İdeal kilo hesaplama

Boya göre ideal kilo tablosu: kadın ve erkek için üç formül

165 cm bir kadın için Devine formülü 56,9 kg, Robinson formülü 57,4 kg verir; vücut kitle indeksine göre sağlıklı aralık 50,4 – 67,8 kg'dır. 180 cm bir erkekte Devine 75 kg, aralık 59,9 – 80,7 kg çıkar.

Tablolara araçtaki iki formülün yanında Hamwi formülünü de ekledik. Hamwi 1964'te pound birimiyle yazılmıştır: kadında 100 lb, erkekte 106 lb, 152,4 cm'yi (5 ft) aşan her inç için kadında 5, erkekte 6 lb eklenir. Tablodaki Hamwi değeri bu pound sonucunun kilograma çevrilmiş hâlidir.

Formüller boy uzadıkça birbirinden uzaklaşır. Erkekte Hamwi inç başına en çok kiloyu ekleyen formül olduğu için 190 cm bir erkekte 88,4 kg verir; Devine aynı boyda 84 kg bulur. Üçü de aynı boyun sağlıklı aralığı içinde kalır; aradaki fark, formüllerin farklı boy-kilo tablolarından türetilmesinden gelir.

Tabloda olmayan bir boy için, örneğin 167 cm kadın için ideal kiloyu araçta doğrudan açabilirsiniz.

Gerçek ideal kilo hangisi? Formüllerin çıkış noktası

Tek bir "gerçek" ideal kilo yoktur; formüllerin hepsi boy-kilo tablolarına dayanan tahminlerdir ve hiçbiri vücut yapısını ölçmez. Hangisinin kullanılacağı, sonucun ne için kullanılacağına bağlıdır.

Devine formülü 1974'te bir ilacın (gentamisin) dozunu hesaplamak için yayımlandı. Pai ve Paloucek'in 2000 tarihli derlemesi, bazı ilaçların vücuttaki davranışının ideal kiloyla ilişkili bulunmasının Devine denklemlerini yaygınlaştırdığını, sonraki regresyon denklemlerinin de Devine'e benzer sonuç verdiğini yazar. Derlemenin vardığı sonuç şudur: denklemler birbirine benzer boy-kilo tablolarından geldiği için herhangi biri kullanılabilir.

Robinson ve arkadaşları 1983'te formüllerini Metropolitan Life Insurance Company'nin boy-kilo tablolarından regresyonla çıkardı. Makalenin özetinde katsayılar erkek için 51,65 kg + 1,52 m üzerindeki her inç için 1,85 kg, kadın için 48,67 kg + 1,65 kg'dır. Araç ve kaynakların çoğu bunun yuvarlanmış hâlini (52 + 1,9 ve 49 + 1,7) kullanır. Fark birkaç yüz gramdır:

Aynı dönemde Miller ve arkadaşlarının güncellenmiş tablolardan çıkardığı bir formül daha var. Bu formülün katsayıları ikincil kaynaklarda iki farklı biçimde aktarılıyor ve özgün makaleye erişip doğrulayamadığımız için tabloya almadık. Hamwi katsayılarını Chichester ve arkadaşlarının 2021 tarihli değerlendirmesindeki pound değerleriyle verdik; aynı yazı Hamwi formülünün nasıl türetildiğinin yayımlanmadığını not eder.

Formüller inç ve pound üzerine kurulu olduğu için elle kontrol ederken önce boyunuzu inç ve santimetre arasında çevirin; Hamwi'nin pound sonucunu kilograma dönüştürmek için ağırlık birimleri çevirme sayfasını kullanabilirsiniz.

Sağlık Bakanlığı ideal kilo hesaplama formülü var mı?

Sağlık Bakanlığı'nın yayımladığı Türkiye Beslenme Rehberi'nde (TÜBER 2022) ayrı bir ideal kilo formülü yoktur. Kilo beden kütle indeksiyle değerlendirilir ve normal aralık 18,50–24,99'dur (Tablo 3.1, s. 40).

Rehberin yetişkin beslenmesi bölümü bir adım daha dar bir hedef verir: "Beden kütle indeksinin 20-24.9 kg/m2 arasında olması sağlanmalıdır." Aynı cümlenin devamında bu aralığın yalnız genel fikir vermek için kullanıldığı, asıl önemli olanın kişinin vücut bileşimi olduğu yazılıdır (s. 154). Enerji gereksinimi tablolarında ise referans ağırlık olarak BKİ 22'ye göre düzeltilmiş kilo kullanılır (s. 225).

Kendi boyunuz için BKİ 22 ağırlığını elle bulmak kolaydır: 22 × boy × boy. 165 cm için 22 × 1,65 × 1,65 = 59,9 kg.

"Hamile kalmak için ideal kilo" sorusuna rehberin cevabı da bir aralıktır: anne ve bebek sağlığı açısından en uygun olanın gebeliğe normal ağırlıkta başlamak olduğunu yazar ve gebelikte önerilen kilo artışını gebelik öncesi BKİ'ye göre verir (s. 137). Aynı sayfada Türkiye'de gebelik öncesi ortalama BKİ'nin 26,7 olduğu belirtilir. Gebelik planlıyorsanız döngünüzdeki doğurgan günleri yumurtlama dönemini hesaplayan araçla görebilirsiniz. Hedef kilo belirledikten sonra günlük kalori ihtiyacınızı hedef kiloyla da hesaplayabilirsiniz.

Yaşa göre ideal kilo tablosu: rehberdeki referans ağırlıklar

Yetişkinde ideal kilo yaşla değişmez. Devine ve Robinson formülleri yaş sormaz, BKİ sınırları da 18 yaşından sonra her yaşta aynıdır; 165 cm bir kadın için sağlıklı aralık 25 yaşında da 65 yaşında da 50,4 – 67,8 kg'dır.

"Yaşa göre kilo tablosu" arayanların karşısına çıkan tablolar genellikle ortalama kiloları gösterir; ortalama kilo sağlıklı kilo demek değildir. Sağlık Bakanlığı'nın rehberindeki yaşa göre tablo farklı bir mantıkla kuruludur: Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması'nda ölçülen ortanca (50. persentil) boy alınır ve kilo BKİ 22'ye göre hesaplanır (TÜBER 2022, Ek 1.1.3 ve 1.1.4, s. 248–249).

Tabloda kilo yaşla azalıyor gibi görünür, ama bunun nedeni ileri yaş gruplarında ölçülen ortanca boyun daha kısa olmasıdır; BKİ her satırda 22'dir. 165 cm boyundaki biri için BKİ 22 ağırlığı 25 yaşında da 70 yaşında da 59,9 kg olur.

Aynı rehber tablolarında her yaş grubu için dinlenme enerji harcaması da verilir; kendi değerinizi görmek için bazal metabolizma hızınızı hesaplamak isterseniz yaş, boy ve kilonuzu girmeniz yeterli.

İdeal kilo aralığı hesaplama ve elle kontrol

Alt sınır 18,5 × boy², üst sınır 24,9 × boy² ile bulunur (boy metre olarak). 172 cm için 1,72 × 1,72 = 2,9584; alt sınır 2,9584 × 18,5 = 54,7 kg, üst sınır 2,9584 × 24,9 = 73,7 kg. Araç aynı aralığı cinsiyetten bağımsız olarak verir, çünkü VKİ sınırları kadın ve erkekte aynıdır.

"1,65 boy 70 kilo normal mi" gibi bir soruyu bu aralıkla cevaplayabilirsiniz. 165 cm için üst sınır 67,8 kg'dır; 70 kg bu sınırın 2,2 kg üstündedir; bu boy ve kiloda vücut kitle indeksi sonucu 25,7 çıkar (fazla kilolu).

Kilonuzun üst sınırı ne kadar aştığını oran olarak görmek için iki kilo arasındaki yüzde farkı hesaplayabilirsiniz: aynı örnekte 70 kg, üst sınırdan %3,2 fazladır.

Çocuklarda ideal kilo hesaplama neden formülle yapılmaz?

Çocukta ideal kilo formülle değil, aynı yaş ve cinsiyetteki çocukların büyüme eğrileriyle değerlendirilir. Devine, Robinson ve Hamwi yetişkinlerin boy-kilo tablolarından çıkarıldı; araç da 130 cm'den kısa boyları kabul etmez.

TÜBER, büyümenin izlenmesinde yaşa göre boy, yaşa göre ağırlık, boya göre ağırlık ve yaşa göre beden kütle indeksinin birlikte değerlendirildiğini, iki yaş ve üzerindeki çocuklarda BKİ'nin tarama aracı olarak kullanıldığını yazar (s. 143). 2–5 yaş arasında ağırlık ve boyun 3 ayda bir değerlendirilmesini önerir.

0–5 yaş için bebek ve küçük çocuk persentil hesabını Dünya Sağlık Örgütü tablolarıyla yapabilirsiniz; sonuç kilonun, boyun ve baş çevresinin aynı yaştaki çocuklar arasında kaçıncı sırada olduğunu gösterir. 5–18 yaş için vücut kitle indeksi sayfasındaki yaşa göre aralık tablosu kullanılır.