Gün doğumu ve gün batımı saati hesaplama

Türkiye'de güneş saat kaçta batıyor? İllere göre gün batımı saatleri

Türkiye'de il merkezlerinde Güneş 21 Aralık 2026 günü 16.42 (Iğdır) ile 17.54 (İzmir) arasında, 21 Haziran 2027 günü 19.30 (Hakkari) ile 20.52 (Edirne) arasında batar. Aynı günde iller arasındaki fark bir saati geçer, çünkü ülkenin tamamı tek saat dilimini kullanır ama Güneş doğudan batıya ilerler.

Aşağıdaki tablo iki gündönümü gününü batıdan doğuya sıralı illerle verir. Yıl içindeki diğer günler bu iki sütunun arasında kalır.

Tablodaki saatler il merkezinin koordinatına göredir; ilçeler için sonuç birkaç dakika değişebilir. Bugünün saatini görmek için araçta ili seçmeniz yeterli, tarih kendiliğinden bugüne ayarlıdır. Başka bir tarih için, örneğin İzmir'de 21 Haziran 2027 gün batımını açtığınızda sonuç 20.39 çıkar; gündüz 14 saat 51 dakika sürer.

Doğu ve batı illerinde gün doğumu farkı neden bir saati geçiyor?

21 Aralık 2026 günü Güneş Hakkari'de 07.16'da, Edirne'de 08.37'de doğar; aradaki 81 dakikanın büyük kısmı boylam farkından gelir. Dünya her saatte 15° döner. 1° boylam böylece 4 dakikalık zaman farkı demektir. Diyanet'in vakit kıyaslamaları sayfası aynı kuralı "her 15 yay dakikası 1 zaman dakikası" diye yazar.

İki il arasında yaklaşık 17,2° boylam var; bu, 69 dakika eder. Kalan 12 dakika enlemden gelir: Edirne daha kuzeydedir ve kışın kuzeydeki illerde gündüz kısa olduğu için Güneş hem geç doğar hem erken batar.

Türkiye saati Güneş'e göre neden ileride?

UTC+3, 45° doğu boylamının yerel saatidir (3 saat × 15°). Türkiye'nin hiçbir il merkezi bu boylama ulaşmaz: en doğudaki Iğdır 44,05°'de, en batıdaki Çanakkale 26,4°'de. Bu yüzden Güneş hiçbir ilde saat 12.00'de tepe noktasına çıkmaz; 21 Aralık 2026 günü en yüksek olduğu an Iğdır'da 12.02, Çanakkale'de ise 13.12, yani batıda öğle 70 dakika geç gelir. Batı illerinde kış sabahları bu yüzden karanlıktır. Türkiye'nin yıl boyu UTC+3 kullanmasının dayanağını ve dünya şehirlerindeki saatleri gösteren sayfayı ayrıca inceleyebilirsiniz.

Aynı anda batan kuzey ve güney illeri

Boylam tek başına yetmez; mevsim de işe karışır. Diyanet'in aynı sayfasında 22 Haziran'da Sinop ile Antalya'da, 22 Aralık'ta Zonguldak ile Hatay'da Güneş'in aynı anda battığı yazıyor. Araç 22 Haziran 2026 için Sinop'ta 20.19, Antalya'da 20.20; 22 Aralık 2026 için Zonguldak'ta 17.27, Hatay'da 17.25 buluyor. Sinop Antalya'dan, Hatay Zonguldak'tan doğuda olduğu hâlde batış aynı dakikaya düşüyor: yazın kuzeydeki il, kışın güneydeki il daha uzun gündüz yaşar ve boylam farkını bu kapatır.

Aynı sayfadaki Tekirdağ-Adana örneği de kontrol için işe yarar. Diyanet iki ilin akşam vakti farkını 21 Aralık'ta 20, 21 Haziran'da 44 dakika olarak veriyor. Araçla bulunan gün batımı farkı 21 Aralık 2026 için 20, 21 Haziran 2027 için 43 dakika.

En erken gün batımı ve en geç gün doğumu hangi günlerde?

En erken gün batımı 21 Aralık'ta değil, aralık ayının ilk yarısındadır. İstanbul'da Güneş 2-14 Aralık 2026 arasında her gün 17.36'da batar, en geç doğuş (08.29) ise 29 Aralık 2026 - 10 Ocak 2027 arasındaki günlere düşer; ikisi de gündönümünden birkaç gün uzaktır.

Yaz tarafında durum aynı. Gündüzün en uzun olduğu gün 21 Haziran'dır, ama İstanbul'da en geç batış (20.40) 20 Haziran - 5 Temmuz 2027 arasında sürer, en erken doğuş (05.31) ise 13-17 Haziran 2027 arasındadır.

Kaymanın sebebi öğle saatinin yıl boyunca sabit durmamasıdır. Tablodaki öğle sütunu 30 dakikalık bir aralıkta gidip gelir. Dünya'nın yörüngesi daire değil elips olduğu ve ekseni eğik durduğu için Güneş'in gökte tepe noktasına çıkış anı yılın bir döneminde erkene, bir döneminde geç saate kayar; astronomide buna zaman denklemi denir. Aracın hesap adımlarında bu değer ayrıca yazar: 11 Şubat 2027 için -14,22 dakika.

Aralık başında gündüz hâlâ kısalıyor, ama öğle her gün biraz daha geç saate kaydığı için akşamlar gündönümünden önce uzamaya başlar; sabahlar ise ocak ortasına kadar karanlık kalır. En uzun güne kaç gün kaldığını sayaçla takip edebilirsiniz.

Hava kaçta kararıyor? Sivil, denizcilik ve astronomik alacakaranlık

Güneş battıktan sonra hava hemen kararmaz. Ankara'da 21 Aralık 2026 günü Güneş 17.27'de batar, dışarıda lamba olmadan iş görülebilecek aydınlık 17.57'ye kadar sürer, gökyüzü 19.04'te tamamen kararır.

Bu üç eşik ABD Deniz Gözlemevi'nin tanımlarına göre Güneş merkezinin ufkun kaç derece altında olduğuyla ölçülür:

• Sivil alacakaranlık: Güneş 6° altına inene kadar. Bu sürenin sonunda açık havada olağan işler için yapay ışık gerekir.
• Denizcilik alacakaranlığı: 12°'ye kadar. Aysız bir gecede bile ufuk çizgisi seçilebilir, denizciler yıldızla konum ölçebilir.
• Astronomik alacakaranlık: 18°'ye kadar. Bundan sonra Güneş'ten saçılan ışık yıldız ışığından zayıftır.

Araç sonuç tablosunda sivil alacakaranlığı verir. Denizcilik ve astronomik sütunlar aynı NOAA fonksiyonuyla, yalnız açı değiştirilerek hesaplandı. Yazın alacakaranlık uzar: Ankara'da sivil alacakaranlık ekinoksta 27, haziranda 33 dakika sürer ve gökyüzü 22.24'ten önce tam kararmaz. Kuzeye gittikçe fark büyür.

Güneşin batışı ne kadar sürer?

Güneş diskinin alt kenarının ufka değmesinden üst kenarının kaybolmasına kadar Ankara'da 2 dakika 47 saniye (ekinoks) ile 3 dakika 16 saniye (haziran) arası geçer; 21 Aralık 2026 için süre 3 dakika 14 saniye. Disk yaklaşık yarım derece genişliğindedir. Güneş ufka ekinokslarda daha dik iner, gündönümlerinde daha yatık iner; batış da bu yüzden gündönümlerinde uzar. Süre, ufuktaki ortalama kırılma varsayımıyla hesaplandı; sıcak ya da çok soğuk havada birkaç saniye değişebilir.

Gün batımı ile akşam ezanı aynı saatte mi?

Hayır. Diyanet'in temkin açıklamasına göre takvimlerde akşam namazı vakti Güneş'in batışından 7 dakika sonra başlar; sabah namazının son vakti de doğuştan 7 dakika öncesidir.

Diyanet temkini şöyle gerekçelendirir: takvimde bir yerleşim yeri için tek bir vakit yazılır, oysa aynı şehrin doğusu ile batısı, alçak ve yüksek yerleri arasında zaman farkı vardır. Bugünkü ölçü 1982'de Din İşleri Yüksek Kurulu kararıyla belirlendi ve 1983'ten beri uygulanıyor. İkindide 4 dakika temkin uygulanır, öğle vakti Güneş'in tam tepede olduğu andan 5 dakika sonra başlatılır. İmsak ve yatsıda temkin yoktur.

İmsak ayrı bir tanıma dayanır. Diyanet'in imsak açıklaması, takvimdeki imsakın "fecrin ilk belirmeye başladığı vakit" olarak tespit edildiğini söyler. Bu vakit gün doğumu hesabından çıkmaz. Diyanet sayfada kullandığı açı değerini vermiyor; yukarıdaki astronomik alacakaranlık saatini imsak yerine kullanmayın.

Eski saat düzeninde saatler gün batımına göre kurulurdu. Diyanet'in saat dönüşümleri sayfasına göre ezani (alaturka) saatte, takvimdeki akşam vakti geldiğinde saatler her gün 12.00'ye ayarlanırdı; öğle ve ikindi saatleri bu yüzden mevsime göre değişirdi.

Fethiye, Bozcaada, Kapadokya: tatil yerlerinde gün batımı saati

Tatil yerlerinde gün batımı ilçe merkezinin koordinatıyla hesaplanır. 15 Temmuz 2027'de Güneş Gökçeada'da 20.45'te, Kapadokya'daki Göreme'de 20.05'te batar; batıdaki adayla iç Anadolu arasında 40 dakika fark var.

Koordinatlar Wikidata'daki yer kayıtlarından alındı ve araca "Koordinat gireceğim" seçeneğiyle girildi. Aynı yolla koydaki bir plajın ya da tepedeki bir seyir noktasının saatini de bulabilirsiniz; haritadan aldığınız değer derece-dakika-saniye biçimindeyse araç onu da okur, isterseniz önce derece-dakika-saniye koordinatlarını dönüştüren araçla ondalığa çevirebilirsiniz.

Tatil planında mevsim de ufuk da sonucu değiştirir. Fethiye'de Güneş 15 Haziran'da 20.24'te, 15 Eylül'de 19.12'de batar. Hesap ise düz ve açık ufka göredir. Denize doğru bakılan bir noktada Güneş hesaplanan saate yakın kaybolur; batısı dağla kapalı bir koyda ise birkaç dakika, bazen daha fazla erken gözden çıkar. Kapadokya'da sabah izlemek isteyenler için Göreme'de aynı gün doğuş 05.28.

Gün doğumu saati nasıl hesaplanır, sonuç nasıl kontrol edilir?

Araç, ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'nin (NOAA) güneş hesaplayıcısındaki denklemleri kullanır. NOAA'nın açıklamasına göre bu denklemler Jean Meeus'un Astronomical Algorithms kitabına dayanır ve gün doğumu ile batımı ±72° enlem arasında teorik olarak bir dakika içinde doğru verir. Hesapta ufuktaki ortalama kırılma 0,833° alınır.

USNO'nun tanımında bu 0,833°, Güneş'in görünen yarıçapı (16 yay dakikası) ile ufuktaki ortalama kırılmanın (34 yay dakikası) toplamıdır. Yani gün doğumu, Güneş'in üst kenarının ufukta göründüğü andır; merkezin ufka geldiği an değil. Hesap deniz seviyesinde, düz ve açık bir ufuk varsayar.

Başka bir kaynakla karşılaştırma

Sonucu ABD Deniz Gözlemevi'nin bir günlük Güneş ve Ay verisi ile karşılaştırabilirsiniz. İstanbul (41,01° K; 28,9603° D) için 21 Haziran 2026 günü USNO doğuşu 05.32, Güneş'in meridyenden geçişini 13.06, batışı 20.40 veriyor; araç da 05.32, 13.06 ve 20.40 buluyor. Sivil alacakaranlık sonunda USNO 21.13, araç 21.14 diyor; bir dakikalık fark yuvarlamadan gelir.

Gündüz süresini elle de doğrulayabilirsiniz: batış saatinden doğuş saatini çıkarın. Aynı gün için iki saat arasındaki farkı hesaplayan araçta 05.32 ile 20.40 arası 15 saat 8 dakika çıkar, gün doğumu aracındaki gündüz süresiyle aynı.

Aynı güneş formülleri başka hesaplarda da kullanılıyor. Güneş'in Kâbe doğrultusunda durduğu anı bulan kıble yönü ve kıble saati hesabı bunlardan biri. Doğum saatinizi gün doğumuna yakın biliyorsanız yükselen burç hesabını gün doğumuyla kontrol etme yöntemini deneyebilirsiniz.