Oran orantı hesaplama

Kısa cevap

Doğru orantıda iki çokluk aynı yönde değişir: 3 kilosu 475 TL olan ürünün 10 kilosu 475 × 10 ÷ 3 = 1.583,33 TL eder. Ters orantıda biri artarken öteki azalır; 4 işçinin 6 günde bitirdiği iş 3 işçiyle 8 günde biter.

Oran orantı hesaplama

Yazdıkça hesaplar

Orantı türü

Bilinen ilk durum

A'ya karşılık gelen değer

Yeni durum; X bunun karşılığı

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Adres çubuğundaki bağlantı bu hesabı aynı değerlerle açar.

Doğru orantıda X

1.583,333333

3 → 475 ise 10 → 1.583,333333

Adım adım çözüm
  1. Doğru orantı: A ÷ B = C ÷ X
  2. X = B × C ÷ A
  3. X = 475 × 10 ÷ 3 = 1.583,333333

Bu hesaplama işinize yaradı mı?

Nasıl hesaplanır?

Doğru orantı: A ÷ B = C ÷ X → X = B × C ÷ AÖrnek: 475 × 10 ÷ 3 = 1.583,33

Ters orantı: A × B = C × X → X = A × B ÷ CÖrnek: 4 × 6 ÷ 3 = 8

Çözümlü orantı soruları

Oran orantı hesaplama: içler dışlar çarpımıyla X nasıl bulunur?

Doğru orantıda bilinmeyen X = B × C ÷ A formülüyle bulunur. 4 metresi 360 TL olan kumaşın 7 metresi 360 × 7 ÷ 4 = 630 TL eder.

Formül içler dışlar çarpımından gelir. 4 / 360 = 7 / X yazıldığında dıştaki iki terimin (4 ve X) çarpımı içteki iki terimin (360 ve 7) çarpımına eşittir: 4 × X = 2.520. X'i yalnız bırakmak için iki tarafı 4'e bölersiniz.

Doğru orantı soruları (sonuç bağlantısı aracı bu değerlerle açar)
SoruOrantıX
4 metre kumaş 360 TL ise 7 metresi4 / 360 = 7 / X630 TL
2,5 kg elma 87,5 TL ise 4 kg'ı2,5 / 87,5 = 4 / X140 TL
250 g un 12 kurabiye veriyorsa 30 kurabiye için un12 / 250 = 30 / X625 g
100 km'de 6,8 litre yakan araç 450 km'de100 / 6,8 = 450 / X30,60 litre
Saatte 45 sayfa basan yazıcı 7,5 saatte1 / 45 = 7,5 / X337,50 sayfa

Sonucu kontrol etmek için çapraz çarpımları karşılaştırın: 4 × 630 ile 360 × 7 aynı sayıyı vermeli: 2.520. Tutmuyorsa kutulara değerleri yanlış sırayla yazmışsınızdır; A ile C aynı cinsten (metre, metre), B ile X aynı cinsten (TL, TL) olmalı.

Tablodaki yakıt satırı gibi hesaplarda 450 km için 30,6 litre bulduktan sonra litre fiyatıyla çarpmak gerekir; uzun yolun yakıt tüketimi ve masrafı bu iki adımı birlikte yapar.

Doğru orantı mı ters orantı mı? Ayırt etmenin kısa testi

İki çokluğun bölümü sabit kalıyorsa doğru orantı, çarpımı sabit kalıyorsa ters orantı vardır. "Biri artınca öteki de artıyor" gözlemi yetmez; artışın aynı oranda olması gerekir. Çarpım tablosunun her satırı bu yüzden bir doğru orantıdır: 7'ler satırındaki her sonuç, çarpanına bölündüğünde 7 verir.

Günlük hayattan çokluk çiftleri
ÇokluklarİlişkiSabit kalan
Alınan kilo ve ödenen tutarDoğru orantıKilo fiyatı (bölüm)
Gidilen yol ve harcanan yakıtDoğru orantı100 km'deki tüketim (bölüm)
İşçi sayısı ve işin süresiTers orantıToplam iş, işçi × gün (çarpım)
Hız ve yolculuk süresiTers orantıGidilen yol, hız × süre (çarpım)
Musluk sayısı ve dolma süresiTers orantıHavuzun hacmi (çarpım)
Taksi mesafesi ve ücretOrantı yokAçılış ücreti yüzünden bölüm değişir
Çocuğun yaşı ve boyuOrantı yokHiçbiri sabit değil

Taksi örneği kolay karışır. Mesafe artınca ücret de artar ama açılış ücreti sabit eklendiği için 4 km'nin ücreti 2 km'nin tam iki katı olmaz; bu yüzden doğru orantı formülüyle hesaplanamaz. Sabit abonelik bedeli olan faturalar da böyledir.

Kararsız mı kaldınız? Bir çokluğu ikiye katlayıp düşünün: öteki de ikiye katlanıyorsa doğru, yarıya iniyorsa ters orantıdır; ikisi de olmuyorsa soru orantı sorusu değildir.

Ters orantı formülü ve işçi, musluk, hız problemleri

Ters orantıda iki çokluğun çarpımı sabittir ve bilinmeyen X = A × B ÷ C ile bulunur. 6 işçinin 10 günde bitirdiği iş 4 işçiyle 15 günde biter, çünkü iş toplam 60 işçi-gündür ve 60 ÷ 4 = 15.

Ters orantı soruları (sonuç bağlantısı aracı bu değerlerle açar)
SoruOrantıX
6 işçi bir işi 10 günde bitiriyorsa 4 işçi6 × 10 = 4 × X15 gün
3 musluk havuzu 8 saatte dolduruyorsa 4 musluk3 × 8 = 4 × X6 saat
Saatte 90 km ile 4 saat süren yol saatte 120 km ile90 × 4 = 120 × X3 saat
20 hayvana 30 gün yeten yem 25 hayvana20 × 30 = 25 × X24 gün
Günde 12 sayfa okuyan 15 günde bitirdiği kitabı günde 20 sayfayla12 × 15 = 20 × X9 gün

Hız satırındaki mantık yolculuk planında da geçerlidir: yol aynı kaldıkça hız ile süre ters orantılıdır. Mesafe de değişiyorsa ortalama hıza göre varış süresini ayrıca hesaplamak gerekir.

Ters orantıya doğru orantı formülü uygulamak

İşçi sorusunu doğru orantıyla çözerseniz 10 × 4 ÷ 6 ≈ 6,67 gün bulursunuz; daha az işçiyle işin daha kısa sürmesi mantıksızdır. Sonucun yönüne bakmak bu hatayı hemen yakalar: işçi azaldıysa gün sayısı artmalı.

Farklı hızda iki musluk birlikte açılırsa

A musluğu havuzu 6 saatte, B musluğu 3 saatte dolduruyorsa ikisi birlikte 2 saatte doldurur. Bu soru tek bir ters orantıyla çözülmez, iki doğru orantıyla çözülür: 6 saatte A 1 havuz, B ise 3 saatte 1 havuz doldurduğundan 6 saatte 2 havuz doldurur. İkisi 6 saatte 3 havuz doldurduğuna göre 1 havuz 2 saat sürer.

2 ve 3 ile ters orantılı ne demek? Orantılı paylaştırma

İki sayının 2 ve 3 ile ters orantılı olması, birincinin 2 katının ikincinin 3 katına eşit olması demektir: 2a = 3b. Bu durumda a ile b, 3 ve 2 ile doğru orantılıdır. 1.200 TL 2 ve 3 ile ters orantılı paylaştırılırsa paylar 720 TL ve 480 TL olur.

Hesap iki adımdır. Önce ters orantılı sayıların tersleri alınır ve paydalar eşitlenir: 1/2 = 3/6, 1/3 = 2/6, yani paylar 3 ve 2 parça. Sonra toplam 5 parçaya bölünür: 5 parça 1.200 TL ise 3 parça 720 TL, 2 parça 480 TL. Kontrol: 2 × 720 ile 3 × 480 ikisi de 1.440 eder. Aynı tutar 2 ve 3 ile doğru orantılı paylaştırılsaydı sonuç tersine dönerdi: 480 TL ve 720 TL.

"4 ile ters orantılı" ifadesinde de sayının 4 katı sabittir: a × 4 = k, yani a = k ÷ 4. Üç sayı 2, 3 ve 4 ile ters orantılı ve toplamları 26 ise paydaları eşitlemek için 2, 3 ve 4'ün EKOK'u olan 12 kullanılır: 1/2, 1/3, 1/4 kesirleri 6/12, 4/12, 3/12 olur. 13 parçanın 6'sı 12, 4'ü 8, 3'ü 6 eder. EKOK'u elle bulmakta zorlanırsanız birden çok sayının EKOK değerini hesaplayabilirsiniz.

Oran nasıl hesaplanır, oran yüzdeye nasıl çevrilir?

Oran, iki çokluğun bölümüdür; a/b ya da a:b diye yazılır ve iki sayı EBOB'larına bölünerek sadeleştirilir. 24 kız ve 16 erkek öğrencinin olduğu sınıfta EBOB 8 olduğu için oran 24:16 = 3:2 olur. Her oran iki tam sayıyla yazılamaz: bütünün uzun parçaya oranının uzun parçanın kısa parçaya oranına eşit olduğu altın oranın tanımı ve hesabı bunun bilinen örneğidir.

Orandan yüzdeye geçerken paydanın ne olduğuna dikkat edin. 3:2 oranında kızlar sınıfın 3/5'i, yani %60'ıdır. Aynı oran "kızlar erkeklerin 1,5 katı" diye de okunur ve bu, kızların erkeklerden %50 fazla olduğu anlamına gelir. %60 bütüne göre pay, %50 ise bir sayının öbürüne göre yüzde farkı; soruda hangisinin istendiğine bakın.

Karışım oranları da aynı yolla hesaplanır. 1:4 oranında sulandırılacak bir şurubun 750 ml'lik şişesinde toplam 5 parçanın 1 parçası şuruptur: 5 parça 750 ml ise 1 parça 150 ml eder, kalan 600 ml sudur. Oranı 3/5 gibi kesir olarak sadeleştirmek ya da iki kesri karşılaştırmak için kesirleri sadeleştiren hesabı kullanabilirsiniz.

Birden fazla çokluk değişirse bileşik orantı nasıl çözülür?

Bileşik orantıda çokluklar tek tek ele alınır. Biri değişirken ötekiler sabit tutulur ve sonuç her adımda güncellenir. 5 işçi günde 8 saat çalışarak bir işi 12 günde bitiriyorsa 6 işçi günde 10 saat çalışarak 8 günde bitirir.

  1. İşçi 5'ten 6'ya çıkar, saat 8'de kalır: ters orantı, 5 × 12 ÷ 6 = 10 gün.
  2. Saat 8'den 10'a çıkar, işçi 6'da kalır: yine ters orantı, 8 × 10 ÷ 10 = 8 gün.

Kontrol için toplam işi karşılaştırın: 5 × 8 × 12 = 480 işçi-saat, 6 × 10 × 8 = 480 işçi-saat. İki taraf eşitse cevap doğrudur.

Adımlardan biri doğru orantı da olabilir. 4 makine 6 saatte 1.200 parça üretiyorsa 6 makine 6 saatte 1.800 parça, 5 saatte ise 1.500 parça üretir; burada iki adım da doğru orantıdır, çünkü makine ve saat arttıkça üretim artar.

Harita ölçeği de doğru orantıdır: 1:25.000 ölçekli haritada 4 cm, gerçekte 100.000 cm yani 1 km eder. Alan hesabında ise ölçek karesiyle büyür; haritadaki alanın gerçek alana çevrilmesi bu yüzden ayrı bir adım ister.

Sık sorulan sorular

Oran orantı nasıl hesaplanır?

Önce çoklukların aynı yönde mi (doğru) ters yönde mi (ters) değiştiğine bakılır. Doğru orantıda içler dışlar çarpımı, ters orantıda karşılıklı çarpımların eşitliği kullanılır.

Doğru orantı ile ters orantı nasıl ayırt edilir?

Birini artırdığınızda diğeri de artıyorsa doğru (kilo ve fiyat), azalıyorsa ters orantıdır (işçi sayısı ve iş süresi).

İçler dışlar çarpımı nedir?

a/b = c/d eşitliğinde a × d = b × c olmasıdır. Bilinmeyeni yalnız bırakmak için kullanılır.

Oran orantı formülleri nelerdir?

Doğru orantıda A ÷ B = C ÷ X olduğundan X = B × C ÷ A; ters orantıda A × B = C × X olduğundan X = A × B ÷ C. 5 kalem 60 TL ise 8 kalem 60 × 8 ÷ 5 = 96 TL eder.

4 ile ters orantılı ne demek?

Bir çokluğun 4 ile ters orantılı olması, o çokluk ile 4'ün çarpımının sabit bir k sayısına eşit olmasıdır: x = k ÷ 4. Bu, x'in 1/4 ile doğru orantılı olmasıyla aynı anlama gelir.

Kaynak ve yöntem

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.

Bu aracı sitenize ekleyin

Kodu sitenizin HTML'ine yapıştırın; araç sayfanızda çalışır, çerçeve yüksekliği içeriğe göre kendiliğinden ayarlanır. Ücretsizdir, reklam ve çerez içermez.

Önizleme Boyut ve tema seçerek kod alın

Bu sayfa hakkında

Son güncelleme
Yöntem
Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
Düzeltme
Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
Öneri
Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin