Nasıl hesaplanır?
Stopaj = brüt × 0,20; KDV = brüt × KDV oranıÖrnek: 10.000 → stopaj 2.000, KDV 2.000
Tahsil = brüt − stopaj + KDV; netten brüt = net ÷ 0,80Örnek: 8.000 ÷ 0,80 = 10.000
Sık yapılan makbuz hesapları
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 5.000 TL net serbest meslek makbuzu brütü | 6.250,00 TL |
| 25.000 TL brüt makbuz | 25.000,00 TL |
| Şahsa kesilen 10.000 TL makbuz (stopajsız) | 12.000,00 TL |
| Avukat makbuzu 40.000 TL net | 50.000,00 TL |
Serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Makbuza önce brüt ücret yazılır; gelir vergisi stopajı brütün %20'si olarak düşülür, KDV brütün %20'si olarak eklenir ve müşteriden tahsil edilecek tutar bu üç satırdan çıkar. 25.000 TL brüt ücretli bir makbuzda stopaj 5.000 TL, net ücret 20.000 TL, KDV 5.000 TL, tahsil edilecek tutar 25.000 TL olur.
| Makbuz satırı | Nasıl bulunur | Tutar |
|---|---|---|
| Brüt ücret | Anlaşılan hizmet bedeli | 25.000 TL |
| Gelir vergisi stopajı | Brüt × %20, müşteri keser | − 5.000 TL |
| Net ücret | Brüt − stopaj | 20.000 TL |
| KDV | Brüt × %20 | + 5.000 TL |
| Tahsil edilecek | Net ücret + KDV | 25.000 TL |
Stopaj oranı GVK md. 94/2-b ile 2009/14592 sayılı Kararname'nin eki Karar'da %20 olarak yazılıdır. Serbest meslek hizmetleri indirimli oran listelerinde sayılmadıkça KDV'nin genel oranına tabidir ve bu oran 7346 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'ndan beri %20'dir.
İki oran eşit olduğu için tahsil tutarı brütle aynı çıkıyor. Vergiler birbirini götürmüş olmuyor: müşteri size 25.000 TL öder, ayrıca 5.000 TL stopajı sizin adınıza vergi dairesine yatırır. Makbuzun müşteriye toplam maliyeti 30.000 TL'dir ve bunun 5.000 TL'si KDV'dir; müşteri KDV mükellefiyse bu tutarı kendi KDV'sinden indirir.
e-SMM'de de satırlar ayrı görünür. 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği, alınan paranın "varsa vergi tevkifatı tutarları ve katma değer vergisi tutarları ayrıntılı olarak gösterilecek şekilde" yazılmasını ister. 25.000 TL brüt makbuzun hesabını açıp tutarı değiştirerek kendi makbuzunuzu kontrol edebilirsiniz.
Netten brüte makbuz tutarı nasıl bulunur?
Elinize geçmesini istediğiniz net ücreti 0,80'e bölün; çıkan sayı makbuza yazılacak brüt ücrettir. Net 15.000 TL için brüt 18.750 TL olur; stopaj ve KDV ayrı ayrı 3.750 TL, müşteriden tahsil edilecek tutar 18.750 TL.
| İstenen net | Brüt ücret | Stopaj | KDV | Tahsil edilecek |
|---|---|---|---|---|
| 5.000 TL | 6.250 TL | 1.250 TL | 1.250 TL | 6.250 TL |
| 7.500 TL | 9.375 TL | 1.875 TL | 1.875 TL | 9.375 TL |
| 10.000 TL | 12.500 TL | 2.500 TL | 2.500 TL | 12.500 TL |
| 15.000 TL | 18.750 TL | 3.750 TL | 3.750 TL | 18.750 TL |
| 20.000 TL | 25.000 TL | 5.000 TL | 5.000 TL | 25.000 TL |
| 25.000 TL | 31.250 TL | 6.250 TL | 6.250 TL | 31.250 TL |
| 30.000 TL | 37.500 TL | 7.500 TL | 7.500 TL | 37.500 TL |
| 40.000 TL | 50.000 TL | 10.000 TL | 10.000 TL | 50.000 TL |
| 50.000 TL | 62.500 TL | 12.500 TL | 12.500 TL | 62.500 TL |
| 100.000 TL | 125.000 TL | 25.000 TL | 25.000 TL | 125.000 TL |
Sonucu iki yoldan kontrol edin. Brütün %80'i istediğiniz nete eşit çıkmalı. Stopaj ve KDV satırları da birbirine eşit olmalı; biri farklıysa oranlardan birini yanlış seçmişsinizdir.
Excel'de net tutar A2 hücresindeyse B2'ye =A2/0,8 (brüt), C2'ye =B2*0,2 (stopaj), D2'ye =B2*0,2 (KDV), E2'ye =B2-C2+D2 (tahsil) yazıp satırı aşağı çekmeniz yeterli. Stopaj kesilmeyen müşteriler için C sütununu 0 yapın.
Bu bölme yalnız makbuzda işe yarar. Ücretli çalışanın bordrosunda SGK primi ve dilimli vergi araya girdiği için maaşta netten brüte geçişin ayrı bir hesabı var.
Şahsa kesilen makbuzda stopaj olur mu?
Olmaz. Stopajı ödemeyi yapan keser ve GVK md. 94 bu yükümlülüğü yalnız saydığı ödeyicilere verir: kamu idareleri, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernek ve vakıflar, kooperatifler, gerçek usulde vergilendirilen tüccar ve serbest meslek erbabı, bilanço ya da zirai işletme hesabına göre defter tutan çiftçiler. Bir kişiye kestiğiniz makbuzda stopaj satırı sıfırdır.
KDV ise müşterinin kim olduğuna bakmaz. Bir kişiye kesilen 10.000 TL brüt makbuzda KDV 2.000 TL eklenir ve tahsil tutarı 12.000 TL olur. Elinize 10.000 TL geçsin istiyorsanız brüt kişiye kesilen makbuzda 10.000 TL, şirkete kesilen makbuzda 12.500 TL yazılır. İlk durumu şahsa kesilen stopajsız makbuzun hesabında adım adım görebilirsiniz.
KDV'yi müşteri öder, beyan eden makbuzu kesen serbest meslek erbabıdır. Tahsil ettiği KDV'den kendi alışlarındaki KDV'yi indirir ve farkı öder (KDV Kanunu md. 29).
Oranın %20 olmadığı iki durum
- Noterlere serbest meslek faaliyetleri için yapılan ödemelerden stopaj kesilmez; GVK md. 94/2 bunu parantez içinde ayrıca yazar.
- GVK 18. madde kapsamındaki ödemelerde (yazar, çevirmen, bestekâr, ressam ya da bilgisayar programcısının eserinden elde ettiği hasılat gibi) oran %17'dir. Bu durumda brüt, net ÷ 0,83 ile bulunur.
Tevkifatlı serbest meslek makbuzu nasıl hesaplanır?
Tevkifatta müşteri, gelir vergisi stopajına ek olarak KDV'nin bir kısmını da size ödemeyip kendisi vergi dairesine yatırır. Bir bankaya verdiğiniz danışmanlık hizmeti için 50.000 TL brüt makbuz kestiğinizde stopaj 10.000 TL, KDV 10.000 TL; bu KDV'nin 9/10'u, yani 9.000 TL, banka tarafından yatırılır ve hesabınıza 41.000 TL geçer.
| Kalem | Tevkifat yok | 5/10 | 9/10 |
|---|---|---|---|
| Stopaj (müşteri yatırır) | 10.000 TL | 10.000 TL | 10.000 TL |
| Müşterinin yatırdığı KDV | 0 TL | 5.000 TL | 9.000 TL |
| Size ödenen KDV | 10.000 TL | 5.000 TL | 1.000 TL |
| Hesabınıza geçen toplam | 50.000 TL | 45.000 TL | 41.000 TL |
| Müşterinin toplam maliyeti | 60.000 TL | 60.000 TL | 60.000 TL |
Son satır değişmiyor: tevkifat müşterinin maliyetini artırmaz, yalnız KDV'nin kime ödeneceğini değiştirir. Hangi işin hangi orana girdiğini KDV Genel Uygulama Tebliği'nin I/C-2.1.3 bölümü sayar. Serbest meslek erbabını en sık ilgilendiren iki bölüm şunlar:
- Etüt, plan-proje, danışmanlık, denetim ve benzeri hizmetler (I/C-2.1.3.2.2): tebliğde "belirlenmiş alıcılar" diye sayılan kamu kurumlarına, bankalara, sigorta şirketlerine, payları Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlere verildiğinde 9/10. Yapım işinden ayrı verilen mimarlık, mühendislik, harita ve kadastro hizmetleri de bu bölümdedir.
- Diğer hizmetler (I/C-2.1.3.2.13): tebliğde ayrıca sayılmayan hizmetler kamu idarelerine, bankalara, sigorta ve emeklilik şirketlerine verildiğinde 5/10.
Avukatlar için tebliğ ayrı bir cümle kurar: yargı mercileri nezdinde ya da yargı kararlarının sonuçlarıyla ilgili olarak vekâlet akdi çerçevesinde verilen hizmetler (icra gibi) tevkifata girmez, avukatın verdiği danışmanlık hizmeti girer. Sözleşmede ikisi ayrı ücretlendirilmemişse tevkifat toplam bedel üzerinden yapılır.
İşlemin KDV dahil bedeli, o yıl için VUK md. 232'ye göre belirlenen fatura düzenleme sınırını aşmıyorsa KDV tevkifatı uygulanmaz (tebliğ I/C-2.1.3.4.1). Bedeli bu sınırın altında kalacak şekilde birkaç makbuza bölmek sonucu değiştirmez; tebliğ aynı işe ait bedellerin toplamına bakılmasını ister. KDV mükellefi olmayan bir kişi, belirlenmiş alıcılar arasında da yer almıyorsa tevkifat yapmaz.
Başka matrah ve oranlar için KDV tevkifatının alıcı ve satıcı payını ayrıca hesaplayabilirsiniz; gelir vergisi stopajı o hesaba girmez, bu sayfadan eklenir.
Avukat ve arabulucu makbuzunda brüt ücret nasıl belirlenir?
Ücreti avukatla müvekkil ya da arabulucuyla taraflar belirler; tarife alt sınırı çizer. Makbuz hesabı bundan sonra aynı sırayla yürür: brüt, stopaj, KDV, tahsil. "TBB serbest meslek makbuzu hesaplama" diye aranan hesap da bu dört satırdır.
Anlaşmada belirsiz kalan çoğu zaman tutarın brüt mü net mi olduğudur. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (Resmî Gazete 4 Kasım 2025) KDV'den ya da stopajdan söz etmez; sözleşmeye "net" ya da "KDV hariç brüt" diye yazmak sonradan çıkacak farkı önler. Bir şirketle net 40.000 TL'de anlaşan avukat makbuza brüt 50.000 TL yazar; şirket 10.000 TL stopaj keser, KDV 10.000 TL eklenir ve avukata 50.000 TL ödenir. Anlaşma brüt 40.000 TL ise avukatın eline KDV hariç 32.000 TL geçer, aradaki fark 8.000 TL.
Tarifeye göre alt sınır için davanın değerine göre vekâlet ücretini, arabuluculukta taraf sayısına göre arabuluculuk ücretini bulduktan sonra çıkan tutarı bu sayfaya brüt olarak yazın; makbuzun kalan satırları hesaplanır.
Arabulucu da ücretini serbest meslek makbuzuyla alır. Ödeyen taraf bir şirketse stopaj kesilir, ödeyen bir kişiyse kesilmez; KDV her iki durumda eklenir.
Serbest meslek makbuzu ne zaman kesilir, e-SMM zorunlu mu?
Makbuz parayı aldığınızda kesilir. VUK md. 236 serbest meslek erbabına "mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için" makbuz düzenleme yükümlülüğü verir; ölçü işin bitmesi değil tahsilattır. Faturadaki yedi günlük süre (VUK md. 231/5) makbuz için geçerli değil.
- Avans ya da kapora aldıysanız o tahsilat için de makbuz kesilir. Müşteri stopajı avanstan keser, çünkü GVK md. 94 ödemeleri "avans olarak ödenenler dahil" sayar.
- Ücret taksitle ödeniyorsa her tahsilat ayrı makbuzdur; stopaj ve KDV her makbuzda o taksit üzerinden hesaplanır.
e-SMM zorunluluğu 509 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği'nden gelir. 1 Şubat 2020'de faaliyette olan serbest meslek erbabı 1 Haziran 2020'ye kadar e-SMM'ye geçmek zorundaydı; bu tarihten sonra işe başlayanlar, başladıkları ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar geçer. Vergiden muaf olanlar ve tebliğdeki istisnai durumlar dışında kâğıt makbuz düzenlenmez; tebliğ, kâğıda basılı makbuz düzenleyenler ve alanlar için de kanundaki cezai hükümlerin uygulanacağını yazar.
Makbuz GİB'in e-Arşiv portalında ya da bir özel entegratörün programında oluşturulur. Müşteri isterse ıslak imzalı kâğıt çıktısı verilir. Tebliğe göre e-SMM'de bulunması gerekenler: serbest meslek erbabının adı, vergi dairesi, kimlik numarası ve adresi; müşterinin adı ya da unvanı ve adresi; düzenleme tarihi ile saat ve dakikası, belge numarası; alınan para ve varsa stopaj ile KDV tutarları.
Serbest meslek makbuzunun muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Makbuzu alan şirket brüt ücreti gider, KDV'yi indirilecek KDV, kestiği stopajı ödenecek vergi olarak kaydeder; bankadan çıkan para tahsil tutarıdır. 25.000 TL brüt makbuzun kaydı Tekdüzen Hesap Planı'nda şöyle görünür:
| Hesap | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| İlgili gider hesabı (ör. 770 Genel Yönetim Giderleri) | 25.000 TL | |
| 191 İndirilecek KDV | 5.000 TL | |
| 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar (stopaj) | 5.000 TL | |
| 102 Bankalar | 25.000 TL |
Borç ve alacak toplamı 30.000 TL ile denkleşir. Şirket 360 hesabındaki stopajı izleyen ay muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle bildirir ve beyannameyi verdiği ayın 26'sı akşamına kadar öder (GVK md. 98/A ve 119). Takvim, kira stopajının ödeme takviminde anlatılanla aynı.
Makbuzu kesen serbest meslek erbabı ise serbest meslek kazanç defterinin hasılat tarafına ücretin alındığı tarihi, miktarı ve kimden alındığını yazar (VUK md. 210). Yıl sonunda tahsilatlardan giderler düşülür, vergi hesaplanır ve müşterilerin yıl içinde kestiği stopaj bu vergiden mahsup edilir (GVK md. 121). Giderlere göre ödeme mi iade mi çıktığını serbest meslek kazancının yıllık gelir vergisini gösteren tabloda görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Serbest meslek makbuzunda stopaj oranı kaç?
%20 (GVK 94/2-b, 2009/14592 sayılı Karar). Telif kazancı gibi GVK 18. madde kapsamındaki işlerde oran %17'dir.
Netten brüt nasıl hesaplanır?
Stopaj sonrası eline geçmesi istenen tutar 0,80'e bölünür. 8.000 TL net için brüt 10.000 TL yazılır; KDV brüt üzerinden eklenir.
Makbuzdaki KDV neden brüt üzerinden hesaplanır?
KDV matrahı hizmet bedelinin tamamıdır; gelir vergisi stopajı bu bedeli azaltmaz. Bu yüzden stopaj ve KDV aynı oranda olduğunda tahsil edilen tutar brüte eşit çıkar.
Serbest meslek makbuzunda KDV'yi kim öder?
KDV'yi hizmeti alan müşteri öder; tutar makbuzda brüt ücretin üzerine eklenir. Makbuzu kesen serbest meslek erbabı tahsil ettiği KDV'yi KDV beyannamesiyle vergi dairesine yatırır. Tevkifatlı hizmetlerde KDV'nin bir kısmını müşteri doğrudan vergi dairesine öder.
Kaynak ve yöntem
- 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı (GVK 94. madde tevkifat oranları), Resmî Gazete 3.2.2009, sayı 27130
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (güncel metin)
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin