Yükselen burç hesaplama

Yükselen burç nasıl bulunur, doğum yeri neden gerekir?

Yükselen burç, doğum anında ekliptiğin (Güneş'in yıl boyunca gökte izlediği yolun) doğu ufkunu kestiği noktanın burcudur; İngilizce kaynaklarda ascendant ya da rising sign diye geçer. Bu noktayı bulmak için doğum saatini UTC'ye çevirir, o anın yıldız zamanını doğum yerinin boylamına göre düzeltir, sonra enleme göre ufkun kesişimini hesaplarsınız. Saat kadar yer de sonucu değiştirir.

Aynı gün ve aynı saatte, 23 Ağustos 1995 günü 08:15'te Türkiye'nin batısında ve doğusunda doğan iki bebeği düşünün. Saat ikisinde de Türkiye saatidir, ama gökyüzü Van'da Edirne'den daha ileridedir:

Dünya 24 saatte 360° döndüğü için 1° boylam farkı 4 dakikalık gök zamanına denk gelir. Van ile Edirne arasında yaklaşık 16,8° boylam var, yani Van'ın gökyüzü Edirne'ninkinden yaklaşık 67 dakika öndedir. Yükselen bu sürede burç değiştirebilir: örnekte Edirne'de Başak, Van'da Terazi çıkıyor.

Enlem de hesaba girer. Ekliptik ufka her enlemde aynı açıyla değmez; bu yüzden bir burcun ufukta ne kadar kaldığı kuzeyde ve güneyde farklıdır (aşağıda Sinop ile Hatay karşılaştırması var). Yurt dışında doğduysanız ya da il merkezinden uzak bir ilçede doğduysanız araçta "Koordinat gireceğim" seçeneğiyle doğduğunuz yerin kendi koordinatını kullanın.

Yükselen burç saat aralıkları tablosu

Bir günde 12 burcun hepsi doğu ufkundan geçer, ama eşit sürelerle değil. İstanbul'da 23 Ağustos 1995 için aracın dakika dakika taranmasıyla çıkan aralıklar şöyle:

Tablodaki saatler yalnız bu gün ve İstanbul içindir. Yıldız günü güneş gününden yaklaşık 4 dakika kısa olduğundan her burç ertesi gün 4 dakika kadar erken yükselir: İstanbul'da Koç'un yükselmeye başladığı saat 23 Ağustos'ta 20:58, 30 Ağustos'ta 20:31, 23 Eylül'de 18:57. Bir ayda kayma 2 saat 1 dakika tutuyor.

Güneş burcuna ve saate göre hazırlanmış genel "yükselen burç tablolarının" sonucu bu yüzden kaba bir tahmindir. Aynı güneş burcu içinde ay başında ve sonunda doğanlar arasında iki saate yakın kayma olur, üstüne doğum yerinin boylamı ve enlemi eklenir. Kesin sonuç için tarih, saat ve yeri birlikte girin; örneğin 23 Ağustos 1995 08:15 İstanbul doğumunun yükselenini araçta açabilirsiniz.

Yükselen burç kaç saatte değişir?

Türkiye'de yükselen burç ortalama iki saatte bir değişir, ama süre burca göre yaklaşık 1 saat ile 2,5 saat arasında oynar. İstanbul'da 23 Ağustos 1995'te en kısa süren Balık (1 saat 10 dakika), en uzun süren Aslan (2 saat 33 dakika) oldu.

Fark, ekliptiğin ufukla yaptığı açıdan gelir. Koç ve Balık çevresinde ekliptik ufka yatık durur, bu burçlar ufkun üstüne çabuk çıkar. Başak ve Terazi çevresinde ise ufka dike yakındır ve yükselişleri uzun sürer. Kuzeye gittikçe fark büyür:

Koç, Sinop'ta 1 saat 9 dakika, Hatay'da 1 saat 17 dakika yükseliyor; Başak'ta durum tersine dönüyor (Sinop 2 saat 34 dakika, Hatay 2 saat 26 dakika). Tabloda gece yarısında ikiye bölünen burç yer almıyor. Kısa yükselen bir burçta doğduysanız birkaç dakikalık saat hatası sonucu daha kolay değiştirir. Bu yüzden araç, yükselen burç sınırına yakın çıktığında sonuç tablosuna ayrıca not düşer.

Yaz saati uygulaması yükselen burcu etkiler mi?

Etkiler, çünkü hesap yerel saatle değil UTC ile yapılır. Doğum saatinizden o gün Türkiye'de geçerli olan farkı çıkarmak gerekir; 1 saatlik hata, aşağıdaki örneklerde yükseleni 12° ile 25° arasında kaydırıyor. Bir burç 30° olduğuna göre bu kayma çoğu zaman burcu değiştirir.

Türkiye bugün yıl boyu UTC+3 kullanıyor. 8 Eylül 2016 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2016/9154 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, 27 Mart 2016'da başlayan yaz saatinin "her yıl, yıl boyu" sürdürülmesini kararlaştırdı. Daha önceki doğumlarda fark yıla ve mevsime göre değişir. IANA saat dilimi veritabanının Türkiye kayıtlarına göre dönemler şöyle:

• 29 Haziran 1978'e kadar: kışın UTC+2, yaz saati uygulanan aylarda UTC+3.
• 29 Haziran 1978 ile 1 Kasım 1984 arası: yıl boyu UTC+3; yalnız 31 Temmuz ile 2 Ekim 1983 arasında saatler bir kez daha ileri alındı ve UTC+4 uygulandı.
• 1985 ile 2016 arası: kışın UTC+2, yazın UTC+3. 2011'de yaz saatine bir gün geç (28 Mart), 2014'te de bir gün geç (31 Mart) geçildi; 2015'te kış saatine dönüş 8 Kasım'a ertelendi.
• 7 Eylül 2016'dan beri: yıl boyu UTC+3.

Aşağıdaki tabloda İstanbul'da saat 10:00'da doğmuş beş kişi var; üçüncü sütun aracın bulduğu doğru sonuç, dördüncü sütun farkın yanlış alındığı durum:

Beş örneğin 3 tanesinde burç değişiyor; değişmeyenlerde de derece kayıyor ve evler buna göre yer değiştiriyor. İstisna günleri özellikle dikkat ister. 2011, 2014 ve 2015'teki değişiklikler Avrupa Birliği takvimine göre çalışan programlarda bulunmayabilir. Araç doğum anını IANA veritabanındaki Europe/Istanbul geçmişiyle çevirir ve kullandığı farkı sonuç tablosunda "Kullanılan saat farkı" satırında gösterir. Saatlerin ileri alındığı gece yaşanmamış bir saat girerseniz uyarı verir.

Saatsiz yükselen burç hesaplama: yaklaşık saatle hangi burçlar kalır?

Doğum saatini hiç bilmiyorsanız 12 burcun hepsi mümkündür. Saati yaklaşık biliyorsanız yukarıdaki gibi günün aralık tablosundan aday burçları çıkarabilirsiniz.

Örnek: 23 Ağustos 1995'te İstanbul'da doğan birinin ailesi "sabah 7 ile 9 arası" diyorsa tablo bu iki saate 1 burç bırakır: Başak. Dar bir aralık bilmek bu yüzden işe yarar. Belgelerdeki saat de yuvarlanmış olabilir (14:00, 14:30 gibi); sonuç sınıra yakın çıkıyorsa iki burcu da not edin. Aynı örnekte 08:59 doğumu için araç Başak, bir dakika sonrası için Terazi veriyor.

Gün doğumuyla kontrol

Güneş doğarken doğu ufkundadır, dolayısıyla gün doğumunda doğan birinin yükseleni güneş burcuyla aynı çıkar. Bu, elinizdeki sonucu kontrol etmenin kolay bir yoludur. Ankara'da 5 Mayıs 2005 günü Güneş 05:44'te doğdu (gün doğumu saatini hesaplayan araçla). Bu saat için yükselen 13° 01′ Boğa, Güneş 14° 43′ Boğa. Aradaki 1,7° fark, gün doğumunun Güneş'in üst kenarı göründüğü anda sayılmasından gelir: o anda Güneş'in merkezi kırılma dahil ufkun 0,833° altındadır. Doğum saatiniz gün doğumundan birkaç saat sonraysa yükseleniniz güneş burcunuzdan bir iki burç ileride, gün batımına yakınsa karşısındadır.

Yükselen burç hesaplama yurt dışı doğumlar için nasıl yapılır?

Yurt dışında doğduysanız doğum yeri alanında "Koordinat gireceğim"i seçin, doğduğunuz şehrin enlem ve boylamını yazın ve saat dilimi listesinden o ülkeyi seçin. Saat dilimi seçimi, o ülkenin geçmişteki yaz saati uygulamalarını da getirir.

Örnek: 3 Kasım 1992 saat 07:45'te Berlin'de (52,52° K, 13,405° D) doğan biri. Almanya o gün kış saatindeydi; araç UTC+1 kullanır ve doğum anını 3 Kasım 1992 06:45 UTC olarak bulur. Berlin doğumlu örneğin yükselen burcu 16° 41′ Akrep çıkar. Saat dilimi yanlışlıkla Türkiye saati (UTC+3) seçilseydi sonuç 25° 56′ Terazi olurdu.

Doğum belgesinde koordinat derece-dakika-saniye olarak yazıyorsa (52° 31′ K gibi) araç bu biçimi de okur; isterseniz önce koordinatı ondalık dereceye dönüştürme aracıyla çevirebilirsiniz. Doğduğunuz yerle Türkiye arasındaki bugünkü farkı iki şehir arasındaki saat farkı gösterir, ama geçmiş bir doğum için esas olan o günkü farktır; araç bunu kendisi hesaplar.

Vedik astrolojiye göre yükselen burç neden farklı çıkar?

Vedik (Hint) astrolojisi burçları sabit yıldızlara bağlayan sidereal zodyağı kullanır; bu araç ise Batı astrolojisinin tropikal zodyağıyla hesaplar. İki sistemde yükselen derece olarak aynı noktadır, yalnız burçların başladığı yer farklıdır.

Tropikal zodyakta 0° Koç, Güneş'in ilkbahar ekinoksunda bulunduğu noktadır. Dünya'nın ekseni yavaşça yalpaladığı için (presesyon) bu nokta yıldızlara göre geriye kayar; NASA'nın verdiği yaklaşık 25.771,5 yıllık tam turla bu kayma 72 yılda 1 dereceye denk gelir. Vedik hesapta tropikal dereceden bu birikmiş fark (ayanamsa) çıkarılır. Hangi ayanamsa değerinin kullanıldığı okula göre değiştiği için vedik sitelerin sonuçları kendi aralarında da ayrılabilir. Çıkarma yapıldığı için vedik yükselen ya tropikaldeki burçta kalır ya da bir önceki burca geçer, sonraki burca geçmez. Ev sistemleri ve iki zodyağın haritadaki farkı doğum haritasının tamamını çıkaran sayfada anlatılıyor.

Yükselenin tam karşısındaki noktaya alçalan denir ve her zaman 180° ötededir. Placidus ev sisteminde yükselen 1. evin, alçalan 7. evin başlangıcıdır; tam burç sisteminde ise 1. ev yükselenin bulunduğu burcun tamamıdır. alçalan burcunuzu ayrı araçla bulabilirsiniz.

Yükselen aracının sonuç tablosu güneş ve ay burcunu da gösterir; ay burcu için doğum yeri gerekmediğinden saati bilinmeyen günlerde ay burcunuzu hesaplamak ayrı araçla mümkündür. Yalnız doğum tarihiyle bulunan güneş burcunuzu ise saat ve yer hiç gerekmeden öğrenebilirsiniz.