Romen rakamı çevirme

Romen rakamları 1'den 20'ye (ve 24'e) kadar

1'den 20'ye kadar Romen rakamları I, V ve X harfleriyle yazılır. Tablo 24'e kadar uzanıyor, çünkü MEB 3. sınıfta 1'den 24'e kadar Romen rakamı yazmayı istiyor (aşağıdaki saat bölümüne bakın).

Tabloyu ezberlemek yerine üç kalıbı bilmek yeter. 1, 2, 3 için I tekrarlanır. 4 ve 9'da küçük harf büyüğün önüne geçer ve ondan çıkarılır: IV, IX. 6, 7, 8'de harfler V'nin arkasına eklenir. 10'dan sonra aynı düzen X'in arkasına eklenerek sürer, 14 XIV, 19 XIX, 24 XXIV olur.

En sık karışan ikisi 19 ile 21: XIX ve XXI. Harfler aynı, sıraları farklı. I, X'in önündeyse çıkarılır (10 − 1), arkasındaysa eklenir (20 + 1).

Romen rakamları 100'e kadar nasıl yazılır?

100'e kadar bir sayıyı Romen rakamına çevirmek için onlar ve birler basamağını ayrı ayrı yazıp yan yana koyun. 49, 40 ve 9'dur: XL + IX = XLIX.

Bu yöntemle yazınca 100'e kadar en uzun Romen rakamı 88 olur: LXXXVIII (8 harf); 1 ile 3999 arasındaki en uzunu 3.888, MMMDCCCLXXXVIII (15 harf). Uzun görünmesi yanlış yazıldığını göstermez.

Çevirdiğiniz bir sonucu kontrol etmenin kolay yolu onu geri çevirmektir. XCV yazıp sayıya çevirin; 95 çıkmalı.

Saatteki Romen rakamları ve IIII yazımı

Romen rakamlı saat kadranlarında 4 çoğunlukla IV yerine IIII olarak yazılır, 9 ise IX olarak kalır. Kurallı yazım IV'tür ve Hesapçı'nın çeviricisi IIII'yü kabul etmez.

Kadrandaki on iki rakam kurala göre şöyle: I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X, XI, XII. IIII geleneğinin istisnaları da var. İngiltere Parlamentosu'nun Büyük Saat sayfasına göre Londra'daki Elizabeth Kulesi'nin (Big Ben) kadranlarında 4, IV olarak yazılıdır.

MEB'in yeni programında Romen rakamları 3. sınıfta saatle birlikte işleniyor. 3. sınıf "Sayılar ve nicelikler (2)" temasında öğrencilerden "1'den 24'e kadar Romen rakamlarını yazmaları ve Romen rakamlarından oluşan bir analog saat tasarlamaları" isteniyor. Bir kadranda 13'ten 24'e kadar olan saatler de yer alacaksa bunlar XIII ile XXIV arasındaki rakamlardır.

Yüzyıl ve tarih Romen rakamıyla nasıl yazılır?

Yüzyıl, sıra sayısı olduğu için Romen rakamının arkasına nokta konarak yazılır; 2026 yılı XXI. yüzyıldadır. TDK'nin sayıların yazılışı kuralları Romen rakamının kullanıldığı yerleri sayarken "XX. yüzyıl", "III. Selim" ve "II. Dünya Savaşı" örneklerini veriyor. Ek getirmek isterseniz nokta düşer ve kesme işareti gelir: XX'nci yüzyıl doğru, XX.'nci yanlış.

Bir yılın hangi yüzyılda olduğunu bulmak için yılın ilk iki basamağına 1 ekleyin; yıl 00 ile bitiyorsa eklemeyin. 2000 yılı bu yüzden XX. yüzyılın son yılıdır, XXI. yüzyıl 2001'de başlar.

Roma rakamlarıyla tarih yazma

TDK'nin örneğinde yalnız ay Romen rakamıyla yazılır, gün ve yıl normal rakamla kalır: 1.XI.1928 (1 Kasım 1928); 29 Ekim 1923 bu biçimde 29.X.1923 olur. Dövme, yüzük ya da davetiye için tarihin tamamı çevrilmek istenirse gün, ay ve yıl ayrı ayrı çevrilip noktayla birleştirilir: XXIX.X.MCMXXIII. 1928 de MCMXXVIII olur.

Yıl tek başına yazılırken de aynı araç kullanılır; 2026 Romen rakamıyla MMXXVI. Çevirdiğiniz tarihin haftanın hangi gününe denk geldiğini tarihin hangi gün olduğunu bulan araç gösterir; o tarihten bu yana geçen süreyi ise aradan kaç gün geçtiğini sayan hesapta bulursunuz.

4000 ve üstü Romen rakamıyla nasıl yazılır?

Harfin üstüne çizgi çekilir ve değeri bin katına çıkar. Standart yazım 3999'da (MMMCMXCIX) biter, çünkü aynı harf en çok üç kez yan yana gelir ve M'den büyük harf yoktur.

Hesapçı'nın çeviricisi 1 ile 3999 arasındaki sayıları çevirir, 4000 ve üstü için hata verir; tablodaki yazımlarda binler kısmı üst çizgiyle yazıldı, kalan kısım çeviriciden geldi.

12.345'i adım adım yazarsak 12 bin, üst çizgili X̅I̅I̅ olur; kalan 345 ise CCCXLV. Birleştirince X̅I̅I̅CCCXLV. Üst çizgi tek yol değil. Eski yazıtlarda binleri gösteren başka işaretler de kullanılmıştır. Ekranınızda üst çizgi görünmüyorsa yazı tipiniz birleşik üst çizgi karakterini desteklemiyordur.

Romen rakamlarında basamak değeri yoktur. Bir harfin değeri durduğu yere göre değişmez. Onluk, ikilik ya da onaltılık gibi basamaklı sistemlerde ise aynı rakam solda durdukça büyür; bu sistemler arasında çevirme için sayı tabanı dönüştürücüsü var.

Romen rakamları etkinliği için hazır fikirler

Sınıfta ya da evde yapılabilecek, cevap anahtarı bu sayfadaki araçla kontrol edilebilen üç etkinlik.

Doğum yılını Romen rakamıyla yaz

Her öğrenci kendi doğum yılını çevirir, arkadaşı geri çevirerek kontrol eder. Tabloda 2015 ile 2019 arasındaki yıllar var.

Aynı etkinliğe yaş hesabı da eklenebilir; öğrenci doğum tarihinden bugünkü yaşını yaş hesaplama aracıyla bulur ve yaşını da Romen rakamıyla yazar.

Doğru mu, yanlış mı?

Tahtaya karışık yazımlar yazılır, öğrenciler kurallı olanları seçer: XIV, IIII, XL, VV, XC, IC. Yanlış olanlar (IIII, VV, IC) yukarıdaki "Kurala aykırı yazımlar" tablosunda; her birini çeviriciye yazarak kontrol edebilirsiniz, kurala aykırı yazım hata mesajı verir.

Kibrit çöpü ve saat

I, V ve X düz çizgilerden oluşur; I bir, V ve X ikişer kibrit çöpü ya da dondurma çubuğuyla dizilir. Bu sayımla 1'den 12'ye bir saat kadranı 35 çubuk ister. 24'e kadar en çok çubuk isteyenler XVIII, XXIII, XXIV (7'şer çubuk). 25 kişilik bir sınıfta herkes kadran yapacaksa 25 × 35 = 875 çubuk gerekir; malzeme hesabını çocuklara bırakmak, çarpım tablosunu bir kez daha çalıştırır.