Standart sapma hesaplama

Kısa cevap

Standart sapma, verilerin ortalamadan ne kadar saptığını gösterir. 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 9 için ortalama 5, popülasyon standart sapması 2, örneklem standart sapması yaklaşık 2,138'dir. Veriler bütün topluluk değil bir örneklemse n − 1'e bölünen örneklem formülü kullanılır.

Standart sapma hesaplama

Yazdıkça hesaplar

Boşluk, satır ya da noktalı virgülle ayırın; ondalık için virgül: 2,5

Veri türü

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Adres çubuğundaki bağlantı bu hesabı aynı değerlerle açar.

Örneklem standart sapması (s)

2,138089935

8 değer, ortalama 5

Veri sayısı (n)8
Toplam40
Ortalama5
Örneklem varyansı (s²)4,571428571
Örneklem standart sapması (s)2,138089935
Popülasyon varyansı (σ²)4
Popülasyon standart sapması (σ)2
En küçük / en büyük2 / 9
Adım adım çözüm
  1. Ortalama = 40 ÷ 8 = 5
  2. Her değerin ortalamadan farkının karesi toplanır: Σ(x − x̄)² = 32
  3. Örneklem varyansı = 32 ÷ (8 − 1) = 4,571428571
  4. Standart sapma = √varyans = 2,138089935

Bu hesaplama işinize yaradı mı?

Nasıl hesaplanır?

Örneklem: s = √(Σ(x − x̄)² ÷ (n − 1))Örnek: Σ(x − x̄)² = 32, n = 8 → √(32 ÷ 7) ≈ 2,138

Popülasyon: σ = √(Σ(x − μ)² ÷ N)Örnek: √(32 ÷ 8) = 2

Varyans = standart sapmanın karesiÖrnek: s² ≈ 4,571; σ² = 4

Örnek veri setleri

Standart sapma formülü adım adım: tabloyla çözülmüş örnek

Standart sapma, değerlerin ortalamadan farklarının karelerini toplayıp n − 1'e (örneklem) ya da n'ye (popülasyon) bölerek ve sonucun karekökünü alarak bulunur. Bir kafenin 7 günlük satışları (42, 38, 51, 45, 40, 47, 52) için örneklem standart sapması 5,354, popülasyon standart sapması 4,957 adettir.

Hesap dört adımdır. İlki ortalama: 315 ÷ 7 = 45. Sonra her günün ortalamadan farkı ve bu farkın karesi:

7 günlük satışta fark kareleri
GünSatış (x)x − ortalama(x − ortalama)²
1. gün42−39
2. gün38−749
3. gün51636
4. gün4500
5. gün40−525
6. gün4724
7. gün52749
Toplam3150172

Farkların toplamı her zaman 0'dır. Artılar ile eksiler birbirini götürdüğü için doğrudan farkları toplamak işe yaramaz ve kareler alınır. Kareler toplamı 172. Örneklem varyansı 172 ÷ 6 = 28,667, standart sapma √28,667 ≈ 5,354. Popülasyon için bölen 7 olur: √(172 ÷ 7) ≈ 4,957.

Aynı veriyi 7 günlük satış örneğiyle açtığınızda araç bu adımları ve iki sonucu birlikte gösterir. Formül, NIST istatistik el kitabındaki örneklem tanımıyla aynıdır.

Örneklem mi popülasyon mu: n − 1 ne zaman kullanılır?

Elinizdeki veriler ilgilendiğiniz topluluğun tamamıysa n'ye, daha büyük bir topluluktan alınmış bir kısımsa n − 1'e bölersiniz. Bir sınıfın bütün notları sınıf için popülasyondur; aynı notlar okulun tamamı hakkında fikir vermek için kullanılıyorsa örneklemdir.

Örneklemin değerleri, çekildiği topluluğun gerçek ortalamasına değil kendi ortalamasına göre ölçüldüğü için yayılımı olduğundan küçük gösterir. n − 1'e bölmek bu eğilimi düzeltir; istatistikte buna Bessel düzeltmesi denir. Düzeltmenin etkisi az veride büyük, çok veride küçüktür:

Aynı dizide örneklem (s) ve popülasyon (σ) standart sapması
nVeriÖrneklem sPopülasyon σs, σ'dan ne kadar büyük
21'den 2'ye0,70710,5%41,4
31'den 3'e10,8165%22,5
51'den 5'e1,58111,4142%11,8
101'den 10'a3,02772,8723%5,4
301'den 30'a8,80348,6554%1,7
1001'den 100'e29,011528,8661%0,5

İki değerde fark %41,4, 30 değerde %1,7. Oran veriden bağımsızdır: s ÷ σ her zaman √(n ÷ (n − 1)) çıkar. Tek bir değerle örneklem standart sapması hesaplanamaz; araç bu durumda "Örneklem standart sapması için en az iki değer gerekir" uyarısını verir.

Emin değilseniz örneklemi seçin. Anket, deney ve ölçüm sonuçlarında elinizdeki veri, ölçmediğiniz çok daha büyük bir topluluğun yalnız bir parçası olduğundan neredeyse her zaman örneklem sayılır. Aracın varsayılan seçimi de örneklemdir ve sonuç tablosunda iki değeri de yazar.

Excel'de standart sapma hesaplama: STDSAPMA.S mi, STDSAPMA.P mi?

Excel'in Türkçe sürümünde örneklem standart sapması =STDSAPMA.S(), popülasyon standart sapması =STDSAPMA.P() işleviyle hesaplanır; satış verisi B2:B8 hücrelerindeyse =STDSAPMA.S(B2:B8) sonucu 5,3541, =STDSAPMA.P(B2:B8) sonucu 4,957 olur.

Excel işlevleri ve 7 günlük satış verisindeki sonuç
Türkçe Excelİngilizce ExcelBölenSonuç
STDSAPMA.SSTDEV.Sn − 1 (örneklem)5,3541
STDSAPMA.PSTDEV.Pn (popülasyon)4,957
STDSAPMA (eski)STDEVn − 1 (örneklem)5,3541

Microsoft'un açıklamasına göre STDSAPMA.S bağımsız değişkenlerin popülasyonun bir örneği olduğunu varsayar ve "n-1" yöntemini kullanır. STDSAPMA.P ise verileri tüm popülasyon sayar ve "n" yöntemini kullanır. Eski dosyalarda görülen STDSAPMA da n − 1'e böler; Microsoft yeni çalışmalarda yerine STDSAPMA.S kullanılmasını öneriyor. Türkçe Excel'de bağımsız değişkenler noktalı virgülle ayrılır: =STDSAPMA.S(42;38;51).

Hesap makinesinde standart sapma

İstatistik modu olan hesap makineleri genelde iki standart sapma verir. Sembol ve menü adı modele göre değişir. Hangisinin hangisi olduğunu şaşırırsanız büyüklüğe bakın: aynı veride n − 1'e bölen örneklem sonucu her zaman daha büyüktür. Satış örneğinde 5,3541 örneklem, 4,957 popülasyon değeridir. İstatistik modu olmayan makinelerde hesabı yukarıdaki tabloyla yapmanız gerekir; bilimsel hesap makinesinin ne zaman gerektiğini anlatan bölümde sitedeki makinenin hangi tuşları taşıdığı yazıyor.

Standart sapma yüksek ya da düşük ne demek, nasıl yorumlanır?

Standart sapma, değerlerin ortalamanın çevresinde ne kadar dağıldığını verinin kendi biriminde söyler: küçükse değerler ortalamaya yakın toplanmıştır, büyükse dağınıktır. İyi ya da kötü değildir. Aynı ortalamaya sahip iki grubu, aynı ölçüyle ve aynı birimde karşılaştırdığınızda anlam kazanır.

İki sınıfın 7'şer öğrencisinin notlarını düşünün. İkisinin de ortalaması 70. A sınıfında notlar 62, 66, 68, 70, 72, 74, 78; standart sapma 5,29. B sınıfında notlar 40, 50, 62, 70, 80, 88, 100; standart sapma 21,17. Ortalama iki sınıfı aynı gösterir, standart sapma B sınıfında hem çok zorlanan hem çok iyi öğrenciler olduğunu ortaya çıkarır.

Farklı birimleri karşılaştırmak: değişim katsayısı

Boyun mu kilonun mu daha dağınık olduğunu standart sapmalarla karşılaştıramazsınız, çünkü biri cm, diğeri kg. Standart sapmayı ortalamaya bölüp yüzdeye çevirirsiniz. Aynı 7 kişide boy ortalaması 172,9 cm, standart sapma 9,97 cm, değişim katsayısı %5,8. Kilo ortalaması 71,7 kg, standart sapma 14,37 kg, değişim katsayısı %20. Kilo bu grupta boydan belirgin biçimde daha dağınık.

Standart sapma aykırı değere duyarlıdır. Kafenin 7 gününe satışların 95 olduğu bir festival günü eklenince standart sapma 5,35 iken 18,36 olur, ortalama 45 iken 51,25 olur. Ortanca ise 45 iken yalnız 46 olur. Tek bir uç değer varsa ortalama yerine ortancanın neden daha doğru sonuç verdiğine bakın. Bilimsel yayınlarda sonuç çoğunlukla "ortalama ± standart sapma" biçiminde yazılır: satış örneği için 45 ± 5,4.

SD değeri ve z skoru: bir değer ortalamadan kaç standart sapma uzakta?

SD, İngilizce "standard deviation" kısaltmasıdır ve standart sapma demektir. Bir değerin ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu gösteren sayıya z skoru denir: z = (değer − ortalama) ÷ standart sapma. ÖSYM'nin KPSS'de netleri puana çevirirken kullandığı standart puan da z skorundan türetilir.

