Permütasyon hesaplama

Kısa cevap

Permütasyon, sıranın önemli olduğu seçimlerin sayısıdır: P(n, r) = n! ÷ (n − r)!. 10 kişiden birinci, ikinci ve üçüncü 10 × 9 × 8 = 720 farklı şekilde seçilir. Sıra önemli değilse kombinasyon kullanılır; aynı seçimde bu sayı 120'ye düşer.

Permütasyon hesaplama

Yazdıkça hesaplar

r, n'den büyük olamaz

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Adres çubuğundaki bağlantı bu hesabı aynı değerlerle açar.

P(10, 3)

720

10 elemandan 3 tanesi sıra önemli olacak biçimde 720 farklı şekilde dizilir.

Basamak sayısı3
Adım adım çözüm
  1. P(n, r) = n! ÷ (n − r)!
  2. P(10, 3) = 10! ÷ 7!
  3. = 10 × 9 × 8 = 720

Bu hesaplama işinize yaradı mı?

Nasıl hesaplanır?

P(n, r) = n! ÷ (n − r)!Örnek: P(10, 3) = 10! ÷ 7! = 10 × 9 × 8 = 720

P(n, n) = n!Örnek: P(5, 5) = 120

Sık aranan permütasyonlar

Permütasyon formülü: 3'ün 2'li, 5'in 4'lü permütasyonu kaç?

3'ün 2'li permütasyonu 6, 5'in 2'li permütasyonu 20, 5'in 4'lü permütasyonu 120 eder. Formül P(n, r) = n! ÷ (n − r)! olsa da elle hesaplarken faktöriyele gerek yoktur: n'den başlayıp geriye doğru r tane sayıyı çarparsınız. Küçük n değerlerinde bu çarpımlar ezberlenen çarpım tablosu sayesinde akılda yapılır.

Sık sorulan permütasyonlar ve çarpım açılımı
GösterimÇarpılan sayılarSonuç
P(3, 2)3 × 26
P(5, 2)5 × 420
P(5, 4)5 × 4 × 3 × 2120
P(6, 3)6 × 5 × 4120
P(8, 3)8 × 7 × 6336
P(12, 4)12 × 11 × 10 × 911.880

Küçük bir örnekte bütün dizilişleri yazıp sayıyı görmek formülü anlamanın en kısa yoludur. A, B ve C harflerinden ikisini sıralı seçerseniz AB, AC, BA, BC, CA, CB çıkar: tam 6 tane. AB ile BA ayrı sayılır, çünkü ilk sıradaki harf farklıdır.

Tablodaki P(5, 4) ile P(5, 5) aynı sonucu (120) verir. 5 kişiden 4'ünü sıraya dizdiğinizde dışarıda kalan tek kişinin yeri de belli olur, bu yüzden 4'lü ve 5'li dizilişlerin sayısı eşittir. Genel kural: P(n, n − 1) = P(n, n) = n!.

Tablo dışındaki değerleri araçta bulabilirsiniz. 12'nin 4'lü permütasyonu çarpım adımlarıyla açılır.

Permütasyon hangi durumlarda kullanılır?

Seçtiğiniz elemanları bir sıraya koyuyor ya da her birine ayrı bir görev veriyorsanız permütasyon kullanılır; sonucu 1., 2., 3. diye numaralı bir listeyle yazıyorsanız bu bir permütasyondur.

  • 8 koşucunun yarıştığı bir finalde altın, gümüş ve bronz madalyanın dağılımı: P(8, 3) = 336.
  • 6 farklı kitabın rafa dizilişi: P(6, 6) = 6! = 720.
  • 12 üyeli bir kulüpten başkan, başkan yardımcısı ve sayman seçimi: P(12, 3) = 1.320.
  • Rakamları birbirinden farklı üç basamaklı sayılar: 0-9 rakamlarıyla P(10, 3) = 720 diziliş var, ama 0 ile başlayan 72 tanesi (P(9, 2)) üç basamaklı sayı değildir. Cevap 720 − 72 = 648.

Son örnekteki gibi bir kısıt varsa formülü doğrudan uygulamak yanlış sonuç verir. Önce kısıtlı konumu (burada ilk basamağı) yerleştirin ya da kısıtı bozan dizilişleri toplamdan çıkarın.

Seçilenlerin sırası önemli değilse, yani yalnız bir grup oluşturuyorsanız, aynı soru kombinasyonla çözülür ve sonuç r! kadar küçülür. İki kavramın ayrımını örnek tablosuyla görmek için sıra gözetmeyen seçimlerin kombinasyon formülünü anlatan sayfaya bakın.

Tekrarlı permütasyon formülü: harfleri tekrar eden kelimeler

Dizilecek elemanların bir kısmı aynıysa toplam diziliş sayısı, tekrar eden her grubun faktöriyeline bölünür: n! ÷ (n₁! × n₂! × …). ANKARA kelimesinin harfleri 720 ÷ 6 = 120 farklı biçimde dizilir, çünkü 3 A'nın kendi aralarında yer değiştirmesi yeni bir kelime üretmez.

Bu bölme, NIST'in matematiksel işlevler kütüphanesinde çok terimli katsayı olarak tanımlanan sayıdır. Aşağıdaki sonuçlar faktöriyel değerleriyle hesaplandı. İlk iki satır ayrıca bütün dizilişler tek tek üretilip sayılarak kontrol edildi.

Tekrarlı permütasyon örnekleri
DizilenEleman sayısıTekrar edenlerHesapSonuç
ANKARA6A: 36! ÷ 3!120
KELEBEK7K: 2, E: 37! ÷ (2! × 3!)420
MATEMATİK9M: 2, A: 2, T: 29! ÷ (2! × 2! × 2!)45.360
112233371: 2, 2: 2, 3: 37! ÷ (2! × 2! × 3!)210

Türkçe kelimelerde i ile İ'nin ayrı harf olduğunu unutmayın: MATEMATİK'te tek bir İ var, tekrar eden harfler M, A ve T. Rakam dizilerinde de aynı kural geçerli. 1122333 rakamlarının yerini değiştirerek yazılabilecek 7 basamaklı sayıların sayısı tablodaki son satırdadır. 0 içeren dizilerde 0 ile başlayanları ayrıca çıkarmanız gerekir. Araç bu bölmeyi kendisi yapmaz, ama 1'den 20'ye faktöriyel değerlerini veren tablodan pay ve paydayı alabilirsiniz.

Elemanlar tekrar seçilebiliyorsa: nʳ

"Tekrarlı permütasyon" adı bazı kaynaklarda başka bir soru için kullanılır: aynı eleman birden fazla kez seçilebiliyorsa her konum için n seçenek vardır ve sonuç nʳ olur. 4 haneli bir PIN 10⁴ = 10.000 farklı biçimde yazılır. Rakamlar tekrar edemeseydi bu sayı P(10, 4) = 5.040 olurdu. 29 harfli Türk alfabesiyle 3 harfli kodların sayısı 29³ = 24.389. Bu tür kuvvetleri 10 üzeri 4 gibi kuvvetleri hesaplayan araçla bulursunuz; kısa PIN'lerin neden kolay tahmin edildiğini de 4 haneli PIN ve akılda kalan şifre bölümünde okuyabilirsiniz.

Dairesel permütasyon: yuvarlak masaya kaç farklı şekilde oturulur?

n kişi yuvarlak bir masaya (n − 1)! farklı biçimde oturur. 6 kişi için bu 120 eder. Düz bir sıradaki 6! = 720 dizilişin her biri, masada herkes bir sandalye kaydığında aynı oturuşa döndüğü için 6'ya bölünür.

Formülün mantığı şöyle: masada baş köşe olmadığından bir kişiyi herhangi bir sandalyeye oturtup sabitlersiniz, kalan n − 1 kişi onun sağından başlayarak düz bir sıra gibi dizilir. 8 kişilik bir masada bu 7! = 5.040 demektir.

Koşullu yuvarlak masa soruları

6 kişiden belirli iki kişinin (A ile B) yan yana oturması isteniyorsa ikisini tek kişi gibi düşünün: 5 "kişi" dairede (5 − 1)! = 24 biçimde oturur, A ile B de kendi aralarında 2 biçimde yer değiştirir. Sonuç 24 × 2 = 48. Yan yana oturmamaları istenirse bunu toplamdan çıkarırsınız: 120 − 48 = 72.

Kolye ve anahtarlık sorularında bir kural daha eklenir. Halka ters çevrilebildiği için saat yönündeki dizilişle ters yöndeki aynı sayılır ve sonuç ikiye bölünür: 6 farklı boncuk bir kolyeye 120 ÷ 2 = 60 biçimde dizilir. Masada bu bölme yapılmaz, çünkü sağınızda ve solunuzda oturan kişiler yer değiştirince oturuş gerçekten değişir.

Permütasyon soruları: yan yana, başta ve sonda koşulları

Koşullu permütasyon sorularında önce kısıtlı kişileri ya da konumları yerleştirin, sonra kalanları serbestçe dizin. Aşağıdaki örneklerde A ve B'nin de bulunduğu 6 kişi düz bir sıraya diziliyor. Kısıtsız diziliş sayısı 6! = 720.

  1. A ile B yan yana: ikisi tek blok olur, 5 birim 5! biçimde, blok kendi içinde 2! biçimde dizilir. Cevap 120 × 2 = 240.
  2. A ile B yan yana değil: toplamdan yan yana olanlar çıkarılır, 720 − 240 = 480.
  3. A en başta: kalan 5 kişi 5! = 120 biçimde dizilir.
  4. A en başta, B en sonda: aradaki 4 kişi için 4! = 24.
  5. A, B'nin solunda (hemen yanında olmak zorunda değil): her dizilişte ya A soldadır ya B. Simetri nedeniyle cevap toplamın yarısı, 360.

Rakamları farklı dört basamaklı çift sayılar

Bu soruda iki kısıt var: ilk basamak 0 olamaz, son basamak çift olmalı. Son basamağı iki duruma ayırın. Son basamak 0 ise ilk üç basamak kalan 9 rakamdan P(9, 3) = 504 biçimde dizilir. Son basamak 2, 4, 6 ya da 8 ise ilk basamak için 0 ve son basamak dışında 8 rakam kalır, ortadaki iki basamak da kalan 8 rakamdan P(8, 2) = 56 biçimde seçilir: 4 × 8 × 56 = 1.792. Toplam 504 + 1.792 = 2.296.

Kontrol yöntemi

Koşullu bir cevaptan emin değilseniz soruyu küçültüp dizilişleri elle yazın. 3 kişide A ile B'nin yan yana olduğu dizilişler ABC, BAC, CAB, CBA olmak üzere 4 tanedir. Formül de 2! × 2! = 4 verir. Formül küçük durumda tutuyorsa büyük durumda da kurgunuz büyük ihtimalle doğrudur. Bu sayfadaki bütün cevaplar ayrıca 1000 ile 9999 arasındaki sayılar ve 6 kişinin 720 dizilişi tek tek taranarak sayıldı ve aynı sonucu verdi.

Hesap makinesinde ve Excel'de permütasyon hesaplama

Bilimsel hesap makinelerinde permütasyon nPr tuşuyla, Excel'de =PERMÜTASYON(sayı; sayı_seçilen) işleviyle hesaplanır. nPr tuşu olmayan bir makinede P(n, r) için n'den geriye doğru r sayıyı çarpmanız yeter: P(10, 3) için 10 × 9 × 8 = 720.

nPr tuşunun yeri ve basılış sırası modelden modele değiştiği için kendi makinenizin kılavuzuna bakın. Tarayıcıda çalışan dört işlemli çevrim içi hesap makinesinde nPr tuşu yok, ama çarpım yöntemiyle aynı sonuca ulaşırsınız.

Microsoft'un açıklamasına göre PERMÜTASYON işlevi bağımsız değişkenlerin ondalık kısmını atar ve seçilen sayı toplamdan büyükse #SAYI! hatası verir. Belgedeki örnekte =PERMÜTASYON(100; 3) sonucu 970.200'dür. Bu sayfadaki araç da aynı değeri verir. Elemanların tekrar seçilebildiği durum için PERMÜTASYONA işlevi vardır ve nʳ hesaplar: =PERMÜTASYONA(3; 2) sonucu 9.

Sonuçlar hızla büyür. P(20, 20), yani 20!, 2.432.902.008.176.640.000 eder ve 19 basamaklıdır. P(60, 20) ise 35 basamaklıdır. Araç 30 basamağı aşan sonuçları bilimsel gösterimle verir ve sonuç tablosunda ilk 20 ile son 10 basamağı ayrıca yazar: 60'ın 20'li permütasyonunu açarak görebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Permütasyon formülü nedir?

P(n, r) = n! ÷ (n − r)!. Pratikte n'den başlayıp r tane azalan sayı çarpılır: P(7, 3) = 7 × 6 × 5 = 210.

P(n, 0) kaçtır?

1'dir. Hiç eleman seçmemenin tek bir yolu vardır.

5 kişi bir sıraya kaç farklı şekilde oturur?

5! = 120 farklı şekilde. Bu, P(5, 5) permütasyonudur.

5'in 2'li permütasyonu kaçtır?

P(5, 2) = 5 × 4 = 20'dir. 5 kişiden bir başkan ve bir yardımcı 20 farklı şekilde seçilir; görev ayrımı yoksa C(5, 2) = 10 olur.

Kaynak ve yöntem

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.

Bu aracı sitenize ekleyin

Kodu sitenizin HTML'ine yapıştırın; araç sayfanızda çalışır, çerçeve yüksekliği içeriğe göre kendiliğinden ayarlanır. Ücretsizdir, reklam ve çerez içermez.

Önizleme Boyut ve tema seçerek kod alın

Bu sayfa hakkında

Son güncelleme
Yöntem
Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
Düzeltme
Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
Öneri
Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin