Nasıl hesaplanır?
EBOB: ortak asal çarpanların en küçük üslerinin çarpımıÖrnek: 48 = 2⁴ × 3, 72 = 2³ × 3² → 2³ × 3 = 24
EKOK: bütün asal çarpanların en büyük üslerinin çarpımıÖrnek: 2⁴ × 3² = 144
İki sayı için: EBOB × EKOK = sayıların çarpımıÖrnek: 24 × 144 = 48 × 72 = 3.456
Sık sorulan EBOB EKOK örnekleri
| Soru | Cevap |
|---|---|
| 12 ve 18'in EBOB ve EKOK'u | EBOB 6 · EKOK 36 |
| 24 ve 36'nın EBOB ve EKOK'u | EBOB 12 · EKOK 72 |
| 48 ve 72'nin EBOB ve EKOK'u | EBOB 24 · EKOK 144 |
| 108 ve 144'ün EBOB ve EKOK'u | EBOB 36 · EKOK 432 |
| 120 ve 144'ün EBOB ve EKOK'u | EBOB 24 · EKOK 720 |
| 15 ve 25'in EBOB ve EKOK'u | EBOB 5 · EKOK 75 |
| 8, 12 ve 20'nin EBOB ve EKOK'u | EBOB 4 · EKOK 120 |
EBOB ve EKOK nasıl bulunur? Asal çarpan yöntemi
Sayıları asal çarpanlarına ayırın: EBOB için yalnız ortak asal çarpanları en küçük üsleriyle, EKOK için bütün asal çarpanları en büyük üsleriyle çarpın. 108 ve 144 için EBOB 36, EKOK 432 çıkar.
Adım adım: 108 = 2² × 3³, 144 = 2⁴ × 3². İki sayıda da 2 ve 3 var. Küçük üsler alınınca EBOB = 2² × 3² = 36, EKOK için ise her asalın büyük üssü alınır: 2⁴ × 3³ = 432. Çarpanlara ayırmayı hızlı yapamıyorsanız asal çarpan ağacının nasıl çizildiğini anlatan bölüme bakın.
| Sayılar | Birinci sayı | İkinci sayı | EBOB | EKOK |
|---|---|---|---|---|
| 12 ve 18 | 2² × 3 | 2 × 3² | 6 | 36 |
| 108 ve 144 | 2² × 3³ | 2⁴ × 3² | 36 | 432 |
| 120 ve 144 | 2³ × 3 × 5 | 2⁴ × 3² | 24 | 720 |
| 36 ve 60 | 2² × 3² | 2² × 3 × 5 | 12 | 180 |
| 84 ve 126 | 2² × 3 × 7 | 2 × 3² × 7 | 42 | 252 |
Okulda gösterilen bölme yöntemi
Sayılar yan yana yazılır ve en küçük asal sayıdan başlayarak bölünür. Bölünemeyen sayı aynen aşağı iner. Hepsini birden bölen asalların çarpımı EBOB, kullanılan bütün asalların çarpımı EKOK'tur.
| 12 | 18 | 30 | Bölen asal |
|---|---|---|---|
| 12 | 18 | 30 | 2 (hepsini böldü) |
| 6 | 9 | 15 | 2 |
| 3 | 9 | 15 | 3 (hepsini böldü) |
| 1 | 3 | 5 | 3 |
| 1 | 1 | 5 | 5 |
| 1 | 1 | 1 |
Tabloda yalnız 2 ve 3 üç sayıyı birden böldü: EBOB = 2 × 3 = 6. Bütün bölenlerin çarpımı 2 × 2 × 3 × 3 × 5 = 180, yani EKOK. İki yöntem aynı sonucu verir. Tablo üç ve daha fazla sayıda karışıklığı azaltır.
Öklid algoritmasıyla EBOB bulma
Büyük sayıyı küçüğe bölün, sonra küçük sayıyı kalana bölün ve kalan 0 olana kadar devam edin; 0'dan önceki son bölen EBOB'dur. Çarpanlara ayırmak zor olan büyük sayılarda bu yol daha kısadır.
| Bölünen | Bölen | Bölüm | Kalan | Yazılışı |
|---|---|---|---|---|
| 1.071 | 462 | 2 | 147 | 1.071 = 2 × 462 + 147 |
| 462 | 147 | 3 | 21 | 462 = 3 × 147 + 21 |
| 147 | 21 | 7 | 0 | 147 = 7 × 21 + 0 |
Kalan 0 olduğunda bölen 21. 1071 ile 462'nin EBOB'u 21'dir. EKOK'u bulmak için çarpımı EBOB'a bölersiniz: 1071 × 462 ÷ 21 = 23.562. Her satırdaki bölüm ve kalanı mod hesaplama aracıyla ayrı ayrı denetleyebilirsiniz.
Üç sayıda algoritmayı iki kez çalıştırırsınız. Önce 1071 ile 462'nin EBOB'u (21), sonra bu sonuçla 1386'nın EBOB'u alınır: 21. Üç sayıyı birlikte araca yazdığınızda da aynı değer çıkar.
İki sayıyı bölen her sayı, farklarını ve dolayısıyla bölme işleminden kalanı da böler. Bu yüzden (1071, 462) çiftinin ortak bölenleri ile (462, 147) çiftinin ortak bölenleri aynıdır. Sayılar küçülür ama EBOB değişmez.
EBOB ve EKOK problemlerinde hangisini kullanacağınızı nasıl ayırt edersiniz?
Bir bütünü artmadan eşit ve en büyük parçalara bölüyorsanız EBOB, farklı aralıklarla tekrar eden olayların yeniden aynı anda olacağı ilk anı ya da küçük parçalardan kurulacak en küçük bütünü arıyorsanız EKOK kullanılır. Farkı adlarında: EBOB sayıların ortak bölenlerinin en büyüğü olduğu için sayılardan büyük olamaz, EKOK ortak katlarının en küçüğü olduğu için sayılardan küçük olamaz. Aradığınız uzunluk ya da süre verilen sayılardan küçük olmalıysa soru EBOB sorusudur.
| Soru | Kullanılan | Cevap |
|---|---|---|
| 180, 240, 300 cm'lik üç çıta hiç artmadan eşit ve en uzun parçalara kesilecek | EBOB | 60 cm, toplam 12 parça |
| 360 × 480 cm'lik zemin, kesilmemiş en büyük kare karolarla döşenecek | EBOB | Kenarı 120 cm, 12 karo |
| Üç otobüs hattı 12, 18, 30 dakikada bir kalkıyor; 07.00'de birlikte kalktılar | EKOK | 180 dakika sonra, saat 10.00 |
| 12 × 18 cm'lik kartlar aynı yönde yan yana dizilip en küçük kare yapılacak | EKOK | Kenarı 36 cm, 6 kart |
| 4, 6, 9 ile bölündüğünde hep 3 kalan, 3'ten büyük en küçük sayı | EKOK + 3 | 36 + 3 = 39 |
Otobüs sorusunda EKOK dakika cinsinden çıkar; 180 dakikayı 07.00'ye eklemek için kalkış saatine dakika ekleme hesabını kullanabilirsiniz. Kare kart sorusunda kartlar döndürülmeden diziliyor. Kısa kenar bir yöne, uzun kenar öbür yöne 3 ve 2 kez sığar.
Parça sayısı sorulduğunda iş bitmez: çıta sorusunda EBOB 60 bulunduktan sonra her çıtanın uzunluğu 60'a bölünüp toplanır (180 ÷ 60 + 240 ÷ 60 + 300 ÷ 60). Ağaç dikme gibi uçlara da nesne konan sorularda aralık sayısına 1 eklenir. Kapalı çevrede (bahçe çevresi) eklenmez. Katları tek tek sayarak da EKOK bulunabilir: 12'nin katları 12, 24, 36; 18'in katları 18, 36. İlk ortak kat 36. Bu yol küçük sayılarda hızlıdır, katları çarpım tablosundan sayarken hata yapmamak yeter.
EBOB × EKOK formülü ve toplam soruları
İki sayı için EBOB × EKOK = a × b eşitliği, bilinmeyen sayıyı bulmanın en kısa yoludur: EBOB'u 6, EKOK'u 72 olan iki sayıdan biri 18 ise diğeri 6 × 72 ÷ 18 = 24 olur. Araç 18 ve 24 için gerçekten EBOB 6, EKOK 72 veriyor.
"Toplamları 60, EBOB'ları 12 olan sayılar" türündeki sorularda sayıları 12x ve 12y diye yazarsınız. x + y = 5 olur ve x ile y aralarında asal olmalıdır, yoksa EBOB 12'den büyük çıkar. Uygun ikililer (1, 4) ve (2, 3), yani sayılar 12 ve 48, 24 ve 36.
| Sayılar | EBOB | EKOK | EBOB × EKOK | a × b |
|---|---|---|---|---|
| 12 ve 48 | 12 | 48 | 576 | 576 |
| 24 ve 36 | 12 | 72 | 864 | 864 |
Eşitlik yalnız iki sayı için geçerlidir. 4, 6, 8 için EBOB 2, EKOK 24 çıkar ve bu ikisinin çarpımı 48, sayıların çarpımı ise 192. Üç sayılı soruda formülü kullanmak yerine sayıları çarpanlarına ayırın.
EBOB her zaman EKOK'u böler ve EKOK ÷ EBOB bir tam sayıdır. 108 ile 144'te bu oran 12. Şıklarda EKOK'u EBOB'a tam bölünmeyen bir ikili görürseniz o şık yanlıştır.
EBOB ve EKOK özellikleri ve kuralları
Tablodaki altı kuralın hepsi aynı gerçeğe dayanıyor: EBOB sayıların her birini böler, EKOK ise sayıların her birine bölünür. Örneklerin hepsi araçta hesaplandı.
| Kural | Sayılar | EBOB | EKOK |
|---|---|---|---|
| Aralarında asal iki sayıda EBOB 1, EKOK sayıların çarpımıdır | 8, 15 | 1 | 120 |
| Farklı iki asal sayı her zaman aralarında asaldır | 7, 11 | 1 | 77 |
| Ardışık iki sayının EBOB'u 1'dir | 20, 21 | 1 | 420 |
| Biri diğerini bölüyorsa EBOB küçük sayı, EKOK büyük sayıdır | 12, 36 | 12 | 36 |
| Sayılar aynı k ile çarpılırsa EBOB da k katına çıkar | 4, 6 | 2 | 12 |
| (aynı kural, sayılar 5 ile çarpıldı) | 20, 30 | 10 | 60 |
| Üç sayı ikişer ikişer aralarında asalsa EKOK üçünün çarpımıdır | 3, 4, 5 | 1 | 60 |
Aralarında asal olmak, sayıların asal olması demek değildir: 8 ve 15'in ikisi de asal değildir ama ortak bölenleri yalnız 1'dir. Aradığınız "3, 4 ve 5'in EKOK'u" ise tablonun son satırında: 60. Üç sayının ikişer ikişer aralarında asal olması şarttır. Örneğin 4, 6 ve 9 gibi bir üçlüde çarpım 216, EKOK ise 36 çıkar.
k kuralı bir kısayol sağlar: 20 ve 30'un EBOB'unu bulmak için 4 ve 6'nın EBOB'unu (2) bulup 5 ile çarpmanız yeter. EKOK için de aynısı geçerli: 12 × 5 = 60.
Üslü sayılarda ve kesirlerde EBOB EKOK
Sayılar üslü yazılmışsa çarpanlara ayırma adımı zaten yapılmıştır: ortak tabanların küçük üsleri EBOB'u, bütün tabanların büyük üsleri EKOK'u verir. 2⁵ × 3² ile 2³ × 3⁴ × 5 için EBOB 2³ × 3², EKOK 2⁵ × 3⁴ × 5 olur.
Sayısal değerleri kontrol etmek isterseniz 2⁵ = 32 olduğundan birinci sayı 288, ikincisi 3.240 olur. Araç ikisi için EBOB 72, EKOK 12.960 veriyor. Üslü ifadelerin değerini üslü sayı hesaplama aracında tek tek bulabilirsiniz. Ama sınavda sonucu çoğu zaman üslü biçimde bırakmanız istenir.
Kesirlerde EKOK payda eşitlemede kullanılır. 5/12 + 7/18 işleminde ortak payda 12 ile 18'in EKOK'u olan 36'dır. Paydaları çarpıp 216 almak da doğru sonuca götürür ama sonunda sadeleştirme gerekir. Sonuç 29/36. Aynı işlemi kesir hesaplama sayfasında adım adım görebilirsiniz. Kesri sadeleştirirken de pay ile paydanın EBOB'una bölersiniz: 108/144 kesri 36'ya bölününce 3/4 olur.
Sık sorulan sorular
EBOB ve EKOK nasıl bulunur?
Sayılar asal çarpanlarına ayrılır. EBOB için yalnız ortak çarpanlar en küçük üsleriyle, EKOK için bütün çarpanlar en büyük üsleriyle çarpılır.
48 ve 72'nin EBOB'u nedir?
24. 48 = 2⁴ × 3 ve 72 = 2³ × 3² olduğundan ortak kısım 2³ × 3 = 24'tür. EKOK'ları 144'tür.
EBOB ve EKOK arasında nasıl bir ilişki var?
İki sayı için EBOB × EKOK, iki sayının çarpımına eşittir. Üç ve daha fazla sayıda bu eşitlik geçerli değildir.
12 ve 18'in EBOB'u kaçtır?
6. 12 = 2² × 3 ve 18 = 2 × 3² olduğundan ortak kısım 2 × 3 = 6'dır. EKOK'ları 2² × 3² = 36'dır.
108 ve 144'ün EBOB'u nedir?
36. 108 = 2² × 3³ ve 144 = 2⁴ × 3² olduğundan ortak kısım 2² × 3² = 36'dır. EKOK'ları 2⁴ × 3³ = 432'dir.
Kaynak ve yöntem
Hesap tarayıcınızda yapılır; girdiğiniz değerler sunucuya gönderilmez ve kaydedilmez. Formüller her içerik kontrolünde test edilir.
Bu sayfa hakkında
- Hazırlayan
- HesapYapın yayın ekibi
- Son güncelleme
- Yöntem
- Formüller resmî kaynaklarla karşılaştırılır ve otomatik testlerle denetlenir. Yöntem ve kaynaklar
- Düzeltme
- Hata bildirimleri kaynağıyla kontrol edilir, düzeltmeler değişiklik günlüğünde yayımlanır. Hata bildirin
- Öneri
- Aradığınız hesaplama sitede yok mu? Araç önerin