan küsurat, dairelerden birini büyütmeye ya da bir çatı piyesine gidebilir.
Kat karşılığı işlerde daireler arsa sahibi ile yüklenici arasında sözleşmeyle bölüşülür; tapuda her bağımsız bölüme düşecek payı bölümlerin değerine göre arsa payı hesabı gösterir. Arsayı satın alırken ödenecek harcı da arsa ve hisseli tapuda harç hesabı bölümünden bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Emsal 1,50 ne demek?
Parsel alanının 1,5 katı kadar emsale esas kat alanı yapılabilir demektir. 400 m² parselde bu 600 m²dir.
TAKS ile emsal arasındaki fark nedir?
TAKS binanın zemine oturan izdüşümünün parsel alanına oranıdır. Emsal ise bütün katların alanları toplamının parsel alanına oranıdır. Emsal ÷ TAKS, tabanı tam kullanan binanın yaklaşık kat sayısını verir.
Balkonlar emsale dahil mi?
Bağımsız bölüm net alanının %20'sini geçmeyen açık çıkma şartlı balkonlar emsale dahil edilmez, ama %30'luk emsal harici sınıra girer (md. 22).
KAKS ile emsal aynı şey mi?
Evet. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği kat alanı katsayısını (KAKS) emsal olarak da adlandırır: yapının bütün kat alanları toplamının imar parseli alanına oranıdır (md. 4).
Bodrum kat emsale dahil mi?
Bodrumda konut ya da işyeri olarak kullanılan alanlar emsale dahildir. Gerekli asgari sığınak alanı, otopark ve bütün cepheleri toprak altındaki bodrumda bağımsız bölüm net alanının %50'sini geçmeyen depo eklentileri emsale dahil edilmez (md. 22).
Kaynak ve yöntem
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin