Yüzde hesaplama

Maaş zammı yüzde kaç, nasıl bulunur?

Zam oranını bulmak için yeni maaştan eski maaşı çıkarın, farkı eski maaşa bölün ve 100 ile çarpın. 45.000 TL olan maaşınız 52.650 TL olduysa aldığınız zam %17 olur (fark: 7.650 TL).

Bölen her zaman eski maaştır. Farkı yeni maaşa bölerseniz oran olduğundan küçük çıkar; bu örnekte %14,53 gibi yanlış bir sonuç bulursunuz. Bir de brüt ile neti karıştırmayın: iki bordroyu karşılaştırırken ikisinde de aynı satırı (ya brüt ya net) kullanın. Vergi dilimi değişen aylarda net maaştaki artış, brütteki artıştan farklı çıkabilir.

Asgari ücret 2025'ten 2026'ya yüzde kaç arttı?

Brüt asgari ücret 2025'te 26.005,50 TL, 2026'da 33.030,00 TL. Artış %27,01. Net tutar 22.104,67 TL'den 28.075,50 TL'ye çıktı, bu da %27,01 ediyor. Tam sayıya yuvarlanınca ikisi de %27.

2026 net asgari ücret brütün %85'i kadardır. Sebebi, asgari ücretten yalnız işçi SGK primi (%14, 4.624,20 TL) ile işsizlik sigortası primi (%1, 330,30 TL) kesilmesi; ikisi birlikte brütün %15'i, yani 4.954,50 TL eder. Bakanlığın tablosunda asgari ücret için gelir vergisi ve damga vergisi hesaplanmıyor. Tutarlar 26 Aralık 2025 tarihli, 33119 sayılı Resmî Gazete'deki Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının 2026 ve 2025 net hesap tablolarından alındı.

Maaşa belirli bir oranda zam yapıldığında yeni tutarı görmek için zam hesaplama aracı ardışık iki zammı da birlikte hesaplar.

Yüzde 25, 30 ya da 35 zam kaç TL eder?

Zamlı maaşı bulmanın kısa yolu maaşı tek seferde 1 artı oranla çarpmaktır: %30 zam için 1,30 ile, %35 zam için 1,35 ile. Aşağıdaki tabloda 2026 net asgari ücret olan 28.075,50 TL'ye farklı oranlarda zam yapılsaydı ne olacağı var. Oranlar yalnız örnektir, açıklanmış bir zam değildir.

Kendi maaşınız için tabloyu uyarlamak isterseniz aracın "A'ya %B ekle" seçeneğini kullanın; örneğin 28.075,50 TL'ye %30 zam bağlantısı hesabı hazır açar.

Yüzde indirim ve üst üste zam neden toplanmaz?

Art arda gelen iki yüzde toplanmaz, çünkü ikincisi ilk yüzdenin uygulanmış hâline uygulanır. 100 TL'lik bir ürün önce %20 zamla 120 TL olur, ardından gelen %20 indirim onu 100 TL'ye değil 96 TL'ye indirir.

Aynı mantık maaşta da işler. 20.000 TL maaşa ocakta %15, temmuzda %10 zam yapılırsa maaş önce 23.000 TL, sonra 25.300 TL olur. Yıl içindeki toplam artış %25 değil %26,5. İndirimde ise tersi olur: 2.000 TL'lik ürüne %30 indirim ve sepette ek %20 indirim uygulanınca ödenen 1.120 TL, yani toplam indirim %50 değil %44. Mağazanın "%30 + %20" yazması bu yüzden "%50 indirim" demek değildir. Tek ya da iki kademeli indirimi indirim hesaplama aracıyla da görebilirsiniz.

Etikette yalnız eski ve yeni fiyat yazıyorsa indirim oranını kendiniz bulabilirsiniz. 1.250 TL'den 999 TL'ye düşen bir ürünün indirimi %20,08; yuvarlanıp "%20 indirim" diye yazılması normaldir.

Düşen bir fiyat eski hâline dönmek için yüzde kaç artmalı?

Düşüş ne kadar büyükse geri dönmek için gereken artış o kadar büyür. %50 değer kaybeden bir hisse ya da fiyat, eski yerine ancak %100 artışla döner.

Yüzde ile yüzde puan arasındaki fark

İki oranın arasındaki düz fark "yüzde puan", bu farkın eski orana göre büyüklüğü "yüzde"dir. Faiz %40'tan %45'e çıktığında artış 5 yüzde puan, yüzde olarak ise %12,5 olur. Aylık kredi faizi %3'ten %3,5'e çıktığında fark 0,5 yüzde puandır; bunun taksite etkisini kredi taksitini hesaplayarak görürsünüz.

Ayrım en çok faiz, enflasyon, vergi oranı ve sınav başarı oranı gibi zaten yüzde olan büyüklüklerde önem kazanır. Faiz %50'den %45'e indiğinde "5 puan düştü" de doğrudur, "%10 düştü" de. Ama ikisi farklı şeyi ölçer. Bir haberde "%5 düştü" yazıyorsa ve kastedilen puan farkıysa, cümle yanlış bilgi verir. Faizin yıllar içinde nasıl biriktiğini görmek isterseniz bileşik faiz hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Yüzde hesaplama formülü ve kafadan kısa yollar

Bütün yüzde hesaplarının arkasında tek bağıntı var: parça = bütün × oran ÷ 100. Hangi büyüklüğü bilmediğinize göre bu eşitliği farklı yönden çözersiniz; aradaki mantık oran orantı ile aynıdır.

Kalemsiz hesap için önce %10'u bulun, gerisini ondan türetin. Tablodaki son sütun 3.480 sayısı için sonucu gösteriyor.

Daha az bilinen bir kısa yol da yer değiştirmedir: a'nın %b'si, b'nin %a'sına eşittir. 50'nin %8'ini kafadan bulmak zor görünür, ama 8'in %50'si ile aynı şey: 4. 25'in %36'sı da 36'nın %25'i, yani 36'nın dörtte biridir: 9. Zekâttaki %2,5 da kırkta bir demektir, yani sayıyı 40'a bölmek yeter: 3.480'in %2,5'i 87; nisabı da gözeten hesabı zekât hesaplama aracı yapar.

Hesap makinesinde ve Excel'de yüzde hesaplama

Hesap makinesinde en güvenli yol % tuşunu hiç kullanmamaktır: 250'nin %20'si için 250 × 20 ÷ 100 ya da 250 × 0,2 yazın, sonuç 50 çıkar. %20 zamlı tutar için 250 × 1,2 (300), %20 indirimli tutar için 250 × 0,8 (200) yeterlidir.

% tuşu neden farklı sonuç veriyor?

% tuşunun davranışı makineden makineye değişir. Bazı makineler 200 + 10 % işlemini "200'e 200'ün %10'unu ekle" diye okur ve 220 gösterir. Bazıları ise %10'u yalnız 0,1 sayısı olarak alır ve 200 + 0,1 işlemini yapar. Hesapçı'nın hesap makinesi ikinci yolu izler. Telefonunuzdaki makinenin hangisini yaptığını anlamak için bu işlemi bir kez deneyin; sonuca göre zam ve indirimi çarpma ile yapmaya devam edin.

Excel ve Google E-Tablolar formülleri

A2'de tutar, B2'de oran olduğunu varsayalım. B2'ye oranı %20 biçiminde yazarsanız hücrenin değeri 0,2 olur ve formüller şöyle kurulur:

• Tutarın yüzdesi: =A2*B2
• Zamlı ya da KDV'li tutar: =A2*(1+B2)
• İndirimli tutar: =A2*(1-B2)
• A2, C2'nin yüzde kaçı: =A2/C2 ve hücreye yüzde biçimi verin
• A2'den C2'ye değişim: =(C2-A2)/A2 ve yine yüzde biçimi
• İki basamağa yuvarlamak için: =YUVARLA(A2*B2;2)

B2'ye %20 yerine yalnız 20 yazdıysanız =A2*B2 tutarın 20 katını verir; bu durumda formül =A2*B2/100 olmalı. Oranı tek hücrede tutup bütün satırlara uygulayacaksanız formülü aşağı çekmeden önce hücreyi sabitleyin: =A2*$B$1. Türkçe Excel'de fonksiyon bağımsız değişkenleri noktalı virgülle ayrılır. Ondalık ayırıcı virgüldür. KDV'nin dahil ve hariç hesabı için ayrıca KDV hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Sık aranan tutarların yüzdeleri

Aşağıdaki tabloda sık aranan tutarların %1 ile %50 arasındaki yüzdeleri hazır hesaplı; örneğin 200'ün %15'i 30, 300'ün %15'i 45, 150.000 TL'nin %15'i 22.500 TL eder.

Tabloda olmayan oranları iki sütunu toplayarak bulabilirsiniz: %30, %25 ile %5'in toplamıdır; %6 ise %5 ile %1'in. Tutar tabloda yoksa en yakın iki satırı toplayın; 350'nin yüzdeleri 100 ve 250 satırlarının toplamıdır.