Yakıt tüketimi ve yol masrafı hesaplama

Mesafeye göre yakıt masrafı nasıl hesaplanır?

Yol masrafı = mesafe (km) × 100 km'deki tüketim (L) ÷ 100 × litre fiyatı. 453 km'lik Ankara-İstanbul yolunu 100 km'de 6,5 litre yakan bir araçla giderseniz 29,45 litre yakıt harcarsınız; litresi örnek olarak 50 TL alınırsa masraf 1.472,25 TL olur.

Formüldeki ilk çarpım litreyi, ikincisi parayı verir. Akaryakıt fiyatı neredeyse her gün değiştiği için bu sayfada güncel fiyat yazmıyoruz; yola çıkacağınız gün istasyondaki pompa fiyatını girin. Mesafeyi tahminle yazmak yerine iller arası karayolu mesafesini Karayolları Genel Müdürlüğü cetvelinden alın; aşağıdaki tablo da oradan geliyor.

Gidiş-dönüş için mesafeyi ikiyle çarpın. Ankara-İstanbul gidiş-dönüşü 3 kişi paylaşırsa toplam 2.944,50 TL, kişi başı 981,50 TL düşer; 3 kişilik gidiş-dönüş hesabını kendi litre fiyatınızla yeniden açabilirsiniz. Cetvel il merkezleri arasını ölçer; evden eve gerçek yol, köprü ve otoyol seçimine göre birkaç on kilometre farklı olabilir. Tek yönün 90 km/sa ortalamayla 5 saat 2 dakika süreceğini yol, hız ve süre hesabı gösterir; mola bu süreye dahil değildir.

1 km kaç TL yakar? 40 km ve 400 km örnekleri

Kilometre başı maliyet = 100 km'deki tüketim × litre fiyatı ÷ 100. 100 km'de 6 litre yakan araç, litresi örnek 50 TL iken kilometrede 3,00 TL harcar.

Tablo, en sık sorulan iki mesafeyi farklı tüketim değerleriyle veriyor. "1 litreyle kaç km" sütunu, tüketimin ters çevrilmiş hâlidir: 100'ü 100 km'deki litreye bölersiniz.

Fiyat değiştiğinde tablodaki TL sütunları aynı oranda değişir. Litre sütunları değişmez. Litre fiyatı %10 artarsa km başı maliyet de %10 artar. Her gün 20 km gidip 20 km dönen biri 22 iş gününde 880 km yol yapar; 6,5 litrelik tüketimle bu 57,2 litre ve örnek fiyatla 2.860,00 TL demektir.

Aracın gerçek kilometre maliyeti yakıttan ibaret değildir. Yıllık motorlu taşıtlar vergisi tutarını ve araç muayene ücretini yıllık kilometrenize bölerseniz her kilometreye düşen sabit gideri de görürsünüz.

Ortalama yakıt tüketimi birkaç dolumdan nasıl hesaplanır?

Bütün dolumlardaki litreleri toplayıp toplam kilometreye bölün ve 100 ile çarpın. Her dolumun tüketimini ayrı bulup bunların ortalamasını almak yanlış sonuç verir, çünkü kısa şehir içi dolum uzun yol dolumuyla aynı ağırlığı alır.

Üç satırdaki tüketimlerin düz ortalaması 7,13 L/100 km çıkar. Doğrusu, 109,2 litreyi 1.682 km'ye bölmektir: 1.682 km'de 109,2 litre 6,49 L/100 km eder, yani araç 1 litreyle 15,4 km gitmiş. Aradaki fark, 180 km'lik şehir içi dolumun ortalamayı yukarı çekmesinden kaynaklanıyor.

Ölçümü bozan üç alışkanlık var. Pompa otomatik kestikten sonra "yuvarlamak" için ek yakıt basmak bir dolumu fazla, bir sonrakini eksik gösterir. Farklı istasyonlarda tabancanın farklı noktada kesmesi tek dolumda sapma yaratır; birkaç dolumu toplamak bu sapmayı küçültür. Üçüncüsü, yolda bir kez yarım depo alıp kaydetmemektir: o litre kayıtlara girmezse sonraki tam depo ölçümü eksik çıkar.

Katalogdaki WLTP değeriyle kendi tüketiminizi karşılaştırma

Kendi ölçtüğünüz tüketimi katalogdaki WLTP değeriyle yüzde değişim olarak karşılaştırın. Katalogda 5,4 L/100 km yazan bir aracı yukarıdaki üç dolumda 6,49 ölçtüyseniz tüketiminiz katalog değerinden %20,2 fazladır.

WLTP, Avrupa Birliği'nde binek araçların tip onayında kullanılan laboratuvar test prosedürüdür. Test, önceden belirlenmiş bir hız çevriminde yapılır; sizin trafiğiniz, sürüş biçiminiz, yükünüz ve klima kullanımınız bu çevrimle aynı değildir. Avrupa Komisyonu farkın büyümesini önlemek için 2021'den itibaren ilk kez tescil edilen araçlardaki yakıt tüketimi izleme cihazlarından (OBFCM) gerçek kullanım verisi topluyor; bu, Komisyonun hafif ticari ve binek araç sayfasında ve 2021/392 sayılı Uygulama Tüzüğü'nde yazıyor.

İkinci el ilanlarda eski NEDC değerini de görebilirsiniz. Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin (JRC) NEDC'den WLTP'ye geçiş çalışması, aynı aracın WLTP'deki CO₂ değerinin NEDC'dekinin ortalama 1,1 ile 1,4 katı çıktığını buldu. Bu yüzden bir aracın NEDC değerini başka bir aracın WLTP değeriyle karşılaştırmayın.

"1.5 dizel araç 100 km'de kaç litre yakar" gibi soruların motor hacmine göre tek bir doğru cevabı yok; aynı hacimde motor farklı ağırlıktaki araçlarda farklı yakar. Başlangıç noktası modelin WLTP "birleşik" değeridir, asıl sayı ise sizin tam depo ölçümünüzdür. Dizel ve benzinli araçta hesap aynıdır.

LPG yakıt hesaplama ve benzinle karşılaştırma

LPG'de de formül aynıdır; tüketim yerine LPG'nin 100 km'deki litresini, fiyat yerine LPG'nin litre fiyatını girin. Karşılaştırmayı litre üzerinden değil kilometre başı maliyet üzerinden yapın, çünkü LPG'li aracın 100 km'de harcadığı litre benzinden farklıdır.

Aşağıdaki sayıların hepsi örnek varsayımdır, kendi aracınızın ölçümünü ve günün fiyatlarını koyun. Benzinde 7 L/100 km ve 50 TL ile km başı 3,50 TL, LPG'de 8,5 L/100 km ve 25 TL ile km başı 2,13 TL çıkar. Kilometre başına fark 1,37 TL'dir.

Dönüşüm masrafını bu farka bölmek, sistemin kaç kilometrede kendini ödediğini gösterir. 30.000 TL'lik örnek bir dönüşüm bu varsayımlarla yaklaşık 22.000 km'de karşılanır. Yılda 10.000 km yapan biri bu noktaya 2,2 yılda, 40.000 km yapan biri yaklaşık 7 ayda ulaşır.

Elektrikli araç, traktör ve tekne için tüketim hesabı

Elektrikli araçta litre yerine kWh kullanılır: masraf = km × 100 km'deki kWh ÷ 100 × kWh fiyatı. Hesap litreyle aynı olduğu için bu sayfaya kWh değerlerini yazabilirsiniz; 453 km, örnek 17 kWh/100 km ve örnek 10 TL/kWh ile 770,10 TL çıkar.

Aracın göstergesindeki kWh/100 km çoğunlukla bataryadan çekilen enerjiyi gösterir. Prizden çekilen enerji şarj kayıpları kadar daha fazladır; bu kaybı ve sürenin ne kadar uzayacağını şarj süresi ve şarj maliyeti hesabı ayrıca gösterir.

Traktör, iş makinesi ve tekne motorlarında tüketim çoğunlukla kilometreyle değil saatle ölçülür. O zaman litre = saatlik tüketim × çalışma saati olur: saatte örnek 12 litre yakan bir traktör 6 saatlik işte 72 litre harcar. Saatlik tüketimi de aynı yöntemle bulursunuz, depoyu doldurup çalışma saatini not edin, sonraki dolumda aldığınız litreyi saate bölün. Tır ve kamyonda ise ölçü yine 100 km'deki litredir; yük arttıkça tüketim de artacağı için dolu ve boş seferleri ayrı ölçmek daha doğru sonuç verir.