B sınıfında 85 alan öğrencinin z skoru (85 − 70) ÷ 21,17 ≈ 0,71. A sınıfında 78 alan öğrencininki (78 − 70) ÷ 5,29 ≈ 1,51. Not daha düşük olsa da A sınıfındaki öğrenci kendi sınıfında daha öne çıkıyor, çünkü o sınıfta notlar birbirine yakın. B sınıfında 88 bile ancak 0,85 standart sapma yukarıda kalır.

Bu mantık bağıl not sisteminde de kullanılır. Üniversitelerde "çan eğrisi" denen değerlendirmede notunuz sınıf ortalamasına ve dağılımına göre harfe çevrilir; ayrıntılar yönetmelikten yönetmeliğe değişir. Vize final hesabında çan eğrisinin etkisini ayrıca anlattık. Merkezi sınavlarda standart puan da aynı dönüşümle kurulur. LGS puanındaki standart puan formülü z skorunu 10 ile çarpıp 50 ekler.

Çocuk sağlığında geçen SDS (standart sapma skoru) da bir z skorudur: çocuğun boyu ya da kilosu, aynı yaş ve cinsiyetteki referans değerlerin ortalamasından kaç standart sapma uzakta, onu gösterir. Referans dağılım kiloda simetrik olmadığı için bu hesap DSÖ tablolarındaki özel bir yöntemle yapılır; çocuklarda z skoru ile persentilin ilişkisini persentil rehberinde bulabilirsiniz.

Standart sapma hesaplarken yapılan hatalar ve sonucu kontrol etme

En sık üç hata: karekökü almayı unutmak, ortalamayı erken yuvarlamak ve büyük sayılarda kısa formüle güvenmek. Satış örneğinde karekök alınmazsa 28,667 bulunur. Bu varyanstır ve birimi "adet²"dir.

Ortalamayı yuvarlayıp devam etmek küçük ama gereksiz bir sapma yaratır. 4, 5, 7, 8, 9, 4 dizisinin ortalaması 6,1667; bunu 6,2 alıp fark karelerini toplarsanız 22,84 bulursunuz, doğrusu 22,83. Farklar hep gerçek ortalamaya göre alınırsa kareler toplamı en küçük değerini alır; yuvarlanmış ortalama bu toplamı büyütür.

Kısa formül ve büyük sayılar

Hesap makinelerinde sık kullanılan kısa yol Σx² − n × ortalama² küçük sayılarda doğru sonuç verir, ama değerler büyük, farklar küçükse iki dev sayının farkı alındığı için hane kaybolur. 1.000.000.001, 1.000.000.002, 1.000.000.003 dizisinde bilgisayarın 15-16 hanelik sayı duyarlılığıyla bu formül kareler toplamını 0 veriyor, doğrusu 2. Araç farkları doğrudan topladığı için örneklem standart sapmasını 1 buluyor.

Her değerden aynı sayıyı çıkarmak standart sapmayı değiştirmez. Bu dizide 1.000.000.000 çıkarıp 1, 2, 3 ile hesaplarsanız sonuç yine 1 olur.

Sonucu kabaca denetlemenin iki yolu var. Popülasyon standart sapması, en büyük ile en küçük değer arasındaki farkın yarısını hiçbir veride geçemez; satışlarda bu sınır (52 − 38) ÷ 2 = 7, bulunan σ 4,96. Sınırı aşan bir sonuç kesin yanlıştır. Bütün değerleri 10 ile çarparsanız da standart sapma da 10 katına çıkar (53,54), ama varyans 100 katına çıkar. Varyanstan standart sapmaya geçerken karekökü elle ya da araçla bulmak için köklü sayı sayfasını kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Standart sapma nasıl hesaplanır?

Ortalama bulunur, her değerin ortalamadan farkının karesi alınıp toplanır, bu toplam n − 1'e (örneklem) ya da N'ye (popülasyon) bölünür ve karekökü alınır.

Varyans ile standart sapma arasındaki fark nedir?

Varyans farkların karelerinin ortalamasıdır ve birimi karelidir (cm²). Standart sapma varyansın kareköküdür ve verilerle aynı birimdedir (cm).

Standart sapmanın 0 olması ne demek?

Bütün değerler birbirine eşittir, ortalamadan hiç sapma yoktur. Standart sapma negatif olamaz.

Tek değerle standart sapma hesaplanır mı?

Popülasyon formülüyle sonuç 0'dır. Örneklem formülünde n − 1 = 0 olduğundan hesaplanamaz; en az iki değer gerekir.

Kaynak ve yöntem

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.

Bu aracı sitenize ekleyin

Kodu sitenizin HTML'ine yapıştırın; araç sayfanızda çalışır, çerçeve yüksekliği içeriğe göre kendiliğinden ayarlanır. Ücretsizdir, reklam ve çerez içermez.

Önizleme Boyut ve tema seçerek kod alın

Bu sayfa hakkında

Son güncelleme
Yöntem
Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
Düzeltme
Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
Öneri
Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin