Nasıl hesaplanır?
Kâr marjı = (satış − alış) ÷ satış × 100Örnek: (100 − 80) ÷ 100 × 100 = %20
Maliyet üzeri kâr = (satış − alış) ÷ alış × 100Örnek: (100 − 80) ÷ 80 × 100 = %25
Marja göre satış fiyatı = alış ÷ (1 − marj ÷ 100)Örnek: 80 ÷ 0,80 = 100 TL
Sık yapılan hesaplar
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 80 TL'ye alınan 100 TL'ye satılırsa kâr | 20,00 TL |
| 250 TL maliyet, 400 TL satış kâr marjı | 150,00 TL |
| 100 TL maliyete %30 kâr marjı | 142,86 TL |
| 100 TL maliyete %30 kâr ekleme | 130,00 TL |
| 1.500 TL maliyete %25 marj | 2.000,00 TL |
Kâr yüzdesi alışa göre mi satışa göre mi hesaplanır?
Kâr tutarı satış fiyatından maliyet çıkarılarak bulunur; yüzdeyi satışa bölerseniz kâr marjı, maliyete bölerseniz maliyet üzeri kâr oranı çıkar. 1.200 TL'ye alınıp 1.500 TL'ye satılan üründe kâr 300 TL: bu, satışın %20'si, maliyetin %25'idir.
İki oran aynı sayıyı başka paydaya böldüğü için hep farklı çıkar ve karıştırıldığında fiyat yanlış kurulur. "Yüzde 25 kârla satıyorum" diyen bir satıcı maliyete %25 ekliyorsa marjı %20'dir. Aşağıdaki tablo iki oranı birbirine çevirir:
| Oran | Bu oran marjsa maliyete eklenecek | Bu oran maliyete eklenirse marj |
|---|---|---|
| %5 | %5,26 | %4,76 |
| %10 | %11,11 | %9,09 |
| %15 | %17,65 | %13,04 |
| %20 | %25 | %16,67 |
| %25 | %33,33 | %20 |
| %30 | %42,86 | %23,08 |
| %40 | %66,67 | %28,57 |
| %50 | %100 | %33,33 |
| %60 | %150 | %37,5 |
| %75 | %300 | %42,86 |
| %100 | Olmaz (satışın tamamı kâr olamaz) | %50 |
Tabloyu soldan sağa okuyun: %25 marj için maliyete %33,33, %50 marj için %100 eklemek gerekir. Marj %100'e hiç ulaşamaz, çünkü satış fiyatının tamamı kâr olsaydı maliyet sıfır olurdu. Maliyet üzeri kâr ise sınırsız büyüyebilir.
Elle kontrol için tek bağıntı yeter: markup = marj ÷ (1 − marj). %20 marjda 0,20 ÷ 0,80 = 0,25 çıkar. Bir teklifte ya da sözleşmede "yüzde kaç kâr" geçiyorsa hangisinin kastedildiğini sorun; aynı cümle iki farklı fiyat anlamına gelebilir.
Maliyete yüzde 30 kâr koyunca satış fiyatı ne olur?
Maliyeti 1,30 ile çarparsanız maliyet üzerine %30 kâr koymuş olursunuz; satış fiyatında %30 kâr marjı istiyorsanız maliyeti 0,70'e bölmeniz gerekir. 250 TL maliyetli üründe ilki 325 TL, ikincisi 357,14 TL fiyat verir.
| Maliyet | Maliyete %30 ekle: fiyat | Birim kâr | %30 marj: fiyat | Birim kâr |
|---|---|---|---|---|
| 50 TL | 65 TL | 15 TL | 71,43 TL | 21,43 TL |
| 100 TL | 130 TL | 30 TL | 142,86 TL | 42,86 TL |
| 250 TL | 325 TL | 75 TL | 357,14 TL | 107,14 TL |
| 500 TL | 650 TL | 150 TL | 714,29 TL | 214,29 TL |
| 1.000 TL | 1.300 TL | 300 TL | 1.428,57 TL | 428,57 TL |
| 2.500 TL | 3.250 TL | 750 TL | 3.571,43 TL | 1.071,43 TL |
Aradaki fark maliyet büyüdükçe TL olarak büyür: 2.500 TL'lik üründe iki yöntemin fiyatları arasında 321,43 TL var. Kendi maliyetinizle maliyete göre %30 marjlı satış fiyatını açıp tutarı değiştirebilirsiniz.
Yüzde 100 kâr ne demek?
Maliyet üzerinden söyleniyorsa fiyatın maliyetin iki katı olması demektir: 250 TL'lik ürün 500 TL'ye satılır, marj %50 olur. Satış üzerinden %100 kâr marjı ise yukarıda anlatılan nedenle mümkün değil.
KDV dahil fiyatla kâr hesaplanır mı?
KDV mükellefiyseniz hayır. Kâr KDV hariç satıştan KDV hariç maliyet çıkarılarak bulunur. KDV'yi müşteriden devlet adına toplarsınız ve alışta ödediğiniz KDV'yi düştükten sonra kalanı vergi dairesine yatırırsınız.
Örnek: ürünü 1.200 TL'ye (1.000 TL + %20 KDV) alıp 1.800 TL'ye (KDV dahil) sattınız. KDV dahil fiyatlarla kâr 600 TL görünür. KDV hariç fiyatlarla gerçek kâr 500 TL'dir (satış 1.500 TL, maliyet 1.000 TL). Aradaki 100 TL, satışta hesaplanan 300 TL KDV'den alışta ödenen 200 TL düşüldükten sonra vergi dairesine ödenecek tutardır. Bu mahsubun kuralını devlete ödenecek KDV'nin nasıl bulunduğunu anlatan bölümde bulabilirsiniz.
Alış ve satış aynı KDV oranındaysa marj iki hesapta da %33,33 çıkar; yanılgı oranda değil tutarda: KDV dahil hesap, kârı ödenecek KDV kadar şişiriyor. Aylık kâr tahmini yaparken bu fark birikir.
Alışta ödediğiniz KDV'yi indiremezsiniz; o tutar maliyetinizin parçasıdır. Aynı ürünü 1.200 TL'ye alıp KDV'siz 1.500 TL'ye satan birinin kârı 300 TL, marjı %20 olur.
Trendyol gibi pazaryerlerinde net kâr nasıl hesaplanır?
Pazaryerinde net kâr, KDV hariç satış tutarından KDV hariç komisyon, kargo ve ürün maliyeti çıkarılarak bulunur. Örnek varsayımlarla, 750 TL'ye (KDV dahil) satılan, 350 TL'ye (KDV dahil) alınmış bir üründe %18 komisyon ve 80 TL kargoyla net kâr (gelir vergisi öncesi) 131,67 TL, marj %21,07 olur.
| Kalem | Tutar |
|---|---|
| Satış (KDV hariç) | 625 TL |
| Komisyon %18 (KDV hariç) | − 135 TL |
| Kargo (KDV hariç) | − 66,67 TL |
| Ürün maliyeti (KDV hariç) | − 291,67 TL |
| Net kâr | 131,67 TL |
Aynı ürüne yalnız alış ve satış fiyatıyla bakıldığında kâr 400 TL, marj %53,33 görünür. Komisyon, kargo ve KDV hesaba girince TL olarak kâr %67,08 azalıyor. Komisyon oranı kategoriye ve satıcı sözleşmesine göre değişir. Buradaki %18 yalnız örnektir; kendi oranınızı satıcı panelinden alın.
Kampanya planlarken başabaş fiyatı bilmek işe yarar: bu örnekte KDV dahil 548,47 TL altındaki her satış zarar yazar. Kendi rakamlarınızla pazaryeri komisyonu düşülmüş net kârı ve başabaş fiyatını ayrı bir araçta hesaplayabilirsiniz. İndirim yapınca kârın yüzde kaç eridiğini ise indirimin satıcı kârına etkisini gösteren örnek anlatıyor.
Brüt kâr, net kâr ve cirodan kâr oranı nasıl bulunur?
Brüt kâr satışlardan yalnız satılan malın maliyeti düşülerek, net kâr bunun üzerine kira, personel, enerji gibi işletme giderleri de düşülerek bulunur. Yıllık KDV hariç 2.400.000 TL ciro yapan, 1.500.000 TL mal maliyeti ve 540.000 TL işletme gideri olan bir işletmede brüt kâr 900.000 TL, vergi öncesi net kâr 360.000 TL eder.
| Kademe | Tutar | Ciroya oranı (marj) |
|---|---|---|
| Brüt kâr (ciro − mal maliyeti) | 900.000 TL | %37,5 |
| Vergi öncesi net kâr (− işletme giderleri) | 360.000 TL | %15 |
| Vergi sonrası net kâr (şirket, %25 kurumlar vergisi) | 270.000 TL | %11,25 |
"Cironun yüzde kaçı kâr" sorusunun cevabı tablonun son sütunudur ve hangi kademeyi sorduğunuza göre %37,5 ile %11,25 arasında değişir.
İşletme şirketse vergi öncesi kârdan 90.000 TL kurumlar vergisi hesaplanır; şirket kazancının kurumlar vergisini ihracat indirimi ve asgari vergi kontrolüyle ayrıca görebilirsiniz. Şahıs işletmesinde aynı kâr, dilimli gelir vergisi tarifesine girer ve oran kâr büyüdükçe artar.
Hisse ya da altın alım satımında kâr zarar yüzdesi nasıl hesaplanır?
Yatırımda kâr yüzdesi, kârın alış tutarına bölünmesiyle bulunur. Burada maliyet üzeri kâr oranı kullanılır. Komisyon dahil 4.250 TL'ye alıp 5.100 TL'ye sattığınız hissede kâr 850 TL, getiri %20 olur. Payı elde tuttuğunuz sürede aldığınız temettü bu hesaba girmez; hisse başına brüt tutardan %15 stopaj düşülerek bulunan net temettü tutarı ayrıca hesaplanır.
Zararda oranlar simetrik değil. 100 TL'ye alınan bir varlık 50 TL'ye düştüğünde zarar %50'dir, ama 50 TL'den yeniden 100 TL'ye çıkması için %100 artması gerekir. "Yarı yarıya düştü, yarı yarıya çıkarsa zararı kapatırım" hesabı bu yüzden tutmaz.
Aynı hisseyi ya da altını farklı fiyatlardan birkaç kez aldıysanız alış fiyatı olarak tek bir alımı değil ağırlıklı ortalamayı kullanın; farklı fiyatlı alımların ortalama maliyetini bulduktan sonra kâr hesabı bu sayfada yapılır. Alış ve satıştaki komisyonu tutarlara ekleyip çıkarmazsanız kâr olduğundan büyük görünür.
Katılım bankası kâr payı bu hesap değil
"Kâr payı hesaplama" diye aranan şey çoğu zaman katılma hesabının getirisidir ve alım satım kârından farklı hesaplanır: anapara, kâr payı oranı ve gün sayısıyla bulunur, üzerinden stopaj kesilir. Örnek olarak yıllık %40 kâr payı oranı varsayılırsa 1.000.000 TL'nin 30 günlük net kâr payı 27.123,29 TL eder. Gerçek oran bankaya ve döneme göre değişir; kendi oranınızla katılma hesabı ve mevduat getirisini hesaplayabilirsiniz.
Excel'de kâr ve kâr marjı formülü
A sütununa maliyeti, B sütununa KDV hariç satış fiyatını yazdıysanız kâr için =B2-A2, kâr marjı için =(B2-A2)/B2, maliyet üzeri kâr için =(B2-A2)/A2 yeterli. Oran hücrelerini yüzde biçimine alın. Aksi halde %20 yerine 0,2 görürsünüz.
Hedef orandan fiyat bulmak için C2'ye oranı (%30 için 30% ya da 0,3) yazın:
- İstenen marja göre fiyat:
=A2/(1-C2) - Maliyete oran ekleyerek fiyat:
=A2*(1+C2) - Elinizdeki fiyat KDV dahilse önce KDV'yi ayırın:
=B2/1,2(%20 KDV için)
Sonucu denetlemek için iki sütun ekleyin: marj ÷ (1 − marj) formülü maliyet üzeri kâr sütunuyla aynı sayıyı vermeli. Vermiyorsa bir satırda KDV dahil fiyat kalmıştır ya da satış ve maliyet sütunları yer değiştirmiştir. Satış maliyetin altındaysa formüller eksi sonuç verir; HesapYapın aracı bu durumda sonucu "zarar" diye gösterir: 100 TL maliyetli ürünün 50 TL'ye satışı örneğinde olduğu gibi.
Sık sorulan sorular
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Kâr tutarı satış fiyatına bölünüp 100 ile çarpılır. 60 TL'ye alınıp 100 TL'ye satılan üründe marj 40 ÷ 100 × 100 = %40'tır.
Maliyete yüzde kaç eklersem %25 kâr marjı elde ederim?
%33,33 eklemeniz gerekir. Genel kural: markup = marj ÷ (100 − marj) × 100; 25 ÷ 75 × 100 = %33,33.
Kâr yüzdesi hesaplanırken alış mı satış mı esas alınır?
İkisi de kullanılır, önemli olan hangisini söylediğinizi belirtmektir. Muhasebede kâr marjı satışa göre, fiyatlandırmada maliyet üzeri kâr alışa göre hesaplanır.
Ticarette kâr nasıl hesaplanır?
Satış fiyatından alış fiyatı çıkarılınca brüt kâr bulunur. Kargo, pazaryeri komisyonu ve kira gibi giderler de düşülünce net kâra ulaşılır. Hesabı KDV hariç tutarlarla yapın.
Kaynak ve yöntem
- Kâr marjı ve maliyet üzeri kâr bağıntıları (maliyet muhasebesi)
- SPL (Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu), Finansal Yönetim ve Mali Analiz çalışma notu: brüt kâr ve kâr marjı
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin