Nasıl hesaplanır?
log_b(x) = y ⇔ bʸ = xÖrnek: log₃ 81 = 4, çünkü 3⁴ = 81
Taban değiştirme: log_b(x) = ln x ÷ ln bÖrnek: log₅ 125 = ln 125 ÷ ln 5 = 3
log(a × b) = log a + log b; log(aⁿ) = n × log aÖrnek: log 200 = log 2 + log 100 ≈ 2,301
Sık aranan logaritmalar
| Soru | Cevap |
|---|---|
| log 2 kaçtır? | 0,301029995664 |
| log 1000 kaçtır? | 3 |
| ln 10 kaçtır? | 2,30258509299 |
| log₂ 1024 kaçtır? | 10 |
| log₃ 81 kaçtır? | 4 |
| log 0,01 kaçtır? | −2 |
log 1, log 10, log 2 ve log 5 kaçtır?
log 1 = 0 ve log 10 = 1'dir. log 2 ≈ 0,30103, log 3 ≈ 0,47712, log 4 ≈ 0,60206, log 5 ≈ 0,69897 eder. Tabanı yazılmayan log, 10 tabanındaki logaritmadır; "log 10 tabanında 2" araması da log 2'yi sorar.
log 1'in 0 çıkması tabana bağlı değildir. Hangi pozitif tabanı seçerseniz seçin, sıfırıncı kuvvet 1 verir: 10⁰ = 1, 2⁰ = 1, e⁰ = 1. Bu yüzden ln 1 ve log₂ 1 de 0'dır. NIST'in matematiksel işlevler kütüphanesi (DLMF §4.2) aynı şeyi "ln z'nin tek sıfırı z = 1'dir" diye yazar.
log 10 = 1 de aynı mantıktan gelir: bir sayının kendi tabanındaki logaritması 1'dir, çünkü 10¹ = 10. Doğal logaritmada bunun karşılığı ln e = 1 eşitliğidir; ln 10 ise 1 değil, yaklaşık 2,30259 eder.
| Sayı | log (10 tabanı) | ln (e tabanı) | log₂ |
|---|---|---|---|
| log 1 | 0 | 0 | 0 |
| log 2 | 0,30103 | 0,69315 | 1 |
| log 3 | 0,47712 | 1,09861 | 1,58496 |
| log 4 | 0,60206 | 1,38629 | 2 |
| log 5 | 0,69897 | 1,60944 | 2,32193 |
| log 6 | 0,77815 | 1,79176 | 2,58496 |
| log 7 | 0,8451 | 1,94591 | 2,80735 |
| log 8 | 0,90309 | 2,07944 | 3 |
| log 9 | 0,95424 | 2,19722 | 3,16993 |
| log 10 | 1 | 2,30259 | 3,32193 |
| log 20 | 1,30103 | 2,99573 | 4,32193 |
| log 50 | 1,69897 | 3,91202 | 5,64386 |
| log 100 | 2 | 4,60517 | 6,64386 |
| log 1000 | 3 | 6,90776 | 9,96578 |
Tablodaki log 7 ≈ 0,8451 değeri diğerlerinden farklıdır: 7'yi 2, 3 ve 10'un çarpımı olarak yazamazsınız, bu yüzden bir sonraki bölümdeki kafadan hesap yöntemiyle bulunmaz.
Logaritmanın yaklaşık değeri kafadan nasıl bulunur?
log 2 ≈ 0,30103 ve log 3 ≈ 0,47712 değerlerini bilmeniz, 2, 3 ve 10'un çarpımı ya da bölümü olarak yazılabilen her sayının logaritmasını bulmaya yeter. Sayıyı çarpanlarına ayırır, çarpımda logaritmaları toplar, bölümde çıkarırsınız.
| Sayı | Ayrıştırma | Kafadan | Araç sonucu |
|---|---|---|---|
| 4 | 2 × 2 | 0,60206 | 0,60206 |
| 5 | 10 ÷ 2 | 0,69897 | 0,69897 |
| 6 | 2 × 3 | 0,77815 | 0,77815 |
| 8 | 2 × 2 × 2 | 0,90309 | 0,90309 |
| 9 | 3 × 3 | 0,95424 | 0,95424 |
| 12 | 2 × 2 × 3 | 1,07918 | 1,07918 |
| 15 | 3 × 10 ÷ 2 | 1,17609 | 1,17609 |
| 0,2 | 2 ÷ 10 | −0,69897 | −0,69897 |
| 250 | 1000 ÷ 4 | 2,39794 | 2,39794 |
İki sütun beşinci ondalığa kadar aynıdır. log 5 için 10'u 2'ye bölmek işe yarar: log 5 = log 10 − log 2 = 1 − 0,30103. 0,2 gibi 1'den küçük sayıların logaritması negatiftir, çünkü 10'un negatif kuvvetleri 1'in altında kalır.
Bir sayının kaç basamaklı olduğunu bulmak
Kafadan hesabın en pratik kullanımı basamak saymaktır. Pozitif bir tam sayının basamak sayısı, 10 tabanındaki logaritmasının tam kısmına 1 eklenerek bulunur. 2¹⁰⁰ için 100 × 0,30103 = 30,103 çıkar, yani 2¹⁰⁰ 31 basamaklıdır. 3⁵⁰ için 50 × 0,47712 = 23,856, sonuç 24 basamak.
Aynı yöntem faktöriyel gibi hızla büyüyen sayılarda da kullanılır; faktöriyelin basamak sayısını Stirling yaklaşımıyla bulmak için logaritma alınır.
Logaritma kuralları ve en sık yapılan üç hata
Çarpımın logaritması logaritmaların toplamı, bölümün logaritması farkı, kuvvetin logaritması da üs ile logaritmanın çarpımıdır. Bu üç kural DLMF §4.8'de 4.8.2, 4.8.4 ve 4.8.6 eşitlikleri olarak geçer ve bütün pozitif sayılarda geçerlidir.
| Kural | Örnek | Hesap | Sonuç |
|---|---|---|---|
| log(a × b) = log a + log b | log(2 × 50) = log 2 + log 50 | 0,30103 + 1,69897 | 2 |
| log(a ÷ b) = log a − log b | log(1000 ÷ 4) = log 1000 − log 4 | 3 − 0,60206 | 2,39794 |
| log(aⁿ) = n × log a | log(2¹⁰) = 10 × log 2 | 10 × 0,30103 | 3,0103 |
| log_b(b) = 1 | log₇ 7 | 7¹ = 7 | 1 |
| log_b(1) = 0 | log₃ 1 | 3⁰ = 1 | 0 |
Kurallar ters yönde de çalışır. Örneğin log 2 + log 50 sorusunda iki sayıyı çarpıp tek logaritma alırsınız: log 100 = 2.
Karıştırılan üç işlem
- Toplamın logaritması. log(2 + 3) = log 5 ≈ 0,69897; log 2 + log 3 ise log 6 ≈ 0,77815 eder. Toplamın logaritmasını parçalayan bir kural yoktur.
- Logaritmaların bölümü. log 8 ÷ log 2 = 3 olur, bu da log₂ 8'dir. log(8 ÷ 2) = log 4 ≈ 0,60206 ile aynı şey değildir.
- log(1000²) ile (log 1000)² farklıdır. Birincisi 2 × 3 = 6, ikincisi 3 × 3 = 9 eder. Kuvvet kuralı yalnız logaritmanın içindeki üsse uygulanır.
Log 2 tabanında 5 kaçtır? Başka tabanlarda hesap
log₂ 5 ≈ 2,32192809489 eder. Yani 2 üzeri 2,32192809489 yaklaşık 5 verir; 5 sayısı 2² = 4 ile 2³ = 8 arasında kaldığı için sonuç 2 ile 3 arasındadır.
Hesap makinesinde log₂ tuşu yoksa taban değiştirme kullanılır: log_b(x) = ln x ÷ ln b. Pay ve paydada 10 tabanındaki log'u kullanmak da aynı sonucu verir, çünkü iki yolda da oran aynıdır (DLMF 4.2.8). log₂ 5 = ln 5 ÷ ln 2 = 1,60944 ÷ 0,69315, ya da log 5 ÷ log 2 = 0,69897 ÷ 0,30103.
| İfade | Taban değiştirme | Sonuç |
|---|---|---|
| log₂ 5 | ln 5 ÷ ln 2 | 2,32192809489 |
| log₂ 10 | ln 10 ÷ ln 2 | 3,32192809489 |
| log₃ 81 | ln 81 ÷ ln 3 | 4 |
| log₅ 125 | ln 125 ÷ ln 5 | 3 |
| log₇ 50 | ln 50 ÷ ln 7 | 2,0103821378 |
| log₄ 100 | ln 100 ÷ ln 4 | 3,32192809489 |
| log₀,₅ 8 | ln 8 ÷ ln 0,5 | −3 |
| log₂ 0,25 | ln 0,25 ÷ ln 2 | −2 |
Taban 1'den küçükse işaret ters döner. log₀,₅ 8 = −3 çıkar, çünkü 0,5'in −3'üncü kuvveti 8'dir. Taban 1 olamaz: 1'in her kuvveti 1 olduğu için başka bir sayıya ulaşılmaz. Taban 0 ya da negatif de seçilemez; araç bu durumlarda uyarı verir.
Bulduğunuz sonucu tabanın üssü yapın. Örneğin log₃ 81 = 4 ise 3⁴ = 81 olmalıdır. Ondalıklı sonuçlarda da aynı kontrol yapılır: 2 üzeri 2,32192809489 yaklaşık 5 vermelidir.
Hesap makinesinde ve Excel'de log nasıl hesaplanır?
Bilimsel hesap makinelerinde log tuşu 10 tabanında, ln tuşu e tabanında logaritma alır. Başka bir taban için sayının logaritmasını tabanın logaritmasına bölersiniz: log₂ 1024 için log 1024 ÷ log 2 = 10. Tuş sırası modele göre değişir; bazı modellerde önce log, sonra sayı yazılır, bazılarında önce sayı yazılıp log tuşuna basılır.
Sitedeki hesap makinesinde log tuşu yoktur, ama xʸ tuşuyla antilog ve kök alınabilir. Hangi işlem için ayrı bir araç gerektiğini sitedeki hesap makinesinin bilimsel işlem sınırları bölümünde görebilirsiniz.
Excel ve programlama dilleri
Microsoft'un LOG işlevi belgesine göre Excel'de LOG(sayı; [temel]) yazılır ve temel boş bırakılırsa 10 kabul edilir. =LOG(1000) 3, =LOG(8; 2) 3 verir. Doğal logaritma için =LN(10) yaklaşık 2,30259 döndürür. Türkçe bölge ayarlarında ondalık ayırıcı virgül olduğu için bağımsız değişkenler noktalı virgülle ayrılır.
Programlama dillerinde tuzak başka yerdedir: Python'da math.log(x) tek bağımsız değişkenle doğal logaritmayı, yani ln'i verir. JavaScript'te de Math.log ln hesaplar. 10 tabanı için math.log10 ve Math.log10 kullanılır. Sonucunuz beklenenden yaklaşık 2,30259 kat büyük çıkıyorsa ln ile log karışmıştır.
Bu sayfadaki araç 10, 2 ve e tabanlarında doğrudan logaritma alır; başka tabanlarda ln x ÷ ln b hesaplar. Sonuç bir tam sayıya çok yakınsa ve taban o kuvvete yükseltildiğinde sayıyı tam veriyorsa, ondalık gürültü atılıp tam sayı gösterilir: log₅ 125 bu yüzden 2,9999999 değil 3 çıkar.
Antilog nedir, nasıl hesaplanır?
Antilog, logaritmanın tersidir: 10 tabanında antilog x = 10ˣ. log 100 = 2 olduğu için antilog 2 = 100'dür. Doğal logaritmanın tersi eˣ'tir; e² ≈ 7,389056099 eder.
| İşlem | Kuvvet | Sonuç |
|---|---|---|
| antilog 2 | 10^2 | 100 |
| antilog 0,5 | 10^0,5 | 3,16227766 |
| antilog 2,5 | 10^2,5 | 316,227766 |
| antilog −1 | 10^−1 | 0,1 |
| antilog 0,30103 | 10^0,30103 | 2,00000002 |
Kesirli üslerde antilog aslında kök almaktır: 10^0,5 = 3,16227766 değeri karekök 10'un ondalık değeriyle aynıdır. Böyle kuvvetleri adım adım görmek için kesirli üslü sayıların hesaplanışına bakabilirsiniz.
log 2'yi 0,30103 olarak yuvarlayıp antilog alırsanız tam 2 yerine 2,00000002 bulursunuz. Fark yuvarlamadan gelir. Logaritmayı bir hesapta ara değer olarak kullanacaksanız en az 5 ondalık tutun.
Logaritmanın mantığı: deprem büyüklüğü ve faizde ikiye katlanma süresi
Logaritma "kaç kez çarpıldı" sorusunu toplama işlemine çevirir. Bu yüzden 1'den milyonlara uzanan değerler kısa bir ölçekte gösterilebilir ve katlanarak büyüyen bir şeyin ne zaman bir eşiği geçeceği hesaplanabilir.
Deprem büyüklüğü bunun bilinen örneğidir. ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu (USGS), büyüklükteki her tam birim artışın sismogramda 10 kat genlik ve yaklaşık 32 kat enerji anlamına geldiğini belirtir. Bu 32, 10^1,5 ≈ 31,6227766 değerine denk gelir. 5 büyüklüğündeki bir depremle 7 büyüklüğündeki arasında 2 birim vardır: genlik 10² = 100, enerji yaklaşık 10³ = 1.000 kat farklıdır.
Para kaç ayda ikiye katlanır?
Aylık %3 bileşik getiriyle paranın ikiye katlanma süresi log₁,₀₃ 2 = 23,45 aydır. Ay tam sayı olduğu için para 24. ayın sonunda 2 katını geçer. Kontrol: 1,03²³ ≈ 1,973586511, 1,03²⁴ ≈ 2,032794106.
Yıllık %40 getiride aynı hesap log₁,₄ 2 ≈ 2,06 yıl verir; 1,4² = 1,96 olduğundan ikinci yıl sonunda henüz 2 katına ulaşılmaz. Faiz oranları örnek varsayımdır. Tutar ve dönem sayısıyla birlikte paranızın bileşik faizle büyümesini ayrı araçta hesaplayabilirsiniz; logaritma yalnız "kaç dönem" sorusunu cevaplar. Diğer matematik hesaplama araçları kök, üs ve kombinasyon gibi komşu işlemleri kapsar.
Sık sorulan sorular
Logaritma ne işe yarar?
Çok büyük ya da çok küçük değerleri karşılaştırmayı kolaylaştırır. pH, deprem büyüklüğü ve desibel logaritmik ölçeklerdir.
Negatif sayının logaritması alınır mı?
Reel sayılarda alınmaz; pozitif bir tabanın hiçbir kuvveti negatif ya da sıfır olmaz. log 0 da tanımsızdır.
log 2 kaçtır?
log 2 ≈ 0,30103'tür. Bu yüzden 2¹⁰ = 1.024 sayısı 10³'e çok yakındır.
log 5 kaçtır?
log 5 ≈ 0,69897'dir. 5 = 10 ÷ 2 olduğundan log 5 = 1 − log 2 ≈ 1 − 0,30103 diye kafadan da bulunur.
Kaynak ve yöntem
- NIST DLMF §4.2: Logaritma ve kuvvet tanımları
- Ortaöğretim matematik dersi öğretim programı (MEB)
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin