Faktöriyel hesaplama

Kısa cevap

Faktöriyel, 1'den n'e kadar olan tam sayıların çarpımıdır: 10! = 10 × 9 × … × 1 = 3.628.800. Tanım gereği 0! = 1'dir. Faktöriyel çok hızlı büyür; 25! 26 basamaklıdır. Araç sonucu tam sayı aritmetiğiyle hesaplar, uzun sonuçları bilimsel gösterimle özetler.

Faktöriyel hesaplama

Yazdıkça hesaplar

0 ile 10.000 arası tam sayı

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Adres çubuğundaki bağlantı bu hesabı aynı değerlerle açar.

10! (10 faktöriyel)

3.628.800

Basamak sayısı7
Sondaki sıfır sayısı2
Adım adım çözüm
  1. 10! = 10 × 9 × 8 × 7 × 6 × 5 × 4 × 3 × 2 × 1 = 3.628.800

Bu hesaplama işinize yaradı mı?

Nasıl hesaplanır?

n! = n × (n − 1) × … × 2 × 1Örnek: 5! = 5 × 4 × 3 × 2 × 1 = 120

0! = 1 ve n! = n × (n − 1)!Örnek: 6! = 6 × 120 = 720

Sık aranan faktöriyeller

0 faktöriyel kaçtır, neden 1'e eşittir?

0! = 1'dir; 1! de 1'dir. 0!'ın değeri bir tanımdır: faktöriyelle kurulan formüllerin n = 0'da da çalışması için 1 seçilmiştir. Aynı sonuca aşağıdaki üç yoldan da varılır.

Birinci yol geriye doğru bölmedir. Her faktöriyel bir öncekinin n katı olduğundan n! sayısını n'ye bölünce (n − 1)! bulunur. Bu bölmeyi 5!'ten başlatıp aşağı indiğinizde son adım 0!'ı verir:

Geriye doğru bölerek 0!'a inmek
BilinenBir alttakiSonuç
5! = 1204! = 120 ÷ 524
4! = 243! = 24 ÷ 46
3! = 62! = 6 ÷ 32
2! = 21! = 2 ÷ 21
1! = 10! = 1 ÷ 11

İkinci yol seçim sayısıdır. 5 kişiden 5 kişiyi seçmenin tek yolu vardır, yani C(5, 5) = 5! ÷ (5! × 0!) = 1 olmalıdır. 0! başka bir değer olsaydı bu sonuç bozulurdu. Kombinasyon kurallarındaki C(n, 0) = 1 eşitliği de aynı tanıma dayanır.

Üçüncü yol gama fonksiyonudur. NIST'in matematiksel işlevler kütüphanesi n! = Γ(n + 1) ve Γ(1) = 1 eşitliklerini birlikte verir; n = 0 yazınca 0! = Γ(1) = 1 çıkar.

Sık yapılan hata

"Sıfırla çarpılan her şey sıfırdır" diye 0! = 0 yazmak. 0! tanımında hiç çarpan yoktur, 0 ile çarpma yapılmaz. Çarpanı olmayan çarpımın değeri 1 kabul edilir; toplamada hiç terim yoksa sonucun 0 olması gibi.

1'den 20'ye faktöriyel tablosu: 5, 7, 10 ve 12 faktöriyel kaçtır?

5! = 120, 6! = 720, 7! = 5.040, 8! = 40.320, 10! = 3.628.800, 12! = 479.001.600 eder. 1'den 20'ye kadar bütün değerler aşağıda. Son iki sütun sonucun kaç basamaklı olduğunu ve sonunda kaç sıfır bulunduğunu gösterir.

n! değerleri (n = 1-20)
FaktöriyelDeğeriBasamakSondaki sıfır
1!110
2!210
3!610
4!2420
5!12031
6!72031
7!5.04041
8!40.32051
9!362.88061
10!3.628.80072
11!39.916.80082
12!479.001.60092
13!6.227.020.800102
14!87.178.291.200112
15!1.307.674.368.000133
16!20.922.789.888.000143
17!355.687.428.096.000153
18!6.402.373.705.728.000163
19!121.645.100.408.832.000183
20!2.432.902.008.176.640.000194

Tabloyu okumanın kısa yolu, bir satırı bir öncekinden bulmaktır: 7! = 7 × 6! = 7 × 720 = 5.040. 14! = 87.178.291.200 gibi ortada kalan bir değeri unuttuğunuzda bir üst ya da bir alt satırdan bu yolla dönebilirsiniz.

Faktöriyel, farklı nesnelerin bir sıraya kaç biçimde dizilebildiğini sayar. 3 kitap bir rafa 6, 4 kişi bir banka 24, 8 farklı harf yan yana 40.320 farklı biçimde dizilir. Nesnelerin yalnız bir kısmı diziliyorsa, örneğin 10 kişiden ilk üç sıra belirleniyorsa, bu hesaba permütasyon ile sıralı diziliş sayısı denir.

8 harfli bir şifredeki harfler belli ve yalnız yerleri bilinmiyorsa deneme sayısı 40.320 ile sınırlıdır; şifrenin gücünü asıl belirleyen, her konumda kaç farklı karakter olabileceğidir. Bu farkı şifre uzunluğunun kırılma süresine etkisi bölümünde görebilirsiniz.

Kısa yoldan faktöriyel: 9! − 8! ve 10! ÷ 8! nasıl hesaplanır?

Faktöriyel sorularında büyük sayıları hiç hesaplamadan sadeleştirebilirsiniz, çünkü n! = n × (n − 1)! eşitliği büyük faktöriyeli küçüğün katı olarak yazar. 10! ÷ 8! = 10 × 9 × 8! ÷ 8! = 90 olur.

Toplama ve çıkarmada küçük faktöriyel ortak paranteze alınır. 9! − 8! = 9 × 8! − 8! = 8! × (9 − 1) = 8 × 40.320 = 322.560. 7! + 8! işleminde ortak çarpan 7!'dir: 7! × (1 + 8) = 9 × 5.040 = 45.360.

Denklem sorularında da aynı yol izlenir. n! ÷ (n − 2)! = 30 ise sol taraf n × (n − 1)'e sadeleşir; ardışık iki sayının çarpımı 30 olduğundan n = 6 bulunur. Kontrol: 6! ÷ 4! = 720 ÷ 24 = 30.

Ardışık faktöriyellerin toplamı

1! + 2! + … + n! toplamının kapalı bir formülü yoktur, terimler tek tek toplanır: 1! + 2! + 3! + 4! = 33, 1'den 10'a kadar toplam 4.037.913. 5!'ten itibaren her faktöriyel 0 ile bittiği için n ≥ 4 olduğunda toplamın son rakamı hep 3'tür. "Toplamın birler basamağı kaçtır" sorusunun cevabı budur.

Formülü olan toplam, her terimin kendi sayısıyla çarpıldığı hâldir: 1 × 1! + 2 × 2! + … + n × n! = (n + 1)! − 1. Her k × k! terimi (k + 1)! − k! farkına eşit olduğu için ara terimler birbirini götürür. n = 5 için 1 + 4 + 18 + 96 + 600 = 719, bu da 6! − 1 = 720 − 1'dir.

40, 47, 52 ve 100 faktöriyel kaç basamaklı, sonunda kaç sıfır var?

40! 48 basamaklıdır ve yaklaşık 8,1591528 × 10⁴⁷ eder; 52! 68, 100! 158 basamaklıdır. Bu büyüklükte sonuçlar bilimsel gösterimle yazılır, tam hâlleri araçta basamak basamak görünür.

Büyük faktöriyellerin değeri, basamak ve sondaki sıfır sayısı
FaktöriyelDeğeriBasamakSondaki sıfır
25!15.511.210.043.330.985.984.000.000266
30!2,6525286 × 10³²337
40!8,1591528 × 10⁴⁷489
47!2,5862324 × 10⁵⁹6010
50!3,0414093 × 10⁶⁴6512
52!8,0658175 × 10⁶⁷6812
70!1,1978572 × 10¹⁰⁰10116
100!9,3326215 × 10¹⁵⁷15824
1000!4,0238726 × 10²⁵⁶⁷2.568249

47! yaklaşık 2,5862324 × 10⁵⁹, 52! ise 8,0658175 × 10⁶⁷ eder. 52 kartlık bir deste, kartları farklı sırada olacak biçimde tam 52! farklı şekilde dizilebilir.

Sondaki sıfırlar nasıl sayılır?

Sayının sonundaki her sıfır bir 10 çarpanından, yani bir 2 × 5 çiftinden gelir. 2 çarpanları 5'ten her zaman fazla olduğu için sıfır sayısını 5 çarpanları belirler. n'yi sırayla 5'e, 25'e, 125'e bölüp tam kısımları toplarsınız: 1000! için 200 + 40 + 8 + 1 = 249 sıfır.

25'e bölmenin nedeni, 25'in içinde iki tane 5 çarpanı olmasıdır. Bu yüzden 24!'in sonunda 4, 25!'in sonunda 6 sıfır vardır; tek adımda 2 sıfır birden eklenir. Bir sayının içinde kaç tane 5 bulunduğunu sayının asal çarpan ağacında görmek mümkündür.

Stirling yaklaşımı: büyük faktöriyeller yaklaşık nasıl hesaplanır?

Stirling formülüne göre n! ≈ √(2πn) × (n ÷ e)ⁿ olur ve n büyüdükçe bağıl hata yaklaşık 1 ÷ (12n) oranında küçülür. 10! için tahmin 3.598.695,6, gerçek değer 3.628.800'dür; fark %0,83 kadardır.

Formülü DLMF'nin 5.11.3 eşitliği gama fonksiyonu için verir. Aynı yerde verilen düzeltme terimiyle, yani tahmini (1 + 1 ÷ (12n)) ile çarparak hata binde birin çok altına iner. Tablodaki gerçek değerler bu sayfadaki araçtan, tahminler formülden hesaplandı.

Stirling tahmini ile gerçek değerin karşılaştırılması
nn! (araç)Stirling tahminiBağıl hataDüzeltmeli hata
5120118%1,651%0,012
103.628.8003.598.695,6%0,830%0,0032
202.432.902.008.176.640.0002,4228 × 10¹⁸%0,416%0,00083
503,0414093 × 10⁶⁴3,0363 × 10⁶⁴%0,167%0,00014
1009,3326215 × 10¹⁵⁷9,3248 × 10¹⁵⁷%0,083%0,000034
10004,0238726 × 10²⁵⁶⁷4,0235 × 10²⁵⁶⁷%0,008%0,00000035

Tahmin her zaman gerçek değerden biraz küçüktür. 100! için hata %0,083, düzeltmeyle %0,000034 olur.

Formülün en pratik kullanımı basamak saymaktır. Basamak sayısı log₁₀(n!) değerinin tam kısmının 1 fazlasıdır ve Stirling'in logaritması kolayca hesaplanır: log₁₀(100!) ≈ 157,97 çıktığı için 100! 158 basamaklıdır, aracın verdiği 158 ile aynı.

Faktöriyel hesaplama algoritması: Python, C# ve taşma sınırı

Faktöriyel algoritması 1'den başlayan bir sonucu 2'den n'ye kadar her sayıyla çarpan tek bir döngüdür (sonuc = 1; for i = 2..n: sonuc = sonuc × i). n = 0 ve n = 1'de döngü hiç çalışmaz ve sonuç 1 kalır, bu da 0! = 1 tanımıyla uyumludur.

Özyinelemeli yazımda fonksiyon kendini bir küçük sayıyla çağırır: f(n) = n × f(n − 1), durma koşulu f(0) = 1. İki yazım aynı sonucu verir; döngü çok büyük n'de çağrı yığınını doldurmadığı için daha güvenlidir.

Asıl sorun sonucun sığdığı sayı türüdür. Microsoft'un C# belgesine göre long türü en çok 9.223.372.036.854.775.807 değerini tutar; bu da 2⁶³ − 1'dir ve üslü sayılar tablosundaki 2⁶³ = 9.223.372.036.854.775.808 değerinden 1 eksiktir. 20! = 2.432.902.008.176.640.000 bu sınıra sığar, 21! = 51.090.942.171.709.440.000 sığmaz. C#'ta daha büyük değerler için BigInteger kullanılır.

Kayan noktalı sayı türü (IEEE 754 çift duyarlıklı, JavaScript'te Number, C#'ta double) en çok yaklaşık 1,8 × 10³⁰⁸ gösterebildiği için 170! = 7,2574156 × 10³⁰⁶ bu sınıra sığar, 171! = 1,2410181 × 10³⁰⁹ sığmaz. Python'un math.factorial fonksiyonu tam sayı döndürür ve bu sınıra takılmaz.

Üssü iki basamakla gösteren hesap makinelerinde en büyük sayı 10¹⁰⁰'ün hemen altıdır. 69! = 1,7112245 × 10⁹⁸ bu yüzden ekrana sığar, 70! = 1,1978572 × 10¹⁰⁰ hata verir. Bilimsel hesap makinesindeki x! tuşu bu yüzden küçük n'ler için uygundur; daha büyük değerler için sayfanın başındaki araç 10.000!'e kadar tam sonuç verir.

Kesirli ve negatif sayıların faktöriyeli olur mu?

Faktöriyel yalnız 0 ve pozitif tam sayılar için tanımlıdır; kesirli sayılar için yerine gama fonksiyonu kullanılır ve x! yerine Γ(x + 1) yazılır. Bu araç gama fonksiyonunu hesaplamaz.

En bilinen değer 1/2'nin "faktöriyeli"dir. DLMF'nin 5.4.6 eşitliğine göre Γ(1/2) = √π'dir. Γ(z + 1) = z × Γ(z) bağıntısı faktöriyeldeki n! = n × (n − 1)! kuralının aynısıdır, bu yüzden Γ(3/2) = 1/2 × √π ≈ 0,8862 olur. Bir adım daha uygulanınca 3,5 için Γ(4,5) = 3,5 × 2,5 × 1,5 × 0,5 × √π ≈ 11,6317 çıkar; bu değer 3! = 6 ile 4! = 24 arasındadır.

Negatif tam sayılarda (−1, −2, …) gama fonksiyonu da tanımsızdır, çünkü geriye doğru bölme 0!'dan sonra 0'a bölmeye varır: (−1)! = 0! ÷ 0 olmalıydı. Negatif kesirli sayılarda (−1/2 gibi) ise gama fonksiyonunun bir değeri vardır.

Sık sorulan sorular

0 faktöriyel neden 1'dir?

n! = n × (n − 1)! bağıntısının n = 1 için de geçerli olması gerekir: 1! = 1 × 0! olduğundan 0! = 1'dir. Hiç eleman olmayan kümenin tek bir dizilişi olduğu için de böyledir.

Negatif sayıların faktöriyeli var mı?

Hayır. Faktöriyel yalnız 0 ve pozitif tam sayılar için tanımlıdır. Ondalık sayılar için gama fonksiyonu kullanılır, bu araç onu hesaplamaz.

Faktöriyel nerede kullanılır?

Permütasyon ve kombinasyon hesaplarında, olasılıkta ve seri açılımlarında. Örneğin 5 kişi bir sıraya 5! = 120 farklı şekilde dizilir.

7 faktöriyel kaçtır?

7! = 7 × 6 × 5 × 4 × 3 × 2 × 1 = 5.040'tır. 6! = 720 biliniyorsa kısa yol 7 × 720 = 5.040'tır.

Kaynak ve yöntem

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.

Bu aracı sitenize ekleyin

Kodu sitenizin HTML'ine yapıştırın; araç sayfanızda çalışır, çerçeve yüksekliği içeriğe göre kendiliğinden ayarlanır. Ücretsizdir, reklam ve çerez içermez.

Önizleme Boyut ve tema seçerek kod alın

Bu sayfa hakkında

Son güncelleme
Yöntem
Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
Düzeltme
Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
Öneri
Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin