Nasıl hesaplanır?
Hız = yol ÷ zamanÖrnek: 120 km ÷ 1,5 saat = 80 km/sa
Yol = hız × zaman; zaman = yol ÷ hızÖrnek: 150 km ÷ 60 km/sa = 2 saat 30 dakika
Sık sorulan hesaplar
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 120 km 1,5 saatte: ortalama hız | 80 km/sa |
| 10 km 50 dakikada koşu temposu | 12 km/sa |
| 90 km/sa hızla 2 saatte alınan yol | 180 km |
| 450 km yol 100 km/sa hızla kaç saat | 4 saat 30 dakika |
Ortalama hız formülü: hız, yol ve süre nasıl bulunur?
Ortalama hız, toplam yolun toplam süreye bölünmesiyle bulunur. 210 km'lik yolu 2 saat 20 dakikada alan bir aracın ortalama hızı 90 km/sa olur; aynı bağıntı iki yöne daha çevrilir: süre = yol ÷ hız, yol = hız × süre.
Üçünden ikisini biliyorsanız üçüncüsü bulunur. Aşağıdaki sorular en çok aranan biçimleriyle yazıldı; her sonuç araçla hesaplandı.
| Soru | Kullanılan bağıntı | Sonuç |
|---|---|---|
| 300 km yol 3 saat 45 dakikada alındı, ortalama hız? | Hız = yol ÷ süre | 80 km/sa |
| 500 km yol 80 km/sa hızla kaç saat sürer? | Süre = yol ÷ hız | 6 saat 15 dakika |
| 100 km yol 40 km/sa hızla kaç saat sürer? | Süre = yol ÷ hız | 2 saat 30 dakika |
| 75 km/sa hızla 3 saat 20 dakikada kaç km gidilir? | Yol = hız × süre | 250 km |
| 42 km'lik yol 35 dakikada alındı, ortalama hız? | Hız = yol ÷ süre | 72 km/sa |
Süreyi girerken saat ile dakikayı ayrı yazın. En sık yapılan hata "1 saat 20 dakika"yı 1,20 saat saymaktır. 1,20 saat aslında 1 saat 12 dakikadır. 100 km'lik yol 1 saat 20 dakikada alınırsa ortalama 75 km/sa olur; süre 1,20 saat diye girilirse sonuç 83,33 km/sa çıkar. Dakikayı saatin ondalığına çevirmeniz gerekiyorsa saat ve dakikayı ondalık saate çevirme yöntemi 20 dakikanın neden 0,33 saat olduğunu gösterir.
Uzun bir yolculuk planlıyorsanız mesafeyi tahmin etmek yerine iki il arasındaki karayolu mesafesini alıp buraya yazın; örnek olarak 500 km'nin 80 km/sa ile süresini açıp hız alanını kendi değerinizle değiştirebilirsiniz.
km/saat hesaplama: m/sn ve 1 km'nin kaç saniyede geçildiği
km/sa değerini m/sn'ye çevirmek için 3,6'ya bölersiniz. Bu sayı birimlerin oranından gelir. 1 km 1.000 m, 1 saat 3.600 saniyedir ve 3.600 ÷ 1.000 = 3,6. Saatte 72 km, saniyede 20 metre eder.
Tablonun üçüncü sütunu, o hızla 1 kilometrenin ne kadar sürdüğünü verir. Bu değer koşu ve bisiklette "tempo" diye okunur. Araçta ise 1 km'lik bir tünelin ya da köprünün kaç saniyede geçileceğini söyler.
| Hız | Saniyede | 1 km kaç sürede |
|---|---|---|
| 5 km/sa | 1,39 m/sn | 12 dakika |
| 15 km/sa | 4,17 m/sn | 4 dakika |
| 30 km/sa | 8,33 m/sn | 2 dakika |
| 50 km/sa | 13,89 m/sn | 1 dakika 12 saniye |
| 70 km/sa | 19,44 m/sn | 51 saniye |
| 90 km/sa | 25 m/sn | 40 saniye |
| 110 km/sa | 30,56 m/sn | 33 saniye |
| 120 km/sa | 33,33 m/sn | 30 saniye |
| 140 km/sa | 38,89 m/sn | 26 saniye |
Ters yönde m/sn değerini 3,6 ile çarparsınız. Rüzgâr hızı, asansör ve fizik soruları çoğunlukla m/sn ile verilir:
| Saniyede | Saatte |
|---|---|
| 1 m/sn | 3,6 km/sa |
| 5 m/sn | 18 km/sa |
| 10 m/sn | 36 km/sa |
| 20 m/sn | 72 km/sa |
| 25 m/sn | 90 km/sa |
| 30 m/sn | 108 km/sa |
Göstergede gördüğünüz değer anlık hızdır, yani o saniyedeki hız; ortalama hız ise yolculuğun tamamına bakar. İbre 110'da dururken ortalamanın 70 çıkması durmalar ve yavaşlamalar yüzündendir. Hız mil ile verilmişse önce saatte mil olarak verilen hızları kilometreye çevirin, bu tablo km/sa ile çalışır.
Gidiş dönüş ortalama hız neden hızların ortalaması değil?
Gidiş ve dönüş yolu eşitse ortalama hız, iki hızın düz ortalamasından her zaman düşük çıkar. 180 km'yi gidişte 90 km/sa ile, dönüşte 60 km/sa ile alan birinin ortalaması 75 değil, 72 km/sa çıkar.
Hesap şöyle: gidiş 2 saat, dönüş 3 saat sürer. Toplam 360 km yol 5 saatte alınmış olur ve 360 ÷ 5 = 72 km/sa. Yavaş gidilen kısım daha uzun sürdüğü için ortalamayı kendine doğru çeker. Eşit yollarda kullanılan bu hesaba harmonik ortalama denir; hızların harmonik ortalamasının neden kullanıldığını ortalama türlerini karşılaştıran bölüm ayrıca açıklıyor.
Ortalamayı iki katına çıkarmak mümkün mü?
Değil. 30 km'lik yolu 30 km/sa ile gittiyseniz 1 saat harcadınız. Gidiş-dönüş 60 km'de ortalama 60 km/sa tutturmak için toplam sürenin 1 saat olması gerekir; bu süre gidişte bitmiştir ve dönüşe hiç zaman kalmaz. Dönüş hızı ne kadar artarsa artsın ortalama 60'a yaklaşır ama ulaşamaz.
Daha makul bir hedef, 45 km/sa ortalamadır. 60 km için 1 saat 20 dakika gerekir, gidişten sonra 20 dakika kalır ve kalan 30 km'yi 90 km/sa ile almanız gerekir. Sınav sorularında "dönüşte hangi hızla gitmeli" sorusu hep bu adımlarla çözülür: önce hedef ortalamaya göre toplam süre, sonra kalan süre.
Mola süreye dahil mi?
Soruya göre değişir; hangisini hesapladığınızı belirtin. 360 km'yi 4 saatlik sürüşle alan birinin sürüş ortalaması 90 km/sa eder, yolda 30 dakika mola verdiyse kapıdan kapıya ortalaması 80 km/sa olur. Varış saatini tahmin ediyorsanız molalı değeri, aracın yolda nasıl gittiğini ölçüyorsanız molasız değeri kullanın. Aynı yolculuğun yakıt masrafını ayrıca hesaplamak isterseniz mola süresi girilmez. Kilometre ve tüketim yeterlidir.
Ortalama hız ile ortalama sürat farkı
Ortalama sürat, alınan toplam yolun süreye bölümüdür; ortalama hız ise başlangıç ile bitiş arasındaki yer değiştirmenin süreye bölümüdür ve bir yönü vardır. Günlük dilde ikisi aynı anlamda kullanılır. Bu araç da günlük anlamdaki hızı, yani fizikteki sürati hesaplar.
MEB'in 9. sınıf fizik öğretim programı (FİZ.9.2.6) alınan yol ile yer değiştirmeyi, sürat ile hızı ayrı kavramlar olarak sayar; sürat skaler, hız vektörel niceliktir. Farkı şu örnekler gösterir:
- Evden 15 km uzaktaki işe gidip dönen ve toplam 1 saat yolda kalan birinin ortalama sürati 30 km/sa eder. Aynı yere döndüğü için yer değiştirmesi sıfırdır, ortalama hızı da 0 km/sa.
- 400 metrelik pistte bir turu 2 dakikada koşan sporcunun sürati 12 km/sa, yani saniyede 3,33 metredir. Tur bittiğinde başladığı çizgidedir; ortalama hızı sıfırdır.
- Önce 3 km doğuya, sonra 4 km kuzeye 1 saatte yürüyen kişi 7 km yol almıştır, ortalama sürati 7 km/sa olur. Başlangıçla bitiş arasındaki düz uzaklık 5 km'dir; bunu dik üçgenin hipotenüsünü Pisagor bağıntısıyla bulursunuz. Ortalama hızı ise kuzeydoğuya doğru 5 km/sa olur.
Yol düz ve tek yönlüyse yol ile yer değiştirme eşit olur. İki değer de aynı çıkar. Test sorularında "ortalama hız" soruluyorsa çizime bakın: dönüş, tur ya da köşe varsa sürat ile hız ayrılır.
Ortalama hız tespiti nasıl hesaplanır?
Ortalama hız denetiminde bakılan değer, iki nokta arasındaki mesafenin bu mesafeyi geçme süresine bölümüdür. 10 km'lik bir bölümü 6 dakikada geçen aracın ortalaması 100 km/sa olur; yol boyunca hangi anda ne hızla gittiği bu hesaba girmez.
Bu yüzden bölümün bir kısmında hızlanıp sonra yavaşlamak ortalamayı beklenen kadar değiştirmez. 10 km'nin ilk yarısını 120 km/sa ile (2 dakika 30 saniye), ikinci yarısını 70 km/sa ile (4 dakika 17 saniye) geçen sürücünün ortalaması 88,42 km/sa olur. Yavaş kısım uzun sürdüğü için sonuç, gidiş-dönüş örneğinde olduğu gibi düz ortalamanın (95) altında kalır.
Aşağıdaki tablo, örnek olarak seçilen 10 km'lik bir bölümün her hız sınırında en az kaç sürede geçilmesi gerektiğini gösterir. Son sütun, ortalamanın sınırı 10 km/sa aştığı geçiş süresidir. Bölümü bundan kısa sürede geçen araç sınırı saatte 10 km'den fazla aşmış olur.
| Hız sınırı | Sınırda geçiş süresi | Sınır + 10 km/sa ile süre |
|---|---|---|
| 50 km/sa | 12 dakika | 10 dakika |
| 70 km/sa | 8 dakika 34 saniye | 7 dakika 30 saniye |
| 90 km/sa | 6 dakika 40 saniye | 6 dakika |
| 110 km/sa | 5 dakika 27 saniye | 5 dakika |
| 120 km/sa | 5 dakika | 4 dakika 37 saniye |
Hangi sınırın geçerli olduğunu tabelalar belirler. Karayolları Trafik Kanunu'nun 51. maddesi, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikteki hız sınırlarının geçerli olduğunu ve aşımın "hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli teknik usullerle" tespit edileceğini söyler. Aynı madde cezayı aşım miktarına göre bantlara ayırır: yerleşim yeri içinde ilk bant "6-10 km/s aşanlara", yerleşim yeri dışında "11-15 km/s aşanlara" uygulanır. Madde 7574 sayılı Kanunla 2026'da yeniden düzenlendi; ceza tutarları için güncel metne bakın. Hız sınırları ve kuralları, sürücü belgesi için girilen yazılı sınavın trafik konularında da sorulur; ehliyet sınavında kaç doğruyla geçildiğini ayrı sayfada görebilirsiniz.
Yol hız zaman problemleri: karşılaşma ve yetişme
İki araç birbirine doğru gidiyorsa hızları toplanır, aynı yönde gidiyorsa çıkarılır. Aradaki mesafe bu hıza bölünerek süre bulunur. Yol, hız ve zaman sorularının çoğu bu iki durumdan birine indirgenir.
Karşılaşma: Aralarında 300 km bulunan iki şehirden aynı anda 70 ve 80 km/sa hızla birbirine doğru yola çıkan araçlar her saat 150 km yaklaşır ve 2 saat sonra karşılaşır. Bu sürede biri 140 km, diğeri 160 km yol almıştır. Toplamın 300 etmesi sonucun kontrolüdür.
Yetişme: 75 km/sa ile giden bir aracın 60 km arkasından 90 km/sa ile çıkan araç, aradaki farkı saatte 15 km kapatır ve 4 saat sonra yetişir. Yetiştiğinde 360 km yol almıştır; öndeki araç aynı sürede 300 km gitmiştir. Arada tam 60 km fark vardır.
Yol sabitken hız ile süre ters orantılıdır: 240 km 80 km/sa ile 3 saat, 120 km/sa ile 2 saat sürer. Hız 1,5 katına çıkınca süre 1,5'e bölünür. Soru "hız artarsa süre ne olur" diye soruyorsa hız ile sürenin ters orantılı olduğunu kullanarak aracı açmadan da çözebilirsiniz.
Hız km/sa ise süre saat, yol km olmalı. Soruda süre dakika, yol metre verildiyse önce çevirin: 45 dakika 0,75 saattir, 800 metre 0,8 km eder. Karışık birimle yapılan bölme 60 ya da 1.000 kat yanlış sonuç verir.
Sık sorulan sorular
km/sa nasıl m/sn'ye çevrilir?
3,6'ya bölünür. 72 km/sa = 20 m/sn. Tersine çevirmek için 3,6 ile çarpın.
Koşu temposu (pace) nasıl hesaplanır?
Toplam süre kilometreye bölünür. 10 km 50 dakikada koşulursa tempo kilometre başına 5 dakikadır; ortalama hız 12 km/sa eder.
Ortalama hız sınavlarda nasıl sorulur?
Genellikle farklı hızlarla gidilen yolların toplamı ve toplam süresi verilir. Önce her parçanın süresini bulup toplayın, sonra toplam yolu toplam süreye bölün.
40 km hızla 100 km yol kaç saatte alınır?
Süre, yolun hıza bölünmesiyle bulunur: 100 ÷ 40 = 2,5 saat, yani 2 saat 30 dakika. Mola ve trafik payı bu süreye dahil değildir.
Kaynak ve yöntem
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin