Altın oran hesaplama (φ ≈ 1,618)

Kısa cevap

Altın oranda toplam uzunluğun uzun parçaya oranı, uzun parçanın kısa parçaya oranına eşittir: φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ 1,618. 100 cm'lik bir çizgi altın orana göre 61,8034 cm ve 38,1966 cm olarak bölünür. Uzun parça toplamın yaklaşık %61,8'i, kısa parça %38,2'sidir.

Altın oran hesaplama

Yazdıkça hesaplar

Bilinen değer

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler hiçbir yere gönderilmez. Adres çubuğundaki bağlantı bu hesabı aynı değerlerle açar.

Altın oran bölmesi (toplam verildi)

Uzun 61,8034 · kısa 38,1966

Toplam ÷ uzun = uzun ÷ kısa = φ ≈ 1,6180339887.

Toplam100
Uzun parça61,8034
Kısa parça38,1966
Uzun ÷ kısa1,6180339887
Toplam ÷ uzun1,6180339887
Uzun parçanın toplamdaki payı%61,8034
Adım adım çözüm
  1. φ = (1 + √5) ÷ 2 = 1,6180339887…
  2. Uzun = 100 ÷ φ = 61,8034; kısa = 100 − 61,8034 = 38,1966
  3. Kısa parça ≈ toplamın %38,197'si, uzun parça ≈ %61,803'ü.

Bu hesaplama işinize yaradı mı?

Nasıl hesaplanır?

φ = (1 + √5) ÷ 2 = 1,6180339887…Örnek: φ² = φ + 1 = 2,618…

Uzun = toplam ÷ φ; kısa = toplam − uzunÖrnek: 100 ÷ 1,618 = 61,8034

Toplam = uzun × φ = kısa × φ²Örnek: 10 × 1,618 = 16,1803

Örnekler

SoruCevap
100 cm altın oranUzun 61,8034 · kısa 38,1966
1920 piksel altın oran bölmeUzun 1.186,6253 · kısa 733,3747
Uzun kenar 10 ise altın dikdörtgenKısa 6,1803 · toplam 16,1803
Kısa kenarı 21 cm altın dikdörtgenUzun 33,9787 · toplam 54,9787

Altın oran kaçtır, formülü nereden gelir?

Altın oran φ = (1 + √5) ÷ 2 ≈ 1,6180339887 eder. √5 ≈ 2,2360679775 olduğundan (1 + 2,2360679775) ÷ 2 işlemi aynı sayıyı verir. Daha fazla basamak gerekiyorsa OEIS'in A001622 dizisi değeri 1,61803398874989484820… diye sürdürür; sayı irrasyoneldir, hiçbir kesirle tam yazılamaz.

Formül bir tanımdan çıkar. Öklid, Elementler'in VI. kitabında bir doğrunun "uç ve orta oranda" bölünmesini şöyle tanımlar: bütün doğru büyük parçaya nasıl oranlanıyorsa, büyük parça da küçüğe öyle oranlanır. Kısa parçayı 1, uzun parçayı x alırsanız toplam x + 1 olur ve tanım (x + 1) ÷ x = x ÷ 1 eşitliğine döner. Bu da x² = x + 1 denklemidir; pozitif kökü (1 + √5) ÷ 2'dir.

Denklemin iki sonucu hesapta işe yarar. φ² = φ + 1 olduğu için kısa kenarı 1 olan altın bölmede toplam 2,618, uzun parça 1,618 çıkar. 1 ÷ φ = φ − 1 olduğu için de uzun parçası 1 olan bölmede kısa parça 0,618 olur.

1,618 mi 0,618 mi?

İkisi de doğrudur, bakış yönü farklıdır. Uzunu kısaya bölerseniz 1,6180339887, kısayı uzuna bölerseniz 0,618 bulursunuz; yüzde olarak uzun parça toplamın %61,8034'ü, kısa parça %38,1966'si eder.

Bir uzunluk altın orana nasıl bölünür? Hazır ölçü tablosu

Toplam uzunluğu φ'ye (≈ 1,6180339887) bölün; çıkan sayı uzun parçadır, toplamdan kalan kısa parçadır. 250 cm'lik bir duvarı bölmek isterseniz uzun parça 154,5085 cm, kısa parça 95,4915 cm olur.

Toplam uzunluğa göre altın oran bölmesi (cm)
ToplamUzun parçaKısa parça
10 cm6,18033,8197
20 cm12,36077,6393
30 cm18,54111,459
50 cm30,901719,0983
60 cm37,08222,918
90 cm55,623134,3769
100 cm61,803438,1966
120 cm74,164145,8359
150 cm92,705157,2949
180 cm111,246168,7539
200 cm123,606876,3932
250 cm154,508595,4915

Bilinen ölçü toplam değil de parçalardan biriyse işlem yön değiştirir. Kısa kenarı 30 cm olan bir çerçevenin altın orandaki uzun kenarı 30 × φ = 48,541 cm'dir. Uzun parçası 50 cm olan bölmede kısa parça 50 ÷ φ = 30,9017 cm olur. Bu hesap, bilinen bir oranla bilinmeyen ölçüyü bulmanın özel bir hâlidir; oranı φ olmayan ölçülerde oran orantıyla bilinmeyen ölçüyü bulma yöntemi kullanılır.

Sık yapılan hata

Toplamı 1,618 ile çarpmak. 100 cm için 100 × 1,618 = 161,8 cm bulunur, bu bir bölme değildir: 100 cm uzun parça olsaydı toplamın ne olacağını söyler. Toplam biliniyorsa bölün, kısa parça biliniyorsa çarpın.

Fibonacci sayıları altın orana nasıl yaklaşır?

Ardışık iki Fibonacci sayısının oranı φ'ye yaklaşır: 89 ÷ 55 = 1,618182, 144 ÷ 89 = 1,617978. Fibonacci dizisinde her sayı önceki ikisinin toplamıdır (1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21 …) ve bu toplama kuralı, x² = x + 1 denkleminin sayılarla yazılmış hâlidir.

Tablonun üçüncü sütunu, kısa kenarı o Fibonacci sayısı olan altın dikdörtgenin uzun kenarını araçla verir. Gerçek Fibonacci sayısı ile bu değer arasındaki fark her adımda küçülür.

Fibonacci oranları ve altın oran
OranSonuçKısa kenar × φFark
2 ÷ 121,6180,382
3 ÷ 21,53,23610,2361
5 ÷ 31,6666674,85410,1459
8 ÷ 51,68,09020,0902
13 ÷ 81,62512,94430,0557
21 ÷ 131,61538521,03440,0344
34 ÷ 211,61904833,97870,0213
55 ÷ 341,61764755,01320,0132
89 ÷ 551,61818288,99190,0081
144 ÷ 891,617978144,0050,005
233 ÷ 1441,618056232,99690,0031
377 ÷ 2331,618026377,00190,0019

Oranlar bir φ'nin altında, bir üstünde kalır: 3 ÷ 2 büyüktür, 5 ÷ 3 küçüktür, 8 ÷ 5 yine büyüktür. OEIS, φ'nin sürekli kesir açılımının yalnız 1'lerden oluştuğunu ve bu yüzden ardışık Fibonacci oranlarının φ'ye en yavaş yaklaşan kesirler olduğunu not eder.

Ters yön de çalışır. φ'nin 10. kuvveti üslü sayı olarak hesaplandığında 122,9918693 çıkar; bunu √5'e bölünce 55,0036 bulunur ve en yakın tam sayı 10. Fibonacci sayısı olan 55'tir. Bu yuvarlama bütün Fibonacci sayılarında tutar (Binet formülü).

Fotoğrafta altın oran ile üçte bir kuralı arasındaki fark

Üçte bir kuralı kareyi eşit üç parçaya böler ve çizgileri kenardan %33,3 uzağa koyar; altın oran bölmesi ise çizgileri %38,1966 uzağa, yani merkeze biraz daha yakın koyar. İki kural farklı yerlere çizgi koyar.

Üçte bir ve altın oran çizgilerinin yeri (soldan ya da üstten)
KenarÜçte bir çizgileriAltın oran çizgileri
1920 piksel (Full HD genişliği)640 ve 1.280733,4 ve 1.186,6
1080 piksel (Full HD yüksekliği)360 ve 720412,5 ve 667,5
6000 piksel (24 MP fotoğraf genişliği)2.000 ve 4.0002.291,8 ve 3.708,2
297 mm (A4 uzun kenarı)99 ve 198113,4 ve 183,6

Full HD bir görüntünün genişliğinde üçte bir çizgileri 640 ve 1.280. pikseldedir, altın oran çizgileri yaklaşık 733,4 ve 1.186,6. pikselde. Aradaki fark 93 pikseldir; küçük bir ekranda göz kararıyla ayırt etmek zordur.

Ekran ve fotoğraf formatlarının kendisi de genelde altın oranda değildir; aşağıdaki tabloda her en-boy oranının φ'den yüzde kaç saptığı var ve 16:10 en yakın olanıdır. Baskıya gidecek bir fotoğrafta ölçüler inç ile veriliyorsa baskı ölçüsünü inçten santimetreye çevirmek ilk adımdır.

Yaygın en-boy oranlarının altın orandan sapması
FormatUzun ÷ kısaφ'ye göre fark
4:31,3333%17,5955 azalış
3:21,5%7,2949 azalış
16:101,6%1,1146 azalış
16:91,7778%9,8727 artış
A4 (297 × 210 mm)1,4143%12,5923 azalış

A4 kâğıdın oranı 1,4143'tür, √2'ye yakındır ve altın oranla ilgisi yoktur. A4'ü ikiye katladığınızda oran değişmez, altın dikdörtgende ise kısa kenar üzerine bir kare kesip ayırınca kalan parça yine altın dikdörtgendir.

Yüzde altın oran nasıl ölçülür, sonuç neyi gösterir?

Yüzde iki ölçüyü aynı birimle alıp büyüğünü küçüğüne bölersiniz; sonucun 1,618'e ne kadar yakın olduğu yalnız o iki ölçünün oranını anlatır, güzellik ya da çekicilik puanı değildir. Bu sayfa fotoğraf yüklemez ve puan vermez; aracın yaptığı, bilinen bir ölçüden altın orandaki karşılığını hesaplamaktır.

Örnek: yüz genişliği 14 cm ise altın orandaki uzunluk 14 × φ = 22,6525 cm olur. Ölçtüğünüz uzunluk 20 cm ise oran 20 ÷ 14 = 1,4286 eder ve φ'den %11,7094 küçüktür. İki ölçü arasındaki yüzde farkını bu yolla her oran için bulabilirsiniz.

Ölçerken iki pratik not

  • Fotoğraf üzerinden ölçüyorsanız yüz kameraya tam karşıdan bakmalı, çünkü baş hafif döndüğünde yüz genişliği kısa görünür ve oran büyür.
  • Ölçü noktasını (saç çizgisi, çene ucu, elmacık kemiği) her iki ölçümde aynı yerden alın. Birkaç milimetrelik kayma, 14 cm gibi kısa bir ölçüde oranı belirgin biçimde değiştirir.

Estetik cerrahide kullanılan altın oran maskeleri de tartışmalıdır. Hwang ve Park'ın 2021 tarihli derlemesi, Marquardt maskesinin Kuzeybatı Avrupalıların ortalama yüz özelliklerine uymadığını aktarır ve güzelliğin matematiksel bir formülden türetilemeyeceği sonucuna varır.

Altın oran örnekleri: beşgen, Parthenon ve Mona Lisa iddiası

Altın oranın kesin olarak bulunduğu yer geometridir: düzgün bir beşgende köşegenin kenara oranı tam φ'dir. Kenarı 10 cm olan düzgün beşgenin köşegeni 16,1803 cm olur; beş köşeyi birleştiren yıldızda (pentagram) da her kesişme noktası çizgiyi altın oranda böler.

Beşgenin kendisiyle ilgili hesaplar için düzgün beşgenin alanını ayrı bir bölümde bulabilirsiniz.

Sanat ve mimarideki örnekler daha zayıftır. Hwang ve Park'ın derlemesi, Luca Pacioli'nin 1509'da yayımlanan Divina proportione kitabından önce altın oranın herhangi bir mimari eserde ya da resimde kullanıldığına dair kanıt bulamadığını, Mona Lisa'yı yapan Leonardo'nun resimlerinin ve Parthenon'un da buna dahil olduğunu yazar.

Ölçülmüş bir bulgu da var. Aynı derlemeye göre Gustav Fechner 1876'da farklı oranlardaki dikdörtgenleri karşılaştırmış ve 1:1,618 oranlı olanı en beğenilen dikdörtgen olarak bulmuştur. Doğadaki örnekler için derlemenin vardığı sonuç şudur: doğada ve insan vücudunda matematiksel düzenlilik bulunur, ama bu bir "güzellik formülü" olduğu anlamına gelmez.

Sık sorulan sorular

Altın oran kaçtır?

φ = (1 + √5) ÷ 2 = 1,6180339887… İrrasyonel bir sayıdır, ondalıkları sonsuza dek tekrarsız sürer.

Bir uzunluk altın orana nasıl bölünür?

Uzunluk 1,618'e bölünür, sonuç uzun parçadır; kalanı kısa parçadır. 50 cm için uzun parça 30,9017 cm, kısa parça 19,0983 cm'dir.

Altın dikdörtgen nedir?

Uzun kenarı kısa kenarının φ katı olan dikdörtgendir. Kısa kenarı 21 cm olan altın dikdörtgenin uzun kenarı 33,9787 cm'dir.

Altın oran yüzde olarak kaçtır?

Altın orana göre bölünen bir uzunlukta uzun parça toplamın yaklaşık %61,8'i, kısa parça %38,2'sidir. 1 ÷ φ = 0,618034 olduğundan bu değer φ − 1'e de eşittir.

Kaynak ve yöntem

Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.

Bu aracı sitenize ekleyin

Kodu sitenizin HTML'ine yapıştırın; araç sayfanızda çalışır, çerçeve yüksekliği içeriğe göre kendiliğinden ayarlanır. Ücretsizdir, reklam ve çerez içermez.

Önizleme Boyut ve tema seçerek kod alın

Bu sayfa hakkında

Son güncelleme
Yöntem
Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
Düzeltme
Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
Öneri
Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